Summary: Xosé Veiras analiza no blog Un Claro no Bosque os resultados do informe La calidad del aire en el Estado español, elaborado por Ecoloxistas en Acción, que revela un empeoramento da calidade do aire. A Coruña e Arteixo sofren os niveis máis preocupantes.

Xosé Veiras analiza no blog Un Claro no Bosque os resultados do informe La calidad del aire en el Estado español, elaborado por Ecoloxistas en Acción, que revela un empeoramento da calidade do aire. A Coruña e Arteixo sofren os niveis máis preocupantes, e tamén se sinala o impacto de industrias concretas, coma as centrais de carbón das Pontes e Meirama, a factoría de alúmina-aluminio de Alcoa en San Cibrao ou Cementos Cosmos (Sarria) Canto máis sabemos da contaminación do aire, dos seus efectos e da súa incidencia, máis razóns temos para nos preocupar. O informe La calidad del aire en el Estado español durante 2014, elaborado por Ecoloxistas en Acción, conclúe que practicamente toda a poboación galega estivo exposta a niveis de contaminación superiores aos considerados aceptábeis pola Organización Mundial da Saúde (OMS) ao longo de 2014. Constátase así un aumento da poboación afectada pola contaminación do aire en Galicia nos últimos anos, desde o 70% en 2012 até o 100% en 2014, pasando polo 90% en 2013. A razón está na consideración dun novo contaminante, o benzo(a)pireno, na avaliación que fai anualmente Ecoloxistas en Acción, baseada nos datos oficiais, que seguen a ser manifestamente insuficientes. Os datos chocan coa crenza de que en Galicia hai moitos lugares onde é posíbel respirarmos aire puro. Hai moito tempo que deixou de ser así A dispoñiblidade de maior número de medicións, particularmente dalgúns contaminantes pouco avaliados, como as partículas finas (PM2,5), os metais pesados ou o devandito benzo(a)pireno, confirmaría un diagnóstico que choca coa crenza de que en Galicia hai moitos lugares onde é posíbel respirarmos aire puro. Hai moito tempo que deixou de ser así. Os focos de contaminación propios e o transporte de contaminantes a longas distancias, que fai que importemos (e exportemos) contaminación atmosférica, ensucian o aire até tornalo prexudicial para a nosa saúde, non segundo a normativa vixente, mais si de acordo coas recomendacións da OMS, máis estritas. Ben é certo que no conxunto de España a situación é aínda peor, pois ademais de case toda a poboación respirar aire contaminado de acordo cos estándares da OMS, un terzo respira un aire tan sucio que mesmo incumpre os estándares legais vixentes hoxe nunha UE cuxo compromiso coa mellora da calidade do aire deixa bastante que desexar. Ademais dos contaminantes máis habituais considerados en anos anteriores, no informe deste ano Ecoloxistas en Acción incluiu o canceríxeno benzo(a)pireno, indicador da contaminación por hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAP), presente nas partículas finas procedentes dunha combustión incompleta. As fontes principais de HAP en Galicia son industrias como a da produción de aluminio e as calefaccións, sendo tamén significativa a achega do transporte, das queimas agrarias e dos incendios forestais. Rexistros da concentración no aire deste contaminante efectuados na Coruña e na contorna da fábrica de alúmina-aluminio de Alcoa en San Cibrao superaron amplamente o valor recomendado pola OMS, aínda que ficaron lonxe do obxectivo legal. Coa incerteza propia da escasa cobertura das medicións dispoñíbeis, o informe ecoloxista coida que o benzo(a)pireno afectaría ao conxunto da poboación galega. Persisten os principais focos de contaminación Ademais dos contaminantes máis habituais considerados en anos anteriores, no informe deste ano Ecoloxistas en Acción incluiu o canceríxeno benzo(a)pireno Ano tras ano, repítense os focos de contaminación en Galicia destacados nos informes sobre a calidade do aire no Estado español de Ecoloxistas en Acción. O tráfico rodado nas cidades e as súas áreas de influencia (ao que se suma o marítimo nas cidades portuarias) e máis algunhas grandes industrias son as maiores responsábeis de que os galegos e galegas respiremos aire