Summary: En apenas unha semana e media, coincidindo precisamente coas celebracións polo Día do Orgullo, inzaron por todo o país senllos actos vandálicos co obxectivo de insultar e ameazar as persoas homosexuais. As mensaxes de odio e as agresións, físicas e verbais, medran alentadas pola extrema dereita.

"O de Samuel foi a crónica dunha morte anunciada". Así explica a Nós Diario a presidenta da Asociación pola Liberdade Afectiva e Sexual (Alas) da Coruña, Ana García Fernández, a escalada de violencia que semella estar a padecer o colectivo LGBT+. De confirmar as autoridades policiais definitivamente o móbil homófobo deste homicidio, sería o cumio dunha serie de accións vandálicas, agresións, insultos e ameazas decorridas en apenas dez días, precisamente en medio da semana do Orgullo. O pasado 26 de xuño, un veciño de Cabo de Cruz (Boiro) pendurou da súa fiestra a bandeira do arco da vella. Ao día seguinte apareceron no seu edificio pintadas cunha bandeira do Estado español e o lema "Casa do maricón". Na madrugada do 27, un matrimonio homosexual que camiñaba por unha rúa coruñesa foi agredida cunha porra extensíbel por un home, xa identificado, ao berro de "maricones". E, na pasada fin de semana, unha vaga de accións homófobas axexou todo o país: unha bandeira arco iris rota e queimada na Coruña, as instalacións do Campo de Caracacho —lugar onde cada ano decorre o festival internacional Agrocuir de Monterroso— vandalizadas con senllas pintadas, un graffiti coa mensaxe "maricón muerto, abono para mi huerto" na porta de entrada do IES Xosé Neira Vilas de Oleiros, unha agresión física e verbal a unha muller transexual que paseaba polo compostelán barrio de San Pedro... Medran os delitos de odio Segundo un informe do Ministerio do Interior, na Galiza tívose constancia en 2019 de 76 de delitos de odio, o dobre que o ano anterior (42), un de cada seis —doce en 2019— motivados pola orientación ou identidade sexual da vítima. Un de cada catro —124 de 412— desde 2013. Á presidenta de Alas A Coruña non lle sorprende esta repunta: "Os discursos de odio alentados desde os partidos da extrema dereita, pronunciados directamente desde as institucións públicas, son un factor chave. Cremos que a sociedade galega é diversa e respectuosa, e en parte é certo, mais as mensaxes de odio sempre están aí, e algunhas persoas que agardaban o seu momento para saír vense agora referendadas nestes partidos, porque antes non tiñan esa posibilidade". "Lexitímanse desde as institucións os discursos de odio. Cousas que antes non se podían dicir agora hai partidos que si as din, como que as persoas trans están enfermas. Tamén hai partidos supostamente de esquerdas que dixeron que a Lei Trans era perigosa para as mulleres", engade Xandre Garrido, responsábel de organización de Avante LGBT+. Para el, no que concirne aos dereitos do colectivo logrados nas últimas décadas, estamos ante un punto de inflexión: "Se deixamos de loitar, podemos volver atrás e perder todo o conseguido; se seguimos loitando, imos avanzar cara a unha época mellor, e é chave que toda a sociedade condene a violencia contra as persoas LGBT+", afirma. Tamén Ana García coincide neste punto: "Moita xente cre que este tipo de violencia non vai con eles, que se non son do colectivo LGBT+ non lles afecta. Mais, se algo positivo pode saír de todo isto, por respecto a Samuel, é que a sociedade se implique contra o odio e a violencia, porque é un problema social que atinxe a todo o mundo". De se esclarecer finalmente a motivación homófoba do asasinato de Samuel Luiz, sería o primeiro crime de odio contra unha persoa LGBT+ no país desde 2006, cando un home asasinara en Vigo unha parella gai. "Haberá que agardar ás investigacións, mais desde o primeiro intre voces do seu círculo íntimo xa apuntaban a que isto era así. Con outros tipos de violencia non acontece o mesmo, mais no noso caso sempre se nos pide moita cautela, ponse en dúbida e pídense moitas probas. Mais, evidentemente, respectamos o labor da Xustiza e agardaremos a que faga o seu traballo para esclarecelo", engade García, quen, aos sus 33 anos, non lembra "nada semellante na Galiza". "O colectivo vai sempre xunto, e no momento en que atacas unha parte, todos sufrimos as consecuencias", salienta Garrido, que tamén pon o foco no aumento da violencia contra as persoas migrantes: "Sempre se ataca as máis débiles. No caso de Samuel cando saíu a nova algúns empezaron a sinalar se eran estranxeiros, e nós non imos permitir as condutas racistas", conclúe o activista de Avante LGBT+.


Summary: O ata agora parlamentario do PSdeG, peza clave nas negociacións para a reforma do Estatuto de Autonomía que embarrancaron en 2007, conversa con Praza sobre o seu novo libro, no que detalla as causas do fracaso dun proceso no que, mantén, socialistas e nacionalistas acadaron "unha posición común" e Galicia "perdeu a oportunidade de decidir o que quería ser nos vindeiros vinte e cinco ou trinta anos"

Xoaquín Fernández Leiceaga (Noia, 1961) foi un "actor privilexiado" nas negociacións que, entre 2006 e 2007, estiveron a piques de desembocar nun novo Estatuto de Autonomía para Galicia. Quen así o define é o ex presidente Emilio Pérez Touriño, quen exerce de prologuista de Por que fracasou a reforma do Estatuto?, o ensaio editado por Galaxia no que Leicega realiza, segundo explica o propio autor, unha "crónica dun tempo", o mandato do Goberno de coalición na Xunta que compartiron PSdeG e BNG, os anos nos que "estivemos moi cerca" de ter unha nova norma fundamental da autonomía. Vostede viviu de primeira man as negociacións do que ía ser o novo Estatuto, nunha comisión na que o grao de acordo foi alto, segundo se manifestou daquela... O grao de acordo era elevadísimo. É certo que todos os partidos nos reservábamos algunhas discrepancias menores porque contábamos con que despois habería unha tramitación parlamentaria con cesións e compromisos. Agás a regulación da lingua galega e a cuestión de como caracterizar Galicia no preámbulo, o resto de temas estaban resoltos, cun acordo superior ao 95%. En que momento os membros da comisión din "ata aquí chegamos" e deciden que os tres líderes [Touriño, Quintana e Feijóo] tenten desbloquear o proceso? "O negociador do PP dixo que non habería maior dificultade para o acordo" Hai un momento en que se acelera o proceso de discusión en comisión e se crean os mini relatorios, para pechar os últimos flocos. Ficaban posicións moi difíciles de harmonizar, unha cuestión política final, e no ámbito parlamentario decídese que sexan os líderes quen resolva. Pero, como conto no libro, entre esa decisión no ámbito parlamentario e a reunión de Monte Pío houbo unha reunión informal dos negociadores principais dos tres partidos para discutir eses dous temas que acababan pendentes. Nela houbo unha aproximación practicamente total. Formuláronse as distintas posicións e o negociador do PP dixo que, sobre esa base, non habería maior dificultade. Houbo incluso un acordo técnico e informal. Pero chegou Feijóo e mandou parar. Se existiu ese grao de acordo cal foi, polo tanto, o detonante do fracaso? Dous elementos fundamentais: o primeiro, un cálculo electoral. O PP entende que se lle dá para adiante ao Estatuto sen que rompa o Goberno nese momento, o Goberno tería un éxito e ademais traería o nacionalismo á normalidade política e as posibilidades de que a esquerda seguise gobernando en Galicia serían moito maiores ca antes. Polo tanto, o PP tiña moito interese en que o proceso embarrancase. O segundo elemento é que Feijóo sempre tivo un ollo en Madrid que naquel momento podía ser moi discutible pero que hoxe está clarísimo, e o PP en España estaba xa nunha estratexia de recentralización que non ía facilitar o acordo en Galicia. O PP mantivo daquela que o Estatuto fracasou polo interese persoal e político do de PSdeG e BNG... "O BNG fixo o esforzo de se converter nun partido de goberno" Iso non é verdade. Existía unha posición común na cuestión lingüística, sen ningunha diferenza entre o que defundíamos nós e o que defendía o BNG. E na cuestión nacional, as distintas fórmulas utilizadas parecíanlle aceptables a quen daquela era líder do BNG, Anxo Quintana. Na lectura do libro queda clarísimo que a responsabilidade está do outro lado. O BNG, ou cando menos o sector que daquela dirixía BNG, estaba facendo un esforzo de converterse nun partido de goberno e esa foi unha das consecuencias colaterais negativas do proceso. O fracaso leva a que siga debaténdose se é un partido de goberno ou de influencia. Iso non é bo para Galicia nin para facer un proxecto común. Que perdeu Galicia co fracaso da reforma? A oportunidade de colocarse fronte ao espello e decidir o que quería ser nos vinte e cinco ou trinta anos seguintes. Un Estatuto é un proceso constituínte a escala galega e a oportunidade para chegar a definir e marcar os límites, que iso é o que se fai nunha norma básica coma esta. En Galicia falta capital social común, compartido por todos, e o Estatuto podía chegar a selo se chegase até o final. E non houbo esa oportunidade. Puidemos gañar en estabilidade política, porque integrar o nacionalismo na normalidade tiña ese efecto. Ademais, o Estatuto formaba parte dun intento de influír dende Galicia na política española e así España se parece un pouco máis ao que desexaríamos que fose, que colmase un pouco máis os intereses de Galicia. Estamos nunha sorte de federalismo competitivo e tamén perdimos esa oportunidade. Tras o veto, Feijóo prometeu retomar a reforma e tamén o fixo unha vez elixido presidente. A lexislatura vén de rematar e o Estatuto segue no caixón, cre que na vindeira sería posible, dada a configuración política que podería ter o Parlamento tras as eleccións? "O órdago de CiU vai obrigar a repensar España de novo, estaría ben que dende Galicia soubésemos defender os nosos intereses" Nesta última lexislatura Feijóo tivo varias oportunidades para emendar o erro orixinal e non utilizou ningunha malia ter unha posición de poder, con capcaidade para dirixir o proceso. Esta é a principal demostración de que a súa responsabilidade era maior, de que non quería reformar o Estatuto. Como está isto hoxe? A resposta ten que ser máis cautelosa. Por unha parte non se dan as condicións internas, con maior fragmentación política e cunha conxuntura dominada pola crise, o desemprego, o malestar social, os recortes... É moi difícil pensar en introducir nestes momentos, coa crispación social que hai, a cuestión do Estatuto. Pero, ao mesmo tempo, o órdago que está a lanzar Convergència i Unió, o cal vai ser, posiblemente, asumido pola maioría do electorado catalán, vai obrigar a repensar España de novo. E aí estaría ben que dende Galicia soubésemos defender as nosas peculiaridades e os nosos intereses, porque a cuestión identitaria e da organización territorial de España vai estar outra vez enriba da mesa. En calquera caso, dado que Galicia non conta cun dos chamados Estatutos "de segunda xeración", chegaría tamén tarde a este novo proceso, ata o punto de perder de facto a súa condición de nacionalidade histórica? Non sei se é tanto un problema de prazos como de non saber defender os nosos intereses. Eu vexo claro que Catalunya e Euskadi van redefinir nos próximos tempos as súas relacións con España. Eu non me atrevo a especular co resultado, pero en calquera caso será un reforzamento do seu autogoberno. Galicia quedaría descolgada da posición das nacionalidades históricas e asimilada a rexións que non teñen o mesmo sentimento identitario que ten Galicia. Ficha do libro na Editorial Galaxia