nocivo para a nosa saúde. As industrias sinaladas son poucas pero moi contaminantes. As centrais de carbón das Pontes (ENDESA) e Meirama (Gas Natural Fenosa) -que ademais son enormes fábricas de cambio climático polas súas emisións de CO2, non incluídas neste informe por non ser un contaminante local-, a factoría de alúmina-aluminio de Alcoa en San Cibrao (Mariña luguesa), Cementos Cosmos (Sarria) e a área industrial de Arteixo-A Coruña, na que se localizan industrias sucias como a refinaría de Repsol, Ferroatlántica, unha fábrica de aluminio de Alcoa ou a central de ciclo combinado a gas natural de Sabón (Gas Natural Fenosa), se ben esta última a penas está a ser utilizada. Non se inclúe na listaxe deste ano o complexo industrial ENCE-ELNOSA, mais iso débese seguramente a que o informe deixa fóra do seu alcance algúns contaminantes menos habituais emitidos por esta industria. As industrias sinaladas son poucas pero moi contaminantes: As centrais de carbón das Pontes e Meirama, a factoría de alúmina-aluminio de Alcoa en San Cibrao, Cementos Cosmos e a área industrial de Arteixo-A Coruña Perante a ausencia de políticas máis ambiciosas para a mellora da calidade do aire é a conxuntura o que determina maiormente a incidencia da contaminación. Se aumenta o prezo do petróleo e decae a actividade económica, o tráfico e a produción industrial diminúen e conseguintemente as súas emisións contaminantes. En anos chuviosos e ventosos respiramos mellor, porque se dispersa máis a contaminación e porque máis produción hidroeléctrica e eólica despraza a xerada con carbón. E se ademais o verán é fresco e húmido, minimízase a contaminación procedente dos incendios forestais e fórmase menos ozono troposférico. Concellos e Xunta restan importancia ao problema da contaminación do aire no noso país, ignorando os incumprimentos das recomendacións da OMS e comparando a nosa situación coa doutros territorios aínda máis contaminados Concellos e Xunta restan importancia ao problema da contaminación do aire no noso país, ignorando os incumprimentos das recomendacións da OMS e comparando a nosa situación coa doutros territorios aínda máis contaminados. E cando algún incumprimento legal obriga a redactar un Plan para a Mellora da Calidade do Aire, apróbase un para cubrir o expediente. Perante o incumprimento nunha das estacións de medición da Coruña da normativa para as partículas grosas (PM10), a Xunta aprobou un Plan de Mellora da Calidade do Aire na Coruña que non restrinxe máis o tráfico e se limita a recoller as melloras previstas no transporte colectivo metropolitano. Este plan, aprobado en 2011, non evitou que durante 2014 se volvese incumprir a normativa para este contaminante. O aire máis sucio respirouse na Coruña e en Arteixo Os galegos e galegas que peor aire respiraron durante 2014 foron os residentes na Coruña e en Arteixo. As razóns xa as apuntamos un pouco máis arriba. Na cidade da Coruña superáronse as recomendacións da OMS para as concentracións no aire de partículas (PM10 e PM2,5) e de dióxido de xofre (SO2), ademais de benzo(a)pireno. No municipio limítrofe de Arteixo ultrapasáronse os niveis máximos aceptábeis para as partículas finas (PM2,5), o SO2 e o ozono troposférico (O3). Convén destacar que A Coruña e Arteixo son os municipios galegos nos que máis se mide a contaminación atmosférica, o que no caso da capital coruñesa ten a ver co feito de o concello contar cunha rede propia de estacións de medición que se suma á xestionada pola Xunta. En Vigo, a contaminación por partículas foi similar á da Coruña, pero non se superaron os niveis recomendados para outros contaminantes En Vigo, a contaminación por partículas foi similar á da Coruña, pero non se superaron os niveis recomendados para outros contaminantes. No resto das principais cidades galegas respirouse aire limpo durante 2014 segundo as recomendacións da OMS. Porén, cómpre salientar que a situación sería seguramente distinta se nelas se tivesen medido as concentracións de partículas finas (PM2,5). A pesar de seren as partículas máis nocivas para a saúde humana, nas cidades só se mediron na Coruña e en Vigo. Nin tan sequera se obtiveron datos en Santiago, onde se mediron entre 2009 e 2013, superándose as recomendacións da OMS algúns anos. Como acontece no conxunto do Estado español, e se excluímos o benzo(a)pireno, o ozono troposférico (O3) é o contaminante que afecta a máis poboación e tamén o de maior presenza no noso territorio. A metade da poboación galega respirou aire contaminado por ozono troposférico durante 2014. Este contaminante fórmase a partir doutros emitidos polo transporte ou as térmicas, espallando a contaminación por zonas rurais durante a primavera e o verán, a época do ano na que se dan as condicións necesarias para a súa xeración. A metade da poboación galega respirou aire contaminado por ozono troposférico durante 2014 Afortunadamente para nós, o noso clima fai que a formación de ozono sexa moderada en comparación co sur da Península Ibérica, por causa da menor radiación solar, das temperaturas inferiores e das maiores intensidades de vento. Pero é un contaminante que se pode transportar a longas distancias e, de feito, como descobriu o investigador da USC Santiago Saavedra, na maioría dos episodios de contaminación por ozono en Galicia inflúe o transporte deste contaminante desde outras zonas, especialmente desde Portugal e desde Castela e León, onde se sitúan varias centrais de carbón. A contaminación do aire prexudica cultivos, plantacións forestais e bosques Por primeira vez, este ano o informe de Ecoloxistas en Acción avalía os niveis de contaminación atmosférica desde o punto non só da saúde humana senón tamén da protección da vexetación. E neste aspecto os datos non son menos preocupantes, en concreto no que se refire ao posíbel impacto dos niveis de ozono troposférico que, entre outros efectos negativos, e "ao baixar a capacidade fotosintética, diminúe o crecemento vexetal e a produtividade da planta". O que cómpre facer para tornar máis saudábel o aire que respiramos contribúe tamén en grande medida a reducir o ruído, a responder á crise enerxética, a construír cidades máis seguras e habitábeis En Galicia non se incumpren os estándares legais vixentes para protexer os cultivos agrícolas e forestais e os ecosistemas naturais dos efectos nocivos da contaminación atmosférica, pero si o obxectivo a longo prazo de protección da vexetación estabelecido tamén pola Unión Europea, incumprido no 57% do territorio galego, o que nos indica que a situación actual debe ser mellorada. Aquí non está de máis apuntarmos que o cambio climático tende a favorecer a formación de ozono e, polo tanto, a dificultar a consecución do obxectivo legal de protección a longo prazo. Un exemplo do ligados que están o cambio climático e a calidade do aire. Mellorar a calidade do aire equivale a loitar contra o cambio climático, porque as fontes de gases de invernadoiro e tóxicos son as mesmas. E non só, porque o que cómpre facer para tornar máis saudábel o aire que respiramos contribúe tamén en grande medida a reducir o ruído (outra forma de contaminación moi prexudicial para a nosa saúde), a responder á crise enerxética, a construír cidades máis seguras e habitábeis, a facer innecesaria a construción de máis infraestruturas de transporte por estrada que artificializan o territorio e restan grandes sumas de diñeiro público á protección social e ambiental… "As principais vías de actuación para reducir a contaminación do aire en Galicia son a diminución do tráfico motorizado, a redución da necesidade de mobilidade e o potenciamento do transporte público" Ecoloxistas en Acción, no seu comunicado sobre os resultados do informe para Galicia, salienta que "as principais vías de actuación para reducir a contaminación do aire en Galicia son a diminución do tráfico motorizado, a redución da necesidade de mobilidade e o potenciamento do transporte público. Así como a adopción xeralizada das mellores técnicas industriais dispoñíbeis e a substitución da electricidade xerada nas térmicas de carbón de Meirama e As Pontes". Agardemos que os novos tempos traian a vontade social e política necesarias para iso.


Penso eu que na literatura, maiormente na novela, é onde a escrita reproduce a mentalidade da persoa creadora, e non só polo tema, ou os protagonistas, que tamén, senón polo discurso, as palabras que utiliza, as persoas que salva ou condena nos conflitos, as reflexións nas conversas, no que cisman e non comunican, ou si, nos actos, comportamentos, proxectos, e un longo etcétera. É moi difícil falsear ou perverter a ideoloxía. Incluso con pretensión de facelo, unha crítica intelixente facilmente o descobre. Quen é Vargas Llosa? O escritor comprometido nalgunhas das súas novelas, ou o que fai comentarios absurdos coma este do feminismo ou defende unha política económica de dereitas porque non comparte a ideoloxía do réxime cubano? Penso, pola contra, que é relativamente doado, participar nun partido de signo diferente, ou mesmo contrario, facer declaracións, incluso no ámbito público, escribir un panfleto, reenviar un WhatsApp que nega os propios criterios. Tamén sucede que escritores que teñen actuacións políticas consideradas da esquerda ou da dereita, xa son lidas coa certeza da súa pertenza a esas ideas. Este simple preámbulo serve para mostrar a estrañeza ante os comentarios que fai Vargas Llosa sobre o feminismo como antídoto da literatura, comparándoa coa relixión ou os gobernos fascistas. Que incongruencia!! A relixión si é incompatible co feminismo como causa da desigualdade entre os sexos e da inxustiza social. Pero a literatura…! De onde lle vén esa teima antifeminista ao autor de a magnífica novela A festa do Chivo, onde denuncia o abuso sexual sen disimulo. O seu antifeminismo está instalado a ferro nunha engurra do seu cerebro emocional, tan fondamente que pode razoar en ocasións coma se non o fose. Non é único Quen é Vargas Llosa? O escritor comprometido nalgunhas das súas novelas, ou o que fai comentarios absurdos coma este do feminismo ou defende unha política económica de dereitas porque non comparte a ideoloxía do réxime cubano? Cal é o auténtico? Estamos ante un falsario ou un cismático contumaz? O seu antifeminismo está instalado a ferro nunha engurra do seu cerebro emocional, tan fondamente que pode razoar en ocasións coma se non o fose. Non é único. Este comportamento é propio de moitos homes que reaccionan negativamente ante certos aldraxes e violencias contra as mulleres, sen que lles deixe de saír o machismo en ocasións polos poros como puños. De non ser así, como escribiría Pantaleón y las visitadoras, coma se fose o máis divertido do mundo? Seguramente non se decata o escritor de algo evidente. A literatura foi asunto de homes durante séculos Volvendo á literatura. Seguramente non se decata o escritor de algo evidente. A literatura foi asunto de homes durante séculos. Poucas mulleres souberon ler e menos escribir, até o s.XIX. Dúas mulleres galegas, Rosalía de Castro e Emilia Pardo Bazán, foron grandes escritoras que fan nas súas obras críticas á sociedade patriarcal e ao maltrato e abuso sexual das mulleres, xa na súa época. Recoméndolle o ensaio As Literatas de Rosalía de Castro para irse informando sobre mulleres na literatura, uns seres raros que se metían nun rol masculino e escandalizaban á sociedade. Eran cualificadas como tolas, inmorais viriloides e todo tipo de ofensas e insultos. Non deberon ser lidas por Vargas Llosa estas primeiras autoras, nin tampouco a escritora modernista inglesa do grupo Bloomsbury, que escribiu o ensaio feminista Un cuarto propio, iso do que carecían as mulleres para poder escribir, ou a Mary Shelley que neste ano fixo dous séculos o seu Frankenstein, o novo Prometeo, a novela máis importante e progresista da época. As escritoras foron proliferando durante o S.XX. Tamén se introduciron en todos os campos do saber, e na política, sendo así como a feminista e avogada Clara Campoamor, conseguiu o voto para as mulleres españolas no ano 1931 no goberno da República. Tamén o famoso escritor debe consideralo nefasto para a literatura. Cando aínda non pasou un século xa temos gobernos paritarios no país. Un desastre para a creación! Pódese afirmar que a medida que se difunde o feminismo, medra a escrita feminina, en calidade e cantidade. Escritoras premios Nobel e de todos os países, e incluso algunha entra en redutos masculinos tan exclusivos como as Academias. Na actualidade, coa incorporación de mulleres nacidas nos 80 e 90 o número de escritoras incrementouse. Cando o señor Vargas di literatura quere dicir pornografía, e teme que xa non se poidan escribir Lolitas con incitación á pederastia Hai moito que predominaban as lectoras sobre os lectores. Ademais, as mulleres len a escritoras e escritores, mentres os homes, non. A súa cultura é cada vez máis reducida. Mágoa. Parece que Vargas Llosa ten razón cando relaciona o feminismo coa literatura. Está demostrado que canto máis feminismo, máis literatura. Lamento que despois de La ciudad y los perros, Conversaciones en la catedral e tantas boas novelas, envelleza tan mal. Non anda moi ben relacionado, e neses saraos só vai desenvolver o cerebro límbico Pero, vaiamos ao miolo da cuestión. Cando o señor Vargas di literatura quere dicir pornografía, e teme que xa non se poidan escribir Lolitas con incitación á pederastia. O cal non quere dicir que a literatura vaia ser sosa, que non haxa crimes ou sexo. Quere dicir que non se debe facer apoloxía de normas ou comportamentos que cómpre desterrar. Como a pena de morte, ou a prostitución, por exemplo. E isto non é algo que afecte ás escritoras. Vargas non podería publicar agora a súa novela Pantaleón y las visitadoras. Xa hai moitos anos que o Goberno