Din que non perder a capacidade de asombro polo mundo constitúe a chave para a aprendizaxe continua, pero ás veces unha se cansa de asombrarse. É o caso desa valla publicitaria que nos adorna os atascos, chea de cochiños coloridos escapando dun centro baleiro. Onde van eses cochiños? Escapan da crise do réxime neoliberal que nos está estafando? Corren cara á aldea para encher o maleteiro de patacas e chegar a fin de mes? Se é así, van dados. As aldeas xa non conseguen encher os maleteiros os domingos á tarde. Trinta anos de Política Agraria Común están comezando a dar os seus froitos, e a nosa agricultura familiar está dando síntomas de grave enfermidade. Baixo os obxectivos da PAC, aparentemente neutrais e técnicos, do aumento da competitividade e a profesionalización da agricultura, cada vez é máis difícil ruralizarse. Cada vez é máis difícil manter unha economía rural. Da aposta decidida do noso sector lácteo pola modernización, chegamos a unha situación que non está en absoluto resolta e que está tendo como resultado o forte endebedamento das familias e a dependencia de grandes empresas que conseguen impoñer os prezos ao mercado, ante a impotencia manifesta das nosas institucións para defender os nosos intereses. Non nos enganemos: detrás das vallas publicitarias nas que os prados verdes e as vacas felices pacían en harmonía coa PAC e o neoliberalismo, detrás desas vallas que serviron para anunciarnos máis cargadas de bombo as políticas de desenvolvemento rural que ían colocarnos na moderna prosperidade, agáchase unha política decidida por impregnar de capitalismo as nosas economías rurais. Cos efectos que produce un modelo capitalista: concentración de capital e polo tanto concentración de poder (véxanse as negociacións do sector leiteiro), precarización da man de obra, dependencia de inputs (pensos, gastos veterinarios, maquinaria, gastos financeiros), merma da rendabilidade nas economías de pequena escala, e aumento da terciarización: O noso sector primario está alimentando unha economía de servizos, en forma de gastos de administración e xestión, esixencias administrativas sobre a trazabilidade, xestión de plans de APPCC, seguimentos veterinarios, e unha garamata variada de trabas burocráticas que normalmente se resolven contratando unha empresa de servizos especializada. Custes a cargo do gandeiro/agricultora, ou a costa das horas de sono da familia. Custes que as grandes empresas asumen fácilmente, porque xestionan directamente esa burocracia de xeito centralizado, imos pensar que pagando xornais xustos, e aos que os seguimentos de trazabilidade, APPCC e outras gaitas sempre lles cadran ben. Por esta vía créase unha economía de escala de tipo especulativo, que non corresponde á rendabilidade real, ambiental e social destas grandes explotacións. Unha economía de escala que non corresponde á maior eficiencia de procesos intensivos en capital, senón á maior capacidade de resposta destes modelos ante a nebulosa de impedimentos adminstrativos que parecen deseñados para estrangular as explotacións tradicionais. Unha vez máis, as normativas supostamente dirixidas a asegurar o interese colectivo (seguridade alimentar, benestar animal, medio ambiente, consellos reguladores) vólvense, en realidade, barreiras de entrada ou trampolíns de saída para as pequenas explotacións, e non aseguran a efectiva protección da saúde pública, do medio ambiente, etc. A vella política que padecemos no rural durante a transición subvirte continuamente o sentido común da xente. Intenta presentar as cuestións medioambientais, por exemplo, como unha restrición a usos tradicionais, en forma de regulamentacións que na práctica limitan aínda máis as nosas liberdades básicas. No fondo destas políticas, subxace a concepción pexorativa do "atraso rural" fronte á "modernidade urbana". Pero nesa falsa modernidade comezan a asomar os signos dunha crise de réxime. Quen vendía uvas, xa non as dá vendido. Quen vendía años non atopa compradores, quen vendía leite tena que regalar. Pero se abren paso grandes adegas, se propoñen desde a Xunta as SOFOR que permiten que baixo a forma de sociedades limitadas entren na xestión do monte capitais alleos, bebemos leite cada vez peor. Detrás de cada pequena crise para as de abaixo, hai unha oportunidade de negocio para as de arriba. Quen perde sempre é o ben común. Fronte a estes discursos, a poboación rural responde como o ten feito ata o de agora: resistindo ao poder desde a individualidade, pero non desde unha individualidade falta de conciencia, senón cun auténtico espírito de colmea, un sentimento de multitude no senso que lle dá Antonio Negri. Só así pode explicarse que tres décadas de Política Agraria Común non conseguiran aínda o obxectivo de sustituir as nosas economías de agricultura de subsistencia por un modelo de agricultura e gandaría amplamente industrializada. Economías que cada vez menos, pero aínda si, conseguen ir abastecendo os maleteiros os domingos e contribuíndo a unha economía urbana que non lle recoñece a débeda. Cada horta de verzas, cada eido de patacas son un símbolo de resistencia e non de atraso, como se nos quere facer ver. O discurso da Xunta de Galicia mantén con respecto ao rural o mesmo tono que utiliza noutros sectores: a mentira flagrante. Da mesma maneira que o noso presidente Feijoo afirma sen vacilar que Baltar foi vítima dunha provocación que o animaba a delinquir, nos animan a ruralizarnos, a ver se espallados polas aldeas nos organizamos peor e deixamos de dar a lata con esa leria de que non chegamos a fin de mes. O anuncio soa ao mesmo tempo ridículo e indignante. Ignora que cada vez son máis altos os investimentos necesarios para poder pensar en vivir da agricultura ou gandaría, que cada vez son maiores as trabas burocráticas e técnicas, que unha mala planificación do desenvolvemento turístico, a panacea que se nos vendeu nas últimas dúas décadas, está provocando que en zonas cun forte envellecemento da poboación e un problema grave de despoboamento non haxa vivenda dispoñible, adicadas como están ao máis lucrativo negocio do aluguer por temporada ou adicadas a segundas residencias (55%, segundo o INE, na provincia de Ourense) que non se ocupan máis que uns días ao ano e que están xerando unha paisaxe de aldeas pantasma que se desbordan en agosto. Ante este panorama ben pouco amable para quen inxenuamente decida ruralizarse, a poboación rural resiste, aínda ao invasor. Cunha ben asentada identidade colectiva que non se sente representada pola vella política que leva décadas vendéndonos, temos o reto de cambiar o discurso de sentido común polo noso propio. Defender que a nosa idea do que é a preservación do medio pasa pola nosa cultura de custodia do territorio, por unha cultura que resiste evitando que perdamos aquelo que as xeracións pasadas nos deixaron, pero tamén querendo que os nosos fillos e fillas podan quedar na aldea defendendo un modo de vida. Non somos a xente do rural a responsable das vacas tolas, nin da gripe aviar, nin da contaminación por pesticidas, pero somos nós quen sofremos as restricións impostas como consecuencia destas crises. É inadmisible que teña máis responsabilidade o viticultor que utiliza herbicidas, e que pese a todo non consegue rendabilizar o seu traballo, que a transnacional que recibe os beneficios da venda do veleno. É inadmisible que se obrigue aos gandeiros e gandeiras a pagar o custe da retirada de reses mortas, cando a razón de ser desta retirada foi evitar que reses mortas chegasen a formar parte da alimentación industrial dos cebadeiros de gando bovino cando a crise das vacas tolas. Inadmisible cando esta mala política, que sempre coloca á pequena gandaría como sospeitosa de atentar contra o medio ambiente, contra a seguridade alimentar, contra a sostibilidade e o progreso, esta mala política evita que estas reses alimenten, por exemplo, poboacións de lobos que constitúen unha riqueza da que todas e todos podemos sentir orgullo. Inadmisible porque estes lobos están controlando poboacións de corzo e xabarín nas zonas de alta montaña, porque non é verdade que sexa o lobo o principal problema das gandeirías extensivas, senón outros de máis calado e de solucións políticas: a caída do prezo da carne de calidade, pero tamén a desestructuración de canles de distribución que aposten pola calidade e nos sitúen noutros segmentos de mercado. No século XXI, falar de sociedades rurais e sociedades urbanas comeza a carecer de sentido. A poboación rural ten vencellos económicos, familiares, sociolóxicos, coa sociedade urbana. Por outra banda, as sociedades urbanas en Galicia seguen tendo vencellos co mundo rural que non acaban de soltarse. As nosas aldeas, cun modelo produtivo propio e que foi símbolo de atraso e estigma de vergoña para a nosa identidade colectiva, seguen, en menor medida, pero aínda seguen, aportando á nosa economía alimentos de calidade que alivian as economías urbanas e nunca é cuantificado. Un traballo, por certo, que recae sobre as mulleres. Unha produción que, a semellanza do traballo relacionado co coidado, non se contabiliza pero reforza a capacidade de consumo e aforro das familias. Temos que comezar a ler a resistencia ao cambio no mundo rural non tanto como unha eiva, senón como unha fortaleza para o cambio que xa se está dando nas nosas aldeas e vilas. Se algunha idea política está clara no rural é que os nosos políticos non nos representan. A vella política sempre foi un desgoberno das elites urbanas sobre a pobreza do campo. O modelo hexemónico que nos tilda de atrasadas ignora que esa resistencia ao cambio representa, tamén, a resistencia a un modelo de produción capitalista que non consegue mellorar a eficiencia dos modelos produtivos tradicionais. É unha concesión á realidade que non se prega a relatos que non a describen: ningunha propaganda poderá sustituir á certeza de que a calidade de vida que proporciona a autosuficiencia alimentar (a tan nomeada soberanía alimentar) non é comparable á calidade dunha vida dependente do diñeiro. Ruralizámonos, si, pero daquela padecemos os custes da regulación da seguridade alimentar, pese a que quen atenta contra ela son as transnacionais que se benefician da venda de sementes transxénicas, de pesticidas e herbicidas, de pensos transxénicos. E en nome da trazabilidade aumentan os impresos que temos que encher. Recaen sobre nós as obrigas de seguridade, en forma de cursiños obrigatorios de eficiencia máis ben dubidosa. Recaen sobre nós os custes da conservación dunha especie como o lobo, pese a que se podía alimentar con reses mortas, e recaen sobre nós os custes da retirada desas reses. Todo ese corpus normativo que ten como cínicos obxectivos a sostibilidade e a defensa dos intereses comúns funciona como unha pista de patinaxe na que as grandes empresas capitalistas se deslizan con mestría, e na que as de abaixo non deixamos de esvarar. Non son erradas as demandas da cidadanía en torno ao medio ambiente, á seguridade alimentar, ao benestar animal, pero se concretan en lexislacións que na práctica están contribuíndo a destruir a economía rural. Ruralizámonos para perder continuamente servizos, para carecer de escolas unitarias que foron pechadas hai anos e ver como ao profesor de educación física lle toca dar matemáticas e ao de francés lle toca a música. Un dato: a Comunidade de Castilla-La Mancha acaba de reabrir escolas unitarias que foron pechadas polo anterior goberno do Partido Popular. Onde quedaron as nosas escolas unitarias? Ruralizámonos para prescindir de bibliotecas e instalacións deportivas, para non ter nin sequera servizos bancarios, para que os enfermos que precisan de tratamentos longos sexan hospitalizados sen que sexa necesario para evitar gastos de transporte. Cómprenos volver a instaurar o sentido común para acabar co desgoberno que padecemos. Deseñar políticas nas que de verdade, e non con vallas publicitarias e folletos, se incentive a crianza de nenas e nenos no rural, a incorporación de mozos e mozas, se cadra mediante unha renda básica ligada ao territorio, políticas que deixen de poñer trabas á comercialización directa dos productos agrícolas, incluso os transformados, a semellanza do modelo francés; que protexa dunha vez ás pequenas explotacións. Que deixe de facer diferencias entre agricultores profesionais e non profesionais, porque a nosa paisaxe faise de familias que son quen de combinar o traballo asalariado coa produción de alimentos de calidade a pequena escala, e esa é e foi a nosa riqueza. Esa foi a diferencia entre os afiadores, que traballaron arreo pero que acadaron a prosperidade, e os continxentes de labregos que desde outras partes do Estado Español alimentaron os cinturóns de chabolas nas urbes desarrollistas dos anos cincuenta. Nas casas pobres dos afiadores sempre había para comer. Esa é a nosa riqueza e a nosa identidade, e o reto é acadar un marco político e normativo que nos permita participar do século XXI revalorizando o noso modelo de sostibilidade. A nosa teima de conservar a terra para os que veñan detrás. Fronte á mercantilización crecente en todos os ámbitos da vida privada, podemos respostar cun desenvolvemento endóxeno baseado en economías a pequena escala e en rede, apoiadas por unhas institucións ao servizo da xente e non por unhas institucións que nos vixían e controlan. Galicia quere seguir sendo rural, e para iso, temos que cambiar as políticas que nolo impiden. Non necesitamos que a propaganda institucional nos suxira ruralizarnos, precisamos un cambio político que nos deixe ser.


Summary: O Centro Sociocultural Mingos de Pita, en Melide, acolleu a presentación dunha publicación que documenta a Asemblea de Melide decorrida en 1520, xuntanza que tivo consecuencias políticas no Reino da Galiza.

Melide acolleu este sábado, xusto 501 anos despois, a presentación dun volume histórico no que se repasa a Asemblea de Melide do 4 de decembro de 1520, cando as principais casas nobiliarias do Reino da Galiza demandaron ao monarca un maior autogoberno. A presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez; o presidente do Parlamento, Miguel Santalices; e o alcalde da vila, José Manuel Pérez Penas, prometeran hai un ano que impulsarían a publicación dun libro para documentar e analizar máis polo miúdo a importancia que tivo aquela xuntanza para Galiza, tanto a nivel político como social. Así, este 4 de decembro o Centro Sociocultural Mingos de Pita foi o lugar elixido para dar a coñecer A unha voz na metade do Reino. Cincocentos anos da Xunta de Melide, unha publicación coral coordinada polo catedrático de Historia Moderna Pegerto Saavedra e que xa está dispoñíbel para a súa descarga na páxina web do CCG. "Ben merecen estar na nosa memoria aqueles señores da Galiza de hai 500 anos, que lle plantaron cara ao rei Carlos I, futuro emperador", afirmou Rosario Álvarez O libro ten unha estrutura diferenciada en tres bloques, o primeiro dos cales abrangue os temas relacionados directamente con esta reunión. Nel, deixan as súas impresións o propio Saavedra, Ofelia Rey Castelao e Manuel María de Artaza. A segunda parte, que leva por título "Os poderes señoriais e o poder real", analiza os grupos aos que pertencían as persoas que estiveron na reunión de Melide e a posterior inclusión da Galiza na política imperial. Aquí, as e os lectores poderán atopar as sinaturas de Antonio Presedo, Gonzalo F. Fernández Suárez, Domingo González Lopo e María del Carmen Saavedra. O bloque final recolle tanto un traballo sobre o Reino da Galiza como dous que aluden só á vila de Melide. Detrás destes textos están Hortensio Sobrado, Cristina Vázquez Neira, Xurxo Broz e Xosé Manuel Broz. "Ben merecen estar na nosa memoria aqueles señores da Galiza de hai 500 anos, que lle plantaron cara ao rei Carlos I, futuro emperador", destacou a presidenta do Consello da Cultura sobre esta obra histórica colectiva dun acontecemento histórico que ten servido de inspiración para outras e outros. Pola súa banda, o seu homólogo no Parlamento, Miguel Santalices, subliñou a importancia de acadar, a través do volume un "mellor coñecemento da historia dos pais da autonomía galega por antepor o interés xeral aos intereses persoais".


Summary: O Ministerio de Cultura ratifica a supresión das subvencións á edición de obras literarias traducidas entre os catro idiomas oficiais. Si mantén os subsidios para "linguas estranxeiras", aínda que cun recorte de máis do 60%

"A subvención de tradución desapareceu este ano, un saúdo". É a única explicación que un cidadán recibiu do Ministerio de Educación e Cultura ao dirixir unha consulta a este departamento do Goberno central pola demora que no presente ano 2012 estaba a experimentar a convocatoria anual de axudas para a tradución de libros entre os idiomas oficiais do Estado. Malia non terse realizado ningún anuncio oficial o departamento que dirixe José Ignacio Wert confirma, deste xeito, que abandona o "fomento da tradución e edición entre linguas oficiais españolas de obras de autores españois" mentres, aínda que con recortes, non fai o propio cos subsidios a "linguas estranxeiras". "A subvención desapareceu este ano, un saúdo", sinalou o Ministerio como única resposta Aínda que cun certo atraso o Ministerio publicou durante o mes de xuño as correspondentes convocatorias de subvencións para a "promoción da lectura e das letras españolas", "para a edición de libros", "para a edición de revistas culturais" e tamén "para o fomento da tradución a linguas estranxeiras". Como en boa parte das accións gobernamentais, a tesoira funcionou moi notablemente e, por exemplo, no caso das traducións a linguas alleas ao Estado o desplome foi do 65%, pasando de máis de 860.000 euros a apenas 300.000. Así e todo, a convocatoria peor parada é a que lle afecta ao galego, ao éuscaro en catalán, xa sexa para traducións de obras pertencentes aos seus respectivos sistemas literarios ou con orixe ou destino no castelán. Malia non ter unha dotación económica especialmente elevada, con apenas 100.000 euros permitiu a edición de case unha trintena de títulos dende ou para o galego só nos últimos dous anos. Nomeadamente, no ano 2010 o Ministerio distribuíu 44.997 euros para todo o Estado en subvencións que, as máis das veces, roldaron os 1.000 euros. Isto deu lugar a que, nese ano, cinco libros editados en galego tivesen a súa versión en castelán e outros tantos fixesen o traxecto invero. Ademais, grazas á mesma orde de axudas, unha obra galega foi traducida ao éuscaro. Un ano máis tarde, en 2011, o Goberno central asignou axudas por importe de 49.987 euros. Nesa ocasión traducíronse catorce obras de galego a castelán, tres de castelán a galego e unha de éuscaro a galego. A tesoirada do Ministerio de Cultura non é a única que a edición de libros en galego recibiu nos últimos anos. Sen saír de Galicia a Consellería de Educación reduciu notablemente unha das súas liñas de subvencións máis destacadas, as destinadas a potenciar a produción editorial en galego para o ensino, tal e como establece a Lei do Libro e da Lectura do ano 2006. Neste ámbito o primeiro gran recorte chegou en 2010, cando a Secretaría Xeral de Política Lingüística deixou os 1,05 millóns de euros cos que contaran estes subsidios en 2008 e 2009 en tan só 501.617 euros. Na seguinte edición o departamento autonómico volvía convocar as subvencións e facíao "por unha contía máxima de 400.000 euros", pero no outono de 2011 deixouna "sen efecto" apoiándose nas estreiteces orzamentarias. Como prometera, antes de final de ano volveunas pór en marcha, pero con só 300.000 euros, acumulando así unha caída global do 72% en menos de tres anos.


Summary: A Confederación Intersindical Galega organiza actos para conmemorar o 50 aniversario das mobilizacións do naval en que morreron dous traballadores.

O sindicato CIG reivindicou como "vivas e vixentes" as loitas obreiras que levaron á rúa os traballadores do sector naval de Ferrol o 10 de marzo de 1972, unhas protestas para reclamar un convenio colectivo propio para a antiga Bazán e nas cales morreron Amador Rey e Daniel Néboa. A central nacionalista, encabezada polo seu secretario xeral, Paulo Carril, e o responsábel comarcal en Ferrolterra, Manel Grandal, presentou hoxe os actos para conmemorar o 50 aniversario da efeméride dos disturbios baixo o lema 'Somos clase. Somos nación. A loita continúa'. "As reivindicacións do ano 72 están plenamente vivas e vixentes", sentenciou Carril, que cre que os motivos que levaron os traballadores a se manifestaren na cidade naval a comezos da década de 1970 continúan sobre a mesa, especialmente "no tocante á defensa do marco galego de relacións laborais". O máximo responsábel do sindicato nacionalista incidiu en que "non haberá actuacións políticas críbeis de solución á crise se non hai solucións para Ferrol". "Nin PSOE nin PP están a actuar neste sentido. Ao contrario, as súas políticas van en contra dos intereses da comarca, como evidenciaron votando en contra dun novo dique de reparacións para o estaleiro de Ferrol", aseverou. Actos conmemorativos Manel Grandal detallou que o do 10 de marzo a CIG ten convocada unha manifestación que sairá ás 12,00 horas desde a porta principal de Navantia e finalizará no monumento ao 10 de Marzo, no barrio de Recimil, onde se fará a tradicional ofrenda floral. Ademais, esta quinta feira, día 24 de febreiro proxectarase un documental elaborado pola CIG, titulado A semente de 1972, no cal se repasa o contexto socioeconómico e os sucesos daquel ano, e analízase e a súa transcendencia no movemento obreiro galego e na construción do sindicalismo nacionalista. Xunto a isto, a CIG editou tamén un libro divulgativo e unha acuarela conmemorativa e ten convocadas asembleas de delegados en todas as comarcas para esta quinta feira, citas en que se poñerá en valor a vixencia das loitas do ano 1972.


Summary: Un libro e unha flor polo 24 de febreiro, aniversario do nacemento da máxima figura da literatura galega, Rosalía de Castro. Os estudosos da figura e obra rosaliana Francisco Rodríguez e María Pilar García Negro, o presidente da Fundación Rosalía de Castro, Anxo Angueira, e o máximo responsábel da AELG, Cesáreo Sánchez, explican para Sermos Galiza o significado do 24 de febreiro, un día que nos últimos anos gañou relevancia no almanaque da Galiza.

Algo se moveu desde que en 2010 a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) organizara o cortexo cívico entre o cemiterio da Adina até Bonaval con motivo dos 125 anos do pasamento de Rosalía. A partir de entón, a máxima figura da literatura galega entrou na rolda da recordación e o día do seu nacemento, o 24 de febreiro [naceu en 1837], cobrou especial relevancia no calendario. Así o explica María Pilar García Negro, unha das persoas que máis afondou na obra de Rosalía, "a efeméride do seu nacemento, con homenaxes varias do que denomina metacultura, ten un aspecto positivo, porque redunda nunha socialización do seu nome e da importancia da súa figura". Advirte de que "isto nen é xeral nen está admitido polas institucións galegas de xeito unánime, nen moito menos leva aparellado un traballo básico de lectura, de coñecemento e de divulgación, non só de toda a riqueza e variedade da súa obra, senón dos seus eixos fundamentais, como patriota galega, como escritora multixenérica cun talento e unha renovación estética enormes e como feminista ou, se o queremos concentrar nunha única palabra, como revolucionaria". Explica García Negro que en Rosalía se xuntan "características absolutamente invulgares, non só unha grande intelixencia e unha cultura literaria e filosófica moi ampla, senón unha vontade permanente ao longo de toda a súa vida e obra por significar dignamente Galiza e por ansiar que fose un pobo libre e consciente de si". Neste sentido, a estudosa afirma que "todo o que Rosalía proclamou e innovou continúan sendo para todas e todos nós expedientes abertos, porque non estamos a viver, en absoluto, nen na cultura nen na sociedade nen na política, as ansias e os desexos que ela expresou de forma inigualábel". Así é que a profesora da UDC aposta en celebrar as efemérides rosaliana cunha "inclusiva socialización da súa imaxe", posto que "continúa sendo, en grande parte, descoñecida nesa entraña radical e profunda da súa obra". [Podes ler a reportaxe íntegra no número 285 de Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques. Lembra que segue á disposición de quen o desexe o especial publicado por Sermos Galiza, en colaboración coa Sociedade Cultural Medulio, Rosalía de Castro, a liberación das tebras, de balde na loxa]


Summary: Ocupará o Ministerio de Defensa. Entre 2008 e 2011 foi secretario de estado de Defensa con Carme Chacón.

Constantino Méndez, de Pontecesures, vai ser o ministro de Defensa no goberno de Pedro Sánchez. Un nomeamento que suma máis un nome á lista de galegos que fan parte do executivo socialista: Nadia Calviño. Nun primeiro momento tamén se falaba de Pilar Cancela. Nestes días o seu nome soou para ocupar a carteira de Agricultura, mais esta caeu finalmente no valencián Luis Planas. Constantino Méndez foi secretario de Estado de Defensa entre 2008 e 2011, durante o segundo goberno socialista de José Luis Rodríguez Zapatero. Foi, pois o número dous da minsitra Carme Chacón. Tamén foi delegado do gobernó en Madrid entre 2004 e 2006. Nado en 1950 no concello á beira do Ulla, Méndez é militante socialista desde 1981. Ocupou responsabilidades como secretario de Estado nun dos gobernos de Felipe González.


Summary: Neste 4 de maio Nós Diario inicia un novo coleccionábel sob o título Aí vén o maio!. Celia Armas García, escritora e profesora de Lingua e Literatura Galega, é a autora do fascículo centrado en Follas Novas. Falamos con ela sobre este título.

Se Cantares gallegos é a obra fundacional da literatura galega contemporánea, poderiamos dicer que Follas Novas representa a consolidación? Follas Novas representa a consolidación, efectivamente, do empeño consciente de Rosalía de Castro por escribir en galego. A nosa autora ten unha vontade clara de contribuír á cultura galega, xa que naquela altura non podemos case nin mencionar a existencia dun noso sistema literario, oferecendo un produto xenuina e inequivocamente galego, tanto polos temas como polo seu tratamento. E sen esquecernos da visión feminista da realidade que resulta naquel entón extraordinariamente novidosa, a inusitada valentía é que empregue tamén para estes contidos a nosa lingua, o cal é mostra do seu explícito compromiso coa defensa e reivindicación do noso país. Acontece que, ademais, estamos ante unha obra maxistral desde todas as ópticas, profundamente humana, conectada coa natureza, tan íntima que é colectiva, o cal a convirte, na nosa opinión, no cume das nosas letras. Igual que Cantares Gallegos, Follas Novas leva un prólogo da autora. Nel Rosalía di "Recíbano non polo que val sinón polo que significa". Como temos que entender estas palabras? É a clara explicitación da consciencia de saberse Rosalía a iniciadora, a impulsora, dun movimento de posicionamento da lingua galega como canle válida para a criación de obras literarias. Lembremos que naquela altura aínda non fora redescuberta a lírica medieval galego-portuguesa, polo que o valor da súa transgresión é aínda maior ao non contar con referentes de autoridade que avalasen a ousadía de empregar a lingua galega para escribir. E este valor acrecéntase no caso de Follas Novas ao tratarse neste volume temas que o conectaron coa mellor tradición da literatura occidental do momento. Poderiamos, pois, atrevernos a reescribir as palabras da autora e dicir: "Recíbano non só por todo o que val sinón tamén polo que significa". Que outras reivindicacións introduce Rosalía neste prólogo? Ademais da sinalada anteriormente, podemos salientar a reivindicación feminista que se explicita xa nestas 'Dúas palabras da autora'. Comeza explicando que ela é muller, o que lle permitiría, pois, ter máis empatía coa dor allea e por iso reflectila nun libro que, segundo di, non pretende ser 'trascendental'. Está poñendo, evidentemente, a venda antes da ferida, adiantándose ás críticas non só por tratar temas espiñentos senón por facelo desde unha perspectiva insólita, xa que dá voz ás mulleres traballadoras, as que deben saír adiante coa axuda só das súas propias mans e que teñen que afrontar situacións de abuso, abandono e incomprensión. Chega mesmo máis alá, posto que non ten reparo en sinalar os violadores, os que abandonan as súas responsabilidades sen ter consideración das vidas que deixan atrás condenadas á pobreza e á dor, deixando soas ás 'pobres mártires' que só atoparán descanso 'na tomba'. A denuncia da emigración e da tráxica situación económica de Galiza tamén son núcleos temáticos que xa Rosalía adianta neste prólogo. Follas Novas é un libro que son cinco, di vostede. Como se pode explicar esta estrutura? Este libro dividido en cinco compartimentos aparentemente separados é en realidade unha unidade temática que vai, como apunta Francisco Rodríguez, desde o íntimo ao universal. Unha das cousas que fai único a Follas Novas é que posúe unha riqueza temática, métrica e estilística tal que permite múltiples lecturas. Poderiamos, por exemplo, lelo de xeito tradicional no seu conxunto acompañando á viaxe do eu poético e comprobando a conexión dunhas partes coas outras, ou poderiamos achegarnos a cada un dos libros por separado ('Do íntimo', 'As viudas dos vivos e as viudas dos mortos'...), alternalos, saltealos, construíndomos unha sorte de Rayuela poética, un xogo en que a vida (galega e en feminino), a humanidade, é a protagonista e en que nós, os lectores e ás lectoras, podemos mesmo escoller desde onde observala. Finalmente, como foi a acollida do libro? No seu momento foi unha obra agardada por aqueles, ben poucos, que compartían con Rosalía a necesidade de traballar pola criación dunha expresión literaria escrita en galego e que, xa desde a publicación de Cantares Gallegos, esperaban a chegada dun outro volume da nosa autora. E cando finalmente viu a luz en 1880 logo de anos de problemas varios, eses mesmos poucos acollérona con entusiasmo, aínda que con certa incomprensión posto que é probable que agardasen unha especie de segunda parte de Cantares, e non é o caso. En España foi, na altura da súa aparición, clamorosamente ignorada. Xa o mesmo Murguía sinalou a falta de comprensión, a envexa e os indisimulados ataques que sufríu Rosalía por ousar dar ao prelo unha obra tan transgresora aínda que tamén é certo que aqueles escasos críticos que se achegaron sen preconceitos a Follas Novas admiraron á súa profundidade e trascendencia. Subscríbete As subscritoras e subscritores recibirán as entregas do coleccionábel, de terzas a sextas feiras, cada día con Nós Diario, ben en papel ben para a lectura na nube, en función da modalidade elixida. Se non es asinante, podes sumarte en nosdiario.gal, ou ben podes reservar o diario en papel nos quioscos.


Summary: Os galegos Luís Zahera e Xúlio Abonjo recibiron o premio a mellor actor deste primeiro festival deste formato no Estado que tamén premiou as catalás Les coses grans e Ventura time como mellor traballo en imaxe real e mellor obra de animación.

A primeira edición do Carballo Interplay, o primeiro festival de webseries que se celebra no Estado, premiou o serial catalán Les coses grans como mellor traballo en imaxe real e Ventura time, tamén de Catalunya, co galardón de obra de animación. Poetarras foi galardonado, pola súa banda, como a mellor webserie en galego, nunha categoría na que Palabras secretas recibiu tamén unha mención especial. A mellor produción en galego, Poetarras, consiste en sketches dun denominado "colectivo arterrorístico" e foi creada polos galegos Manuel Gago, Rubén Lino Mandado e Daniel Vilaverde. 'Poetarras' foi premiada como mellor webserie en galego e os galegos Zahera e Abonjo como mellor actor O Carballo Interplay pecha este domingo logo de catro días nos que 35 webseries competiron nun certame no que tamén foi premiado Entre pipas, como mellor guión, con mención especial para lavida.es. Ademais, Luís Zahera e Xúlio Abonjo recibiron o premio (ex aequo) a mellor actor polas súas interpretacións en Entre pipas, mentres que o galardón de mellor actriz recaeu en Mar Ulldemolins por Les coses grans. Esta última obra catalá foi tamén premiada polo público, que lle outorgou o seu premio, mentres que Cálico electrónico obtivo tamén unha mención especial do xurado como mellor serie de animación. Foron máis de 5.000 euros os cartos repartidos, ademais dun agasallo deseñado polo artista plástico David Méndez. O Interplay contou tamén con moreas de actividades, entre concertos, talleres, debates e master class, unhas actividades que se pechan hoxe en Carballo. A catalá 'Les coses grans' gañou o premio á mellor webserie en imaxe real e recibiu tamén o galardón do público Ao tempo, na primeira edición deste pioneiro festival, presentouse unha webserie realizada polas persoas participantes nun taller que o festival puxo en marcha durante o mes de marzo en Carballo. Arredor de vinte mozas da localidade crearon Toñito, ti es especial, unha obra de cinco capítulos. O xurado deste festival estivo formado polo director e guionista de Malviviendo, David Saínz; a directora de Produción de Diffferent Entertainment SL, Teresa Segura; o debuxante Alberto Vázquez; a guionista e realizadora Lidia Fraga; o responsable do ReTwittMad especial webseries, Félix Garrido; e o fotógrafo e cámara F. Arnoso, Pixi.


Summary: Educación convoca as subvencións para edición de recursos didácticos en lingua galega, ás que está obrigada por lei. Na edición de 2013 os subsidios sofren un recorte de 50.000 euros.

Entre os múltiples tópicos que rodean a actividade administrativa e política están os que sitúan as subvencións e axudas públicas como unha achega froito da vontade de quen goberna, unha caste de xesto gracioso do Executivo de quenda cara a un sector económico ou social. No caso do eido da cultura e da lingua galega, non faltan os disparos por elevación neste sentido. Ese tipo de discursos -que alimentaron, por exemplo, as protestas contra as políticas de normalización lingüística durante a lexislatura do bipartito- adoitan obviar que boa parte destas axudas teñen un sustento en leis e en amplos acordos parlamentarios. Isto é o que acontece, por exemplo, coas axudas á edición de libros de texto e outros materiais escolares en lingua galega. As mesmas que, dende o retorno do PP a San Caetano, sufriron un desplome do 76,2%, obviamente moi por riba da caída global dos Orzamentos Xerais da Xunta. O Diario Oficial de Galicia (DOG) publica este venres a convocatoria destas subvencións para o ano 2013. Os 250.000 euros cos que está dotada supón unha tesoirada de 50.000 euros a respecto da última edición, que tivo ademais a particularidade de ser a correspondente a dous anos e non a un. Isto sucedeu porque, o 1 de marzo de 2011, a Secretaría Xeral de Política Lingüística -aínda dirixida por Anxo Lorenzo- convocaba as axudas "por unha contía máxima total de 400.000 euros". A resolución da convocatoria foise dilatando ao longo do ano ata que, en setembro, Política Lingüística deixaba "sen efecto" as axudas argumentando razóns de "política orzamentaria", nomeadamente, o "necesario equilibrio entre ingresos e gastos". Poucos días antes do remate de 2011, o 26 de decembro, a orde de axudas regresaba ás páxinas do DOG pero con tesoirada incorporada, deixando 100.000 euros polo camiño ata quedar en só 300.000. Como era de agardar, a caída xerou un importante malestar no sector editorial galego, na comunidade educativa e nos colectivos de defensa do idioma, que non só reprocharon a política orzamentaria do Goberno galego, senón tamén o feito de que, ao seu xuízo, a Consellería de Educación e a Secretaría Xeral de Política Lingüística están a obviar os seus deberes legais. Na orde de 2013 as axudas sofren unha tesoirada de 50.000 euros e fican en 250.000, unha caída moi superior á do global do orzamento Pero, cales son eses deberes? En termos xerais, os marcados polo Estatuto de Autonomía e a Lei de Normalización Lingüística, que estipulan que a Xunta debe potenciar o galego no ensino e facelo ademais de maneira progresiva. A esta lexislación básica uniuse en 2006 a Lei do Libro e da Lectura, que lle deu rango de obriga legal ao precepto instaurado dous anos antes polo Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, aprobado por unanimidade no Parlamento durante o último Goberno de Manuel Fraga. Naquel documento instábase a "garantir unha oferta de materiais didácticos de calidade" en galego e a lei de 2006 estableceu que a Xunta "potenciará a produción editorial en galego mediante unha liña de axudas que asegure a existencia dunha oferta suficiente de materiais didácticos naquelas áreas en que a lexislación educativa determine que a lingua galega sexa a vehicular da súa aprendizaxe". Neste contexto, e malia á redución de espazos para o galego no ensino motivada polo denominado decreto do plurilingüismo, cabe a pregunta de se esa "oferta suficiente" está "asegurada", como marca a lei, unha orde de axudas que pasou de 1,05 millóns de euros en 2008 e 2009 a 501.617 en 2010, xusto antes de quedar nos devanditos 300.000 e 250.000 dos anos 2012 e 2013. Ademais, a orde publicada este venres no DOG tampouco convida á tranquildade. Non en van, advirte de que a dotación orzamentaria foi fixada "sen prexuízo de ulteriores variacións producidas como consecuencia de modificacións orzamentarias", que poden ser á alza, pero tamén á baixa. Orde de axudas para 2013


Summary: As partidas lingüísticas e culturais do Goberno galego pasaron de superar os 150 millóns de euros en 2009 a ficar por baixo dos 65 no vindeiro 2015. A promoción do idioma perdeu o 70% dos seus fondos co actual Executivo, que volve salvar dos recortes a Fundación Cela, rescatada en 2012.

"É a primeira ocasión en que medran as contas da Administracón autonómica dende o ano 2009". É unha das ideas forza que a Xunta vén reiterando a respecto dos Orzamentos Xerais para 2015, que este luns comezaron a súa tramitación coa entrega do proxecto á presidenta do Parlamento por parte da conselleira de Facenda, Elena Muñoz. Durante os últimos anos o gabinete que dirixe Alberto Núñez Feijóo insistiu en que os recursos da Administración autonómica retrocederan, aproximadamente, a niveis do ano 2006, pero agora, por fin, inician a senda dun moderado crecemento. Se ben estas afirmacións son certas ao referirse ao conxunto do orzamento non é posible aplicalas a un dos ámbitos que o actual Goberno máis someteu aos recortes: a lingua e a cultura galegas, que nestes anos perderon, en conxunto, o 60% da súa dotación económica. Nas contas públicas para o vindeiro ano estas partidas, ambas dependentes da Consellería de Cultura e Educación, suman 64,4 millóns de euros, dos que 57,7 corresponden a cultura e 6,7, á promoción da lingua galega. Fronte a múltiples partidas que en 2015 estarán un chisco máis folgadas, ás culturais réstanlles algo máis dun 5%, case 4 millóns de euros, mentres que as lingüísticas deixan polo camiño unha porcentaxe semellante que, traducida en diñeiro, supón algo máis de 300.000 euros de rebaixa. Os fondos de promoción da lingua caeron case un 70% dende 2009 O ámbito da promoción do idioma propio, cuxo prognóstico en canto a número de falantes é notablemente máis pesimista que ao inicio do mandato de Feijóo, é o máis prexudicado por estas tesoiradas en termos porcentuais, tanto en comparación co período do Goberno bipartito como co Executivo de Manuel Fraga. Así, dende o retorno do PP a San Caetano os fondos para a normalización do galego pasaron de 21,5 millóns de euros en 2009 aos devanditos 6,7, un desplome de case o 70% que deixa a Secretaría Xeral de Política Lingüística nun nivel moi inferior ao do gabinete Fraga, do que Feijóo era vicepresidente e que no seu derradeiro orzamento dedicou 19,2 millóns a promocionar o galego. Pola banda da cultura o panorama non é moito máis alentador, toda vez que o recorte destes anos supera o 59%, pasando de 141,06 millóns de euros de hai seis anos aos 57,7 incluídos no proxecto orzamentario de 2015. Como no caso da lingua o recorte orzamentario comezou xa en 2010, se ben a gran rebaixa produciuse a partir de 2012, cando as políticas culturais deixaron de ter Consellería de seu. Naquel ano a desaparecida Consellería de Cultura e Turismo xa pasara dos devanditos 141 millóns a 80,97. Un ano despois, xa fusionada con Educación, Cultura quedou en 61,7 millóns. En 2014 a súa dotación baixou menos dun 1% e no vindeiro ano perderá case 4 millóns. Isto sucede nun contexto no que, a priori, a Consellería de Cultura podería dispoñer de máis fondos que hai un ano, toda vez que a Cidade da Cultura pasa de recibir 9,2 millóns de euros a algo menos de 7 millóns. Onde non haberá recorte ningún será na Fundación Camilo José Cela, rescatada pola Xunta en 2012 por mor da mala xestión dos seus responsables, que a levaron á creba. En 2015, igual que nos anos anteriores, recibirá 257.294 euros das arcas públicas galegas.


Summary: A sondaxe de 'Electomanía' dá 37 escanos ao PP, que podería perder a Xunta da Galiza fronte á suma de BNG, PSdeG e Galicia en Común (38).

O cambio político podería chegar na Galiza se as eleccións decorresen hoxe. Esa é a principal conclusión que se pode extraer da enquisa que vén de publicar o portal Electomanía. Así, o PP de Alfonso Rueda gañaría 37 dos 75 escanos do Parlamento galego (42,3% dos sufraxios), polo que ficaría un por baixo da maioría absoluta da que hoxe goza, con 42. En segunda posición situaríase o BNG, con 26,2% dos votos emitidos que se traducirían en 22 escanos, tres máis dos que obtivo a candidatura de Ana Pontón nos comicios de 2020. Noutro referendo catalán gañaría o "sí" á independencia Co mesmo número de deputadas e deputados que ten na actualidade seguiría o PSdeG-PSOE, 14 (19,4%), agora liderado por Valentín González Formoso, quen previsibelmente será o 'cabeza de cartel'. Con dous escanos e 5% dos votos, ao bordo do limiar que permite a representación parlamentaria, ficaría a coalición Galicia en Común-Anova-Mareas, no caso de repetir a fórmula electoral as formacións que a integraron dous anos atrás. Deste modo, BNG, GeC e PSdeG reunirían 38 parlamentarios e parlamentarias, a cifra que dá a chave do Goberno na Galiza, xa que Ciudadanos (0,9%), Vox (4,8%) e as demais formacións non obterían representantes.


Summary: Os últimos decretos de traspaso de competencias ao Goberno galego foron promulgados en xullo de 2008. O Goberno de España formulou unha nova hipótese para vetar o traspaso da AP-9 tras desaparecer do texto as referencias a un eventual rescate O PPdeG mantén que tentará "convencer" o Goberno de Rajoy e reduce a "chorradas" as críticas da oposición

O PPdeG mantén que tentará "convencer" o Goberno de Rajoy e reduce a "chorradas" as críticas da oposición O mes de xullo é de aniversario para o autogoberno galego. Non pola celebración, o vindeiro día 25, do Día Nacional de Galicia, senón porque é o mes no que ficou simbolicamente conxelada, hai xa nove anos, a ampliación de competencias da Xunta. O 1 de xullo de 2008 a daquela ministra de Administracións Públicas, Elena Salgado, promulgou os reais decretos que remataban a tramitación das últimas transferencias negociadas co Goberno galego de PSdeG e BNG, sete naquel ano. Aquela publicación foi o pórtico do período de conxelación competencial máis longo da historia da autonomía galega que, no inicio da terceira lexislatura co contador a cero, ten diante de si un conflito institucional que, dalgún xeito, o culmina: o segundo veto consecutivo do Goberno de España a que o Congreso dos Deputados tramite a lei de transferencia da AP-9 á Xunta, toda vez que a actual composición da Cámara Baixa faría moi probable a aprobación se o gabinete de Mariano Rajoy non tende esa barreira xurídica. Os últimos decretos de traspaso de competencias ao Goberno galego foron promulgados en xullo de 2008 Ao contrario doutras demandas de novas competencias reclamadas nos últimos anos só pola oposición o bloqueo a transferir a AP-9 impacta de cheo no guión trazado abertamente polo propio PP no programa co que gañou as eleccións galegas do pasado setembro. Nese documento os de Alberto Núñez Feijóo afirmaban a súa intención, grazas á "mellora da situación económica", de "recobrar" a "axenda de traspasos pendentes", isto é, o paquete de competencias que dorme nos caixóns dos gobernos galego e español dende o ano 2009. Para facelo, prometían, ían "comezar pola Autoestrada do Atlántico" e continuar por outras amplamente consensuadas en Galicia como a ordenación do litoral ou a inspección e vixilancia pesqueira, ademais de "reformular" a "negociación da transferencia de competencias en materia de tráfico", fracasada en 2010 no Congreso porque nin PP nin PSOE votaran a prol. No caso concreto da AP-9 a rotundidade da promesa do programa popular semellaba anticipar unha viraxe a respecto dos últimos anos, cando as declaracións de intencións dos responsables conservadores en Galicia non se correspondían coas decisións do propio PP nas institucións estatais. No entanto, apenas dúas semanas despois de lograren a terceira maioría absoluta en Galicia o bloqueo regresou e fíxoo, ademais, por unha vía ata o momento inédita. O Goberno de Rajoy iniciou no Congreso as manobras para evitar que a lei para o traspaso da autoestrada aprobada por unanimidade en Galicia chegase a debaterse. Malia estar baseado nunha hipótese, a do rescate da concesión, formulada a partir de cálculos erróneos o veto mantívose porque tanto PP como Ciudadanos se opuxeron a erguelo na Mesa do Congreso, deitando así no balde do lixo a proposta que en Galicia acadara un consenso total. O ministro de Fomento deixou claro dende o inicio do seu mandato que non prevé transferir a AP-9 a Galicia Tras este primeiro boicot, que a dirección do PPdeG xustificou apelando á "responsabilidade", Mariano Rajoy nomeou un novo ministro de Fomento, Íñigo de la Serna, que dende o inicio do seu mandato deixou claro que non tiña intención de mudar de postura a respecto da transferencia da AP-9. Así, a comezos de decembro remudou o traspaso por unha comisión de supervisión da autoestrada que, en compaña de Alberto Núñez Feijóo, foi presentada como un paso "histórico". Mentres, non obstante, os grupos parlamentarios galegos tecían un novo consenso para, co asesoramento dos letrados do Pazo do Hórreo, redactar unha nova versión da lei que puidese esquivar o veto. O segundo veto Os receos de En Marea, PSdeG e BNG pola posible repetición do veto non impediron, así e todo, que o pasado marzo a nova versión da lei saíse do lexislativo galego avalada, de novo pola unanimidade da Cámara. A xeito de precaución o voceiro do PPdeG naquel debate, Martín Fernández Prado, istou a bancada da esquerda a non reparar nos bloqueos da dirección estatal do seu partido, senón na "coherencia" da cúpula galega. Fernández Prado lanzara, ademais, outra petición preventiva: que a esquerda non "descualificase os deputados en Madrid" se a petición galega era rexeitada. Ante a ausencia de referencias a un eventual rescate o Goberno de España formulou unha nova hipotése para sustentar o novo veto, ante o que a conselleira de Infraestruturas se declara "sorprendida" Os temores da oposición ficaron ratificados a pasada semana. Como a lei galega xa non inclúe, nin sequera como hipótese, a posibilidade dun rescate da AP-9, dende o Ministerio de Fomento elaborouse un novo argumentario para dotar de arquitectura xurídica o que De la Serna xa resumira nunha breve declaración: "a titularidade [da AP-9] ten que estar onde está", en Madrid. Unha nova hipótese, a da eventual repercusión dunha rebaixa de peaxes por parte da Xunta, é a base do novo veto xa rexistrado no Congreso, polo que toda a oposición reclama explicacións ao presidente da Xunta. Mentres, dende San Caetano, a conselleira de Infraestruturas, Ethel Vázquez, declarouse nunha entrevista na Radio Galega "sorprendida" polo segundo veto a unha transferencia que, di, "estamos convencidos de que é o mellor para Galicia e de que é legal". A Xunta, asegura, vai "falar" co Goberno de España para "dar argumentos" fronte a unha "decisión" que, agrega, tivo "pouco tempo para analizar". Sexa cal for o resultado desas conversas os propios ritmos parlamentarios e gobernamentais permiten afirmar que, con toda probabilidade, Galicia pechará 2017 como noveno ano consecutivo sen novas transferencias de competencias.


Poucas cousas lembra do seu bacharelato nun colexio de pago na "rive gauche", que non divina, do río Miño, tan cantado polos poetas e tan amigo fraternal dos suicidas por amor (Aínda os hai?). Non as lembra non por ser de pago o colexio senón pola súa desmemoria. Quen pode lembrar "Ahora que de casi todo hace ya veinte años" da definición exacta de "alienación" de Marx, por exemplo?. Sen embargo hai dous nomes que escoitou neses anos que nunca abandonaron o seu lugar na súa cabeza a pesares de introducir nela as servidumes de paso ou as causas de despido improcedente nos anos da universidade e que tamén sufriron os efectos do río Leteo. Tempus fugit!. Ese esquecemento non lle preocupa porque ninguén ten nos beizos no ultimo suspiro a palabra "Servidume de paso" ou "enfiteusis" "pero si a palabra "luz".(Alguén se imaxina a Johann Wolfgang Von Goethe morrendo dicindo "Servidume de paso, máis servidume de paso!" ou "enfiteusis, mais enfiteusis!" no canto de "Luz, máis Luz!" ). Jaime Gil de Biedma e Eduardo Blanco Amor eran eses dous nomes que nunca se borraron da súa memoria a pesares de todo. Durante anos pensou que eran dúas vías paralelas que conducían a mesma estación. A LITERATURA, pero ignorando que ambas vías nalgún momento cruzaranse. Sabia que o poeta de " Moralidades" vivira en Ourense e bicarase nas prazas co seu amante no ano mil novecentos cincuenta e dous, cumprindo o que dicía Andres Trapiello nun artigo de El Pais no ano 1984 " Orense es una ciudad de paso. Quien va a ella es por algún asunto concreto". O poeta foi cumprir o servizo militar e atopou o amor. Que dúas cousas máis concretas para un mozo de vinte e tres anos. Os dous amantes vestidos co traxe de militar do glorioso exercito español dos tempos de "Donde un español no llega con la mano, llega con la punta de su espada" bicándose inocentemente nunha praza dunha cidade na que "Se vivía, se leía, se paseaba uno en sus largos otoños y es posible que los seres melancólicos se asomaran, sin creer que ello fuese cosa extraordinaria, a las amenas riberas de su río?. De ser certo que imaxe mais cinematográfica e a que só lle faltaría ou ben a luz de Néstor Almendros ou a arte de Paolo Sorrentino ( Podería ser o seu ultimo traballo antes de que cumpra co consello que lle da Jose Luis Losa de ingresar nun hospital para cineastas que sufran crises autoral). Beleza en estado puro!. Que pensarían o comandante e a súa muller, o alcalde e a súa muller, o bispo, os grandes apelidos da burguesía ourensá, o gobernador civil e a súa muller, o delegado provincial do movemento e a súa muller, o delegado provincial do Frente de Juventudes ou da Sección Feminina, as profesoras da súa nai nas Josefinas, Vicente Risco- Incluiría esa historia de amor entre dous soldados no seu libro de las horas?-, os alfereces provisionales, o presidente da audiencia ou do colexio de avogados , Eugenio Montes- escribiría algo parecido o que escribiu cando morreu Pier Paolo Pasolini? "yo por contraste, recuerdo que en esa misma playa de Ostia (praza de Ourense), hoy lugar de esa escena impura", o seu avó, o seu pai se os cacharan bicándose aos dous soldados? Non tiña resposta segura pero podía imaxinarse por onde iría a resposta. ( Agora que están tan de moda os roteiros literarios os técnicos de turismo do concello deberían buscar en que praza se bicou o poeta có seu amante para colocar unha placa e que a podan inaugurar o alcalde, o presidente da deputación, o presidente da Real Academia acompañados pola Real banda de gaitas da Deputación e os membros do Pen Club que acudan a Ourense ala polo mes de setembro. Ao igual que se honra o creador dunha empresa de camións porque non se vai honrar a un bico. Viva o amor!.) Sabía que o poeta de "Pandemica e Celeste" utilizara a imprenta da Región para publicar os seus "Versos a Carlos Barral por su poema "las aguas reiteradas" no ano mil novecentos cincuenta e dous. Quen sería o privilexiado primeiro lector dos versos do poeta autor de Compañeros de Viaje e soldado do Regimiento de Zamora nº 8?. Hoxe veu un mozo que dí que é poeta pedindo se lle podemos imprimir unhas poemas. Rímonos por debaixo, ata que puxo os cartos por diante- sería este o relato que contaría na casa o primeiro lector dos poemas?. Non se sabe si isto foi así pero tampouco importa que fora . Os poemas existen.. Sabía que o fillo da florista e ese ex neno "enfermizo, ojiabierto" estivera en Barcelona, me imaxino que para que lle publicaran Xente ao lonxe na editorial Seix Barral, cun titulo que non lle fai moito aquel a novela. "Aquella Gente." ( Por que razón traduciu Blanco Amor o titulo da novela ou foi unha decisión da editorial que lle obligaou a traducilo, deixando perder a música das palabras galegas?.). Cando unha noite, "con esta luna, parece/que hasta la sombra envejece", leu no diario do poeta barcelonés correspondente o ano mi novecentos setenta e oito "Fin de semana con Josep e Eduardo Amor, un personaje de una vitalidad y un atractivo que no son frecuentes a sus años", levou unha grata sorpresa. As vías do seu camiño a Literatura cruzáronse no ano en que Camilo Sesto cantaba iso de "Vivir asi es morir de amor", Bee Gees cantaban "Staying Alive" ou Rod Stewart iso de Da ya Think I Sexy? e publicouse Alcohólicos anónimos de Joseph Kessel e Andadura de Pepe Domingo Castaño. "Milagres dos libros, que fan confluír dúas vías paralelas!, nunha noite de xaneiro na que dormen na praza de Obradoiro as estatúas de Henry Moore esperando que alguén as abrace ou diga menudas pedras puxo na praza o alcalde. " apuntou no seu diario do ano dous mil dezaseis. All the rest is silence.!


Summary: As asociacións Memoria Histórica Democrática e Fuco Buxán organizan este luns no Castelo de San Felipe de Ferrol unha homenaxe a esta mugardesa que en xaneiro de 1938 foi fusilada pola ditadura fascista xunto con outros sete veciños.

As asociacións Memoria Histórica Democrática e Fuco Buxán organizan este luns no Castelo de San Felipe de Ferrol unha homenaxe a Amada García, mugardesa que en xaneiro de 1938 foi fusilada pola ditadura fascista xunto con outros sete veciños. As dúas asociacións entenden o acto coma "unha homenaxe a todas as mulleres de Ferrolterra represaliadas pola ditadura franquista" e, en xeral, a todas as vítimas da represión. Amada García era veciña de Mugardos. Aínda que está moi estendida a idea de que foi fusilada por bordar unha bandeira do PCE, o certo é que o odio que espertaba nos sectores máis conservadores da sociedade mugardesa e que levou á súa execución ten que ver co seu activismo político exercido durante anos e pola súa resistencia nos primeiros días do golpe de Estado. Os militares sublevados deteñen e xulgan un elevado número de veciños e veciños do concello e entre eles a Amada García. Cando se dita a sentenza de morte contra ela, Amada García estaba embarazada, polo que se adiou a execución á espera de que dera a luz o seu fillo, Gabriel. Á espera dese momento, estivo confinada no Cárcere de Mulleres de Ferrol; o 31 de outubro de 1937 ao Hospital de Caridade de Ferrol, onde pariu, e 88 días despois, o 27 de xaneiro de 1938, foi conducida ao castelo de San Felipe. Alí foi executada, por un pelotón de fusilamento, canda ela foran executados o mesmo día outras sete persoas: Ángel Roldos Gelpi (profesor do colexio público O Pitieiro), Antonio Eytor Cañizo, José María Montero Martínez, Juan José Teijeiro Leira (de Mugardos), Jaime González Pérez e Ramón Rodríguez López (de Ares), e Germán López García (de Cabanas). A véspera de ser fusilada, Amada García deixou escrita unha carta onde explicaba detalladamente as circunstancias da súa desgraza e a identidade das persoas que lle acusaron. O seu proceso está cheo de irregularidades e advírtese o afán vengativo e de despeito de certas persoas. Un dos acusadores visitou a Amada García e quixo retirar as súas acusacións explicando as circunstancias polas que as fixo, pero foi ameazado. E dous veciños de Mugardos que eran analfabetos protestaron ao decatarse que se lles fixo asinar unha declaración que non recollía o que depuxera no interrogatorio. A pesar de declarar que o contido do escrito non era o que se lles leu, non se tivo en conta. En dous días xulgáronse a 45 persoas de Ares e Mugardos e ditáronse 37 penas de morte. Pedro Velázquez Vilanova dedicoulle un poema a Amada García, no que escribe "A quen importa bordar unha bandeira?/ O que importa é teceres coa palabra/ con artes de redeira/ nidios soños de mulleres liberadas/ Se longa foi a espera/ xa está chegado o día/ Teu nome, Amada, gravaremos/ no muro terrible da ignominia/ Daquela si/ daquela poderás ficar en paz/ entre o ceo e o mar". Amada García e o seu fillo Gabriel Toimil son uns dos protagonistas do documental A pegada dos avós, de Xosé Abad, que o pasado venres se proxectou en Ferrol. O filme afonda nas historias e nas vidas de varios represaliados galegos polo franquismo, pero coa novidade de que o relato está contado a través dos ollos dunha xeración moi afastada do sucedido naquelas décadas. Son un grupo de adolescentes, estudantes dun centro de secundaria da Coruña, os que entran en contacto cos protagonistas, investigan sobre a súa vida e reflexionan sobre os acontecementos que viviron.


Summary: Menos de 15.000 das case 400.000 persoas inscritas no CERA solicitan emitir o seu voto para o 21 de outubro. En 2009, antes da reforma electoral que o Goberno central xa prevé derrogar, a participación foi do 30%

Os controis legais tradúcense en cifras. As primeiras e, con toda probabilidade, últimas eleccións galegas nas que os denominados residentes ausentes só poden participar pola vía do voto rogado -solicitando persoalmente poder participar nos comicios- baten récords, pero á baixa, na participación deste controvertido colectivo. Segundo os datos que manexa a Oficina do Censo Electoral, datados no pasado día 24, apenas o 3,7% do total do Censo de Residentes Ausentes (CERA) completou os trámites necesarios para exercer o dereito ao sufraxio. Nomeadamente, dos 397.284 electores e electoras inscritos -case un 20% mási que hai catro anos- só 14.647 rogaron o voto, o que quere dicir que a cifra final de partipación podería ser aínda máis baixa. Mentres o Goberno central xa traballa nunha contrarreforma que permita volver ao antigo sistema -no que, por exemplo, os inscritos no CERA recibían na casa a documentación electoral sen comprobacións previas de identidade e sen nin sequera confirmar que o elector seguía vivo- as comparacións coas cifras de hai catro anos son elocuentes. Daquela emitiron o seu voto 101.708 dos 335.453 ausentes, isto é, case un 600% máis dos que o poden facer desta volta. A comparación das porcentaxes tampouco deixa lugar a dúbidas: o 3,7% de 2012 está moi lonxe do 30,3% de 2009, cifra media que na circunscrición de Lugo acadou o 35,2%. Os votos que non cheguen a Galicia a través dos correspondentes consulados serán considerados nulos Neste contexto, á reforma da lei electoral aínda vixente vénse de unir unha garantía adicional que, a priori, minorará aínda máis a influencia do tamén coñecido como voto emigrante. A Xunta Electoral Central vén de emitir unha instrución segundo a cal "computarán como votos nulos os contidos nos sobres de votación remitidos dende o estranxeiro (...) que non fosen recibidos a través dos correspondentes consulados". Isto é, se os electores do CERA deciden enviar o seu sufraxio directamente a unha xunta electoral en Galicia e non a un consulado no país no que residen, o seu sufraxio ficará invalidado. En anteriores convocatorias, esta posibilidade si era legal. Incremento exponencial do censo A abundancia de controis legais vén amortecer en boa medida o exponencial incremento experimentado polo CERA dende as eleccións de 2009. O feito de que 397.284 residentes no estranxeiro "con municipio de inscrición en Galicia" puidesen participar supuxo un medre do CERA do 18,4% a respecto de hai tres anos. O crecemento absoluto non é menor, cunha diferenza de máis de 60.000 persoas, pero o incremento obśervase aínda con máis nitidez en termos porcentuais. A suba do CERA en apenas tres anos é do 18,4%. Mentres, o censo total apenas engordou nun 1,88%, pasando dos 2,64 millóns de persoas das eleccións de 2009 a 2,69 millóns nas de 2012.


Summary: O crítico de cinema de Sermos Galiza, Andrés Castro, achéganos o filme na data da súa estrea após a premier no Festival de cinema de Ourense.

A ESMORGA Ano: 2014 Duración: 111 min. Nacionalidade: Galiza Director: Ignacio Vilar Guión: Carlos Asorey e Ignacio Vilar Fotografía: Diego Romero Suárez-Llanos Música: Zeltia Montes Elenco: Miguel de Lira, Karra Elejalde, Antonio Durán 'Morris', Melania Cruz, Lois Soaxe, Covadonga Berdiñas, Alfonso Agra, Sabela Arán, Ledicia Sola, Monti Castiñeiras, Patxi Bisquert, Elena Seijo, Fina Calleja, Mela Casal, Amelia Guede, Santi Prego, Mónica García, Pepo Suevos, Yago López SINOPSECrónica tensa e intensa de vinte e catro horas na vida de tres homes, compañeiros de esmorga que, deixando un regueiro de destrución, de sexo equívoco e reprimido, van fechando portas tras de si e guindando coas chaves, como para non querer volver, tal coma se adrede camiñaran á súa perdición. CRÍTICATiven a sorte de poder asistir á estrea mundial de A Esmorga no Festival Internacional de Cinema de Ourense. Hei de recoñecer que era bastante escéptico debido, probabelmente, ao exceso de celo e defensa acérrima da película que levan facendo, sen excepción, todos os integrantes na promoción previa. Porén a realidade superou con creces ao escepticismo e expectativas. Abraiado quedei, coma o resto das mil persoas que asistiron a este fito histórico do panorama audiovisual galego. Non é a primeira vez que se leva á gran pantalla a novela de Eduardo Blanco Amor. En 1977, o director asturiano Gonzalo Suárez xa se achegara ao texto en Parranda, interpretada por José Sacristán, José Luis Gómez e Antonio Ferrandis. Pese a contar co propio Blanco Amor na adaptación do guión, este non quedou nada satisfeito co resultado. Película voluntariosa pero sen alma que "non lle acababa de encher" ao escritor, como lle recoñeceu nunca carta a Carlos Laíño pouco despois da estrea. No "Ano Blanco Amor", no que se fan 35 da súa morte, Ignacio Vilar recolle a testemuña e cumpre o soño do escritor de adaptar a novela, xunto a Carlos Asorey, nun filme con "cartos nosos, actores e directores de aquí, e no noso idioma". Ignacio Vilar, e o resto do elenco e equipo técnico, deixaron a pel, e quizá algo máis, para acadar esta especie de milagre cinematográfica. Para quen xa lera a novela no instituto, ou de motu propio claro, xa sabe que vai da crónica de tres borrachos que percorren as rúas de Ourense (Auria no libro) perdidiños de viño e augardente nunha noite de cuncas, cantos de taberna, risas, bágoas e sexo impreciso. Ignacio Vilar xa apuntaba maneiras nos seus anteriores traballos (Ilegal, Pradolongo e Vilamor) pero é que aquí da un verdadeiro salto de calidade. E non esaxero. Non sobra ningún plano nin hai improvisación. A cámara está sempre onde debe estar. Por riba hai un par de planos secuencia que son para quitarse o chapeu. Gran parte deste poderío visual débese á man do director de fotografía Diego Romero. O fotógrafo vigués tivo que emigrar ao estranxeiro para formarse e traballar (Barcelona, Filipinas, Estados Unidos…) pero volta á terriña pola porta grande. Gran traballo. Por suposto non podemos esquecer ao elenco de actores e actrices. Tod@s sen excepción. Mais é de recibo loubar a excelente caracterización dos tres protagonistas: O Cibrán, O Bocas e O Milhomes, vestidos por Miguel de Lira (Somos xente honrada), Karra Elejalde (Os Cronocrímenes) e Antonio Durán 'Morris' (Os Fenómenos), respectivamente. Se alguén pensa que Karra vai parecer algo forzado no acento galego, vai dado. Tras a primeira aparición na fraga, fai esquecer por completo o seu apelido vasco nunha xenial personificación do atordado Bocas. "Auguro abarrote nos cinemas porque estamos perante unha extraordinaria película en todos os aspectos" Miguel de Lira encarna ao Cibrán, un home que se deixa embrullar con bastante facilidade e que narra os acontecementos da noite anterior, ou o que lle deixa lembrar unha resaca de campionato. Pero o rol do Milhomes é, con diferenza, o máis agradecido dos tres. Un home amoral, ciumento e de sentimentos encontrados que, iso si, semella ter máis claros que o seu eterno amigo de xolda... 'Morris' non desaproveita a oportunidade. Sáese da pantalla. Destacar tamén o virtuosismo no piano de Zeltia Montes na banda sonora. Poucas veces uns sinxelos toques de tecla encaixan tan ben. Auguro abarrote nos cinemas, non só polo feito sen precedentes de estrearse en todas as salas do territorio e pola orixinal campaña de marketing (digna de estudo), senón porque estamos ante unha extraordinaria película en todos os aspectos. Paisaxe, ambientación, clima, teima etílica, posta en escena, música, fotografía, guión, personaxes e demais detalles adaptados ate o máis mínimo detalle, fan de A Esmorga unha das mellores películas feitas en Galiza. Calidade galega. Persoalmente, tras ver esta traxicomedia quedei sen verbas. Con esa estraña sensación de ser testemuña de excepción de algo moi grande. Desas que cando remata dan gana inmediata de aplaudir. Un é consciente que acaba de ver un filme atemporal… Porén "unha cousa é vere e outra é reparare". Reparen pois.


Summary: Os cargos políticos cataláns independentistas investigados por defenderen o proces soberanista non están sos. Así llo fixeron saber unhas 80.000 persoas, segundo dados da Guàrdia Urbana, que se manifestaron na mañá do domingo en Barcelona para amosaron o seu apoio.

"Pola democracia. Defendemos as nosas institucións" foi o lema baixo o que se desenvolveu o domingo ao mediodía unha grande manifestación na avenida Maria Cristina de Barcelona. A concentración fora convocada polas entidades soberanistas para protestar pola xudicialización da política catalá. No acto, conducido polo cantante do grupo Lax'n'Busto, Salva Racero, apelouse á necesidade de "defender os nosos dereitos de forma pacífica pero firme" e a lograr "un país onde ningún dereito fundamental sexa perseguido, onde os cargos eleitos poidan traballar polos dereitos de todos, en definitiva, queremos poder traballar por un futuro mellor para todos" e "pola República catalá". Ao inicio da mobilización, os actores Marc Martínez, Mercè Martínez e Pep Ferrer deron conta de todas as leis do Parlament tombadas polo Tribunal Constitucional español, así como dos responsábeis políticos investigados por defenderen a independencia. Lembraron que, en total, hai 407 procesos xudiciais abertos. Entre apelacións ao civismo e a democracia, tanto Òmnium Cultural como ANC aseguraron que "non ficaremos quietos cando o Tribunal Superior de Xustiza Catalán intente sacar a nosa presidenta do Parlamento" e "non ficaremos indiferentes cando leven a xuízo Mas e os membros do seu Goberno". O momento máis emotivo da mañá tivo lugar cando Mercè Martínez cantou L'estaca acompañada das persoas que acudiron á chamada das entidades soberanistas.


Summary: O Colexio oficial de traballo social de Galiza critica as contas do Goberno español, que cualifica de "indignas" por se cebaren, máis unha vez, coas persoas dependentes.

"Indignos" e "unha falta de respecto". Así cualificou os Orzamentos xerais do Estado a presidenta do Colexio oficial de traballo social de Galiza, Diana Parada Alvedro, após comprobar como as contas do Goberno español "desmantelan o sistema de servizos sociais" ao reducir nun 36% o orzamento. Baixa dos 2.848 a 1.809 millóns de euros. Máis unha vez, a lei de dependenza volve asumir o peso dos recortes, un feito que o colectivo de traballador@s sociais interpreta como "unha mostra de que o Goberno español non prevé que entren novos dependentes no sistema", pois mantén os 1.087 millóns destinados ao nivel mínimo, a suma da cantidade que Madrid paga aos territorios por cada persoa dependente. Porén, cómpre ter en conta que hai xa 201.729 persoas cunha axuda concedida que non a están a cobrar, polo que, ao entender do Colexio oficial, "resulta incomprensíbel que se manteña a mesma cantidade". Diana Parada quéixase tamén da redución na partida destinada á Galiza, sinalando que "moitas persoas van morrer antes de recibir unha axuda". Así mesmo, para a presidenta do COTSG resulta "rechamante" que o Goberno español incremente en 2 millóns de euros, até os 32, a partida destinada á Rede básica de servizos sociais, pois o mesmo Executivo mostrou a súa vontade de a eliminar e porque tal orzamento é "manifestamente insuficiente", pois hai tres anos a Renda básica contaba cun montante de 90 millóns. Aliás, enfatiza Diana Parada que "o mantemento da Rede periga" coa reforma da Administración local, que se atopa en tramitación parlamentaria.


Summary: A Sociedade Galega de Historia Natural alerta da presenza destes organismos, semellantes á augamar.

A Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) alertou esta segunda feira da presenza dalgúns exemplares de carabelas portuguesas (physalia physalis) nas praias de Ferrol, un organismo colonial formado por pólipos e con aspecto conxunto de medusa. A entidade insta a poboación a "extremar as precaucións", xa que poden causar lesións tanto en persoas como en animais. Son organismos que posúen filamentos urticantes, que poden ir de centímetros a 50 metros. Cómpre prestar especial atención no baño, pois tocar un destes organismos podería causar lesións Así, a SGHN pide que "se preste atención no momento do baño, para evitar tocalas", e avisar o persoal de socorrismo da praia ou, en caso de non o haber, á Policía Local. A carabela portuguesa adoita atoparse en mar aberto, principalmente en augas cálidas como as do Pacífico, o Índico ou o Golfo atlántico. Que pasa se toco unha carabela portuguesa? Se alguén entra en contacto con elas, é importante desprender os posíbeis fragmentos presentes sen tocalos e lavar ben a zona con auga de mar. Tamén cómpre evitar as areas, a auga doce ou sustancias como o vinagre, amoníaco ou ouriños, xa que poden potenciar os efectos, e acudir a un centro sanitario para recibir asistencia. Aínda que a carabela estea morta non se debe tocar, pois as súas toxinas teñen actividade até 48 horas despois e poden causar lesións igualmente.


Summary: Nas súas alegacións aos plans de usos e xestión presentados polo Goberno galego para estes dous parques naturais, a SGHN alerta de numerosas eivas: dende prácticas e actividades prohibidas pola lei ao escaso financiamento previso para o funcionamento destes espazos de enorme valor medioambiental

O Plan Reitor da Xunta para o Parque Natural de Corrubedo, "unha maneira como outra de destruír un país" Dende hai uns días atópanse en exposición pública os borradores dos Plans Reitores de Usos e Xestión (PRUX) dos parques naturais do Invernadeiro e da Serra da Enciña da Lastra, ao igual que o do Parque Natural de Corrubedo. A Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) realizou unha análise de ambos os dous documentos, alertando de numerosas eivas e dunha insuficiente protección: dende prácticas e actividades prohibidas pola lei ao escaso financiamento previso para o funcionamento destes espazos de enorme valor medioambiental. "A apertura de novos desmontes, gavias ou viarios debera estar prohibida no interior do Parque Natural", sinala En relación ao PRUX do Parque Natural de Enciña da Lastra, a SGHN destaca que "resulta inadmisible" que non se atopen prohibidos "os cambios de usos que supoñan a desaparición ou diminución significativa do estado de conservación dos tipos de hábitats de interese comunitario ou dos hábitats das especies de interese para a conservación". E igualmente, reclama a prohibición da fumigación con equipos aéreos, da liberación no medio natural de organismos modificados xeneticamente ou dos depósitos de lodos de depuradoras industriais ou urbanas. En canto ao Parque Natural do Invernadeiro, a entidade subliña que "a apertura de novos desmontes, gavias ou viarios debera estar prohibida no interior do Parque Natural", algo que o PRUX non fai. Ademais, aposta pola substitución a medio-longo prazo da actual devasa perimetral por unha faixa de vexetación protectora menos inflamable e moito menos impactante na paisaxe que a devasa actual de largura desmesurada. A SGHN bota en falla "un plan para reducir a profusión de devasas e pistas forestais que nalgúns casos deseñáronse sen adoptar adecuados criterios de funcionalidade e mitigar os seus efectos negativos no parque". Ademais, pide limitar "o número e a velocidade dos vehículos que circulan polo parque para minimizar o atropelo de fauna". "A circulación e aparcadoiro sobre hábitats de interese comunitario non debería ser autorizado nin siquera excepcionalmente", di De igual xeito, sinala que "as probas deportivas deberían estar prohibidas no interior do Parque Natural" e que "a circulación e aparcadoiro sobre hábitats de interese comunitario ou sobre os hábitats das especies de interese para a conservación non debería ser autorizado nin siquera excepcionalmente". Finalmente, engade que "o voo de aeronaves a menos de 1000 m de altitude non debería ser un uso autorizable". Parque Natural do Invernadeiro | CC BY-SA | Dorfun Escaso gasto anual na xestión dos parques Sinala que o gasto previsto resulta "insuficiente para garantir o cumprimento dos obxectivos de conservación e xestión do Parque" Nas súas alegacións aos dous documentos, a SGHN amósase tamén crítica coas estimacións económicas realizadas polo goberno galego para a xestión de ambos os dous parques: uns 37 euros por hectárea e ano no Parque Natural Serra da Enciña da Lastra e 27 euros por hectárea e ano para o Parque Natural do Invernadeiro. "Esta cifra resulta insuficiente para garantir o cumprimento dos obxectivos de conservación e xestión do Parque", subliña a entidade, que engade que o investimento debería situarse entre os 70 e os 114 euros. Conclúe que o gasto previsto no PRUX do Invernadeiro é un 39% do gasto medio que se ven facendo nos espazos protexidos de España, unha cifra que no caso do PRUX da Enciña da Lastra fica no 52%. A SGHN denuncia "o progresivo desmantelamento que foi sufrindo a Dirección Xeral de Patrimonio Natural, na cal se eliminaron todos os directores dos Parques Naturais" A entidade comenta, neste senso, que "resulta curioso" que nesta estimación de custos da Enciña da Lastra non se inclúe ningunha imputación dos salarios do persoal dedicado á xestión e dirección do Parque Natural, dende os Axentes Medioambientais, técnicos da administración, ou mesmo a Dirección do espazo. "Esto pode deberse a que en realidade a Xunta non pode prever que se vai destinar unha carga de traballo por parte do persoal propio durante os 6 anos de vixencia do PRUX, debido ao progresivo desmantelamento que foi sufrindo a Dirección Xeral de Patrimonio Natural, na cal se eliminaron todos os directores dos Parques Naturais". Parque Natural da Serra da Enciña da Lastra | Xabier Vázquez Pumariño


Summary: A Asociación Galega de Viticultura (AGV-Fruga) considérao unha mostra da falla de interese polo sector e contrapón a implicación de gobernos como o francés ou italiano.

O goberno español deixou sen executar 14% dos fondos que ten asignados no marco dos Programas de apoio ao sector vitivinícola. É a denuncia que fai a Asociación Galega de Viticultura (AGV-Fruga), que contrapón esa falla de execución co que acontece noutros estados onde o viño é un importante sector económico e de emprego. Así, indica a AGV, Italia deixou sen executar só 8% deses fondos e Francia investiunos todos. Para esta asociación, ponse de manifesto "a ineficacia do modelo de xestión español e o desinterese polo desenvolvemento tanto a nivel estatal como galego". Dos fondos para restauración do viñedo, "unha das maiores demandas do sector", investíronse 63 millóns de euros, "por 114 millóns de Italia e 107 millóns de Italia". No apartado de investimentos o Estado español deixou 30% sen executar, afirma a AGV. O colectivo aproveita para rexeitar "a xestión feita" por Ministerio e Consellaría no que respecta ao sector vitivinícola galego.


Summary: O conxunto vigués conseguiu darlle a volta ao marcador dúas veces fronte ao Espanyol, malia xogar con un home menos desde o minuto 20. Balaídos homenaxeou ao seu capitán, Borja Oubiña, e despediu con honores a Krohn-Dehli. [Vídeo no interior]

O Celta despediu unha gran tempada cunha vitoria heroica fronte ao Espanyol. O conxunto vigués deu a volta por dúas veces a un encontro que no minuto 20 se puxera en contra coa expulsión do porteiro Sergio Álvarez. Balaídos vestiuse de gala para homenaxear o seu capitán, Borja Oubiña, e a un dos ídolos locais Michael Krohn-Dehli, e o equipo respondeu cunha remontada para o recordo. O club vigués pecha un ano de boas sensacións, no que namorou co seu fútbol, e no que se quedou a un paso de Europa. O equipo de Eduardo Berizzo non renunciou en ningún tramo da tempada ao seu estilo ofensivo. E non foi menos na última xornada. Un erro defensivo provocou a expulsión de Sergio Álvarez, que derrubou ao dianteiro perico Sergio García. Adiantouse o Espanyol de penalti pero 15 minutos despois Hugo Mallo devolvía o empate no marcador. Na volta do descanso sorprendeu de novo o conxunto catalán, que puxo o segundo con gol de Stuani. Pero o Celta non tirou o partido e Cabral puxo as táboas de novo cun testarazo. O esforzo dos vigueses tivo recompensa no minuto 77. Despois dun remate ao longueiro do Espanyol, o conxunto de Berizzo armou unha espectacular contra que definiu con clase Nolito, para certificar unha remontada heroica. O mellor escenario para a despedida de Krohn-Dehli, ovacionado pola bancada no seu troco, e do histórico líder dos vigueses Borja Oubiña. O Lugo non pode coa Ponferradina O Lugo caeu este sábado coa Ponferradina nun partido que dominaron os leoneses. O conxunto galego precisa un punto para certificar unha salvación que parece case pechada, mais que está a complicarse polos malos resultados das últimas xornadas. Tivo oportunidades o Lugo para empatar o gol inicial da Ponferradina, pero non foi quen de romper a barreira defensiva do equipo leonés.


Summary: O 16% dos condutores recoñece enviar sms ou e-mails mentres conduce, e só no ano 2011 se impuxeron 137 mil sancións por falar polo teléfono.

O Real Automóvil Club de España (RACE) e Microsoft veñen de presentar un informe sobre as distraccións ao volante, a primeira causa de mortalidade nas estradas españolas, realizado a partir de 1400 entrevistas. Así mesmo, analizaron os datos oficiais sobre accidentes e sancións a condutores. A conclusión á que chegaron foi que enviar un SMS ou un e-mail a través do teléfono móbil mentres se conduce, supón un risco meirande que beber alcohol. Durante o ano 2011 impúxéronse máis de 136.800 sancións por falar polo teléfono móbil. E entre 2009 e 2012, un total de 141 condutores perderon o carné só por este motivo. A sanción por falar polo móbil sen mans libres, levar auriculares ou manipular un dispositivo é de 200 euros a retirada de tres puntos do permiso de condución. As distraccións ao volante supoñen a primeira causa de mortalidade nas vías españolas, con 649 falecidos en 2011 e un total de 33.000 accidentes con vítimas. A enquisa revelou que o 16% dos condutores recoñece enviar sms ou e-mails mentres conduce e o 15% de los usuarios sufrira unha situación de risco por un móbil A enquisa revelou que o 16% dos condutores recoñece enviar sms ou e-mails mentres conduce, o 15% de los usuarios sufrira unha situación de risco por un móbil, e a metade dos condutores recoñeceu falar polo teléfono sen utilizar un sistema de mans libres. RACE e Microsoft apoian tamén a súa hipótese sobre a perigosidade de empregar o móbil mentres se conduce un vehículo nunha anécdota que tivo lugar o 19 de outubre de 2011 en Dubai e Abu Dhabi, cando producíu unha interrupción de varios días no servizo de telefonía móbil. Neses días os accidentes de tráfico descenderon un 20%.


Summary: Alegan o seu "indubidábel" valor arqueolóxico e que se atopa baixo a ameaza de ampliación dunha mina próxima

A Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza, Adega, vén de solicitar a declaración de BIC (Ben de Interese Cultural) para a Cova de Eirós do Concello de Triacastela nas dependencias da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Consellaría de Educación e Cultura. Esta cova da montaña oriental garda restos arqueolóxicos e paleontolóxicos de grande valor para reconstruír a historia de Galiza dos últimos 100.000 anos. Nela atopáronse obxectos, restos humanos e faunísticos que a converten nun dos xacementos de maior interese científico e patrimonial do país. Alí, apareceu o adorno mais antigo de Galiza, un colgante datado en máis de 26.000 anos, o que dá testemuña da primitiva ocupación da nosa terra por seres humanos desde o paleolítico medio. Ademais de numerosos restos de habitación de máis de 100.000 anos, a cova garda pegadas da ocupación por fauna do cuaternario, mesmo do oso das cavernas (Ursus espelaeus), que a converten no exemplo máis occidental de Europa do hábitat desta especie. A cova de Eirós conserva así mesmo rabuñaduras de oso nas paredes que supoñen unha valiosa testemuña de que o animal habitou dentro da cova. Moitos outros achádegos permiten reconstruír o ambiente e a ecoloxía da parte máis occidental de Galiza, a máis vella xeoloxicamente falando, e que está a se revelar como unha zona de grande produción arqueolóxica e paleontolóxica. De feito, as universidades da Coruña e de Santiago de Compostela, a de Cantabria e a Rovira i Virgil de Catalunya desenvolveron varios estudos neste xacemento de Triacastela polo elevado interese que representan os restos alí atopados. Porén, aínda fican estratos que deben ser explorados, valorándose en cinco os niveis de sedimentos que poden ser produtivos arqueoloxicamente. Pese aos valores prehistóricos que conserva a cova de Eirós, este xacemento aínda pode correr perigo, ao atoparse no medio dunha explotación de pedra calcaria, cuxa concesión chega sobre a vertical da entrada á cova. É por iso que, desde Adega, consideramos urxente a declaración de BIC do xacemento, de feito que garanta a preservación deste importante elemento do noso patrimonio cultural e xeolóxico. De atender esta petición, a cova de Eirós sería a primeira cova galega que estaría catalogada baixo este recoñecemento de protección, como Ben de Interese Cultural.


Summary: Ademais, convoca unha concentración en Compostela o 17 de abril coincidindo co debate do decreto de comedores no Consello Escolar de Galicia

Representantes da Plataforma Galega en Defensa do Ensino Público veñen de anunciar en rolda de prensa a convocatoria de novas mobilizacións contra a aprobación da Lei de Mellora da Calidade Educativa (LOMCE) e tamén contra as últimas medidas programadas pola Consellaría de Educación, "medidas que se traducirán en novos recortes no ensino público". A Plataforma tamén convocou unha concentración para o 17 de abril en Santiago de Compostela coincidindo co debate do decreto de comedores no Consello Escolar de Galicia, ás 16:45 horas. Os peches van ser rotativos e desenvolveranse durante todo mes desde ás 17 horas ás 10 da mañá do día seguinte. A Plataforma tamén convocou unha concentración para o 17 de abril en Compostela coincidindo co debate do decreto de comedores no Consello Escolar de Galicia A Plataforma considera a LOMCE como unha lei "reaccionaria, españolizadora, privatizadora, clasista, antipedagóxica, antidemocrática, e confesional, que liquida a igualdade de oportunidades e que expulsa do ensino os sectores sociais máis desfavorecidos da sociedade". Anxo Louzao, secretario nacional da CIG-Ensino, criticou a actitude do Conselleiro de Educación que -dixo- actúa con "covardía", "elude defender as competencias que lle corresponden á comunidade autónoma e que a LOMCE invade" e "lle nega á comunidade educativa galega a posibilidade de debater o anteproxecto". A representante das Federación Provincial de ANPAS de Lugo, Elvira Lombao, denunciou a decisión da Consellaría de eliminar institutos de ensino secundario (coma o IES As Mercedes de Lugo ou o IES Carballeira de Ourense) converténdoos en centros integrados de formación profesional, co obxectivo de recortar profesorado (que a esta altura ademais non pode concursar para obter un novo destino e vai ser desprazado ou suprimido) e para desviar alumando a centros privados concertados. "Somos a única comunidade de todo o Estado que vai obrigar ás familias a pagar por un servizo necesario para escolarizar ao alumnado que ten que usar necesariamente o transporte escolar" Pola súa banda, o deputado do BNG, Cosme Pombo, denunciou que "somos a única comunidade de todo o Estado que vai obrigar ás familias a pagar por un servizo necesario para escolarizar ao alumnado que ten que usar necesariamente o transporte escolar". Pombo referiuse á dispersión de núcleos que existe no país e advertiu que máis de 20.000 novas familias van ter que pagar agora polo servizo, cunha taxa que ademais se incrementa un 40%. Finalmente, Alberte Mera, secretario nacional de Galiza Nova, afirmou que "o PP ten no punto de mira o ensino galego" e insistiu na importancia dos peches que comezan o día 9 de abril en Santiago, para "visualizar o rexeitamento social que xa se puxo de manifesto en outras mobilizacións e folgas estudantís". Calendario de peches 9 de abril. Santiago (IES Rosalía de Castro) 10 de abril. A Coruña (IES Menéndez Pidal) 11 de abril. Carballo (IES Alfredo Brañas) 11 de abril. Ferrol (CIFP Ferrolterra) 12 de abril. A Guarda (CEIP A Sangriña) 15 abril. Carballo (IES Alfredo Brañas) 15 abril. Cangas (IES Rodeira) 17 abril. Lugo (IES As Mercedes) 18 abril. Verín (IES Xesús Taboada Chivite) 22 abril. Burela (IES Monte Castelo) 22 abril. Ourense (Xefatura territorial) 23 abril. Cambados (IES Ramón Cabanillas) 24 abril. Ribeira (IES Nº 1) 24 abril. Vigo (IES San Tomé Vigo) 25 abril. Gondomar (IES Terra de Turonio) 26 abril. Pontevedra (IES Torrente Ballester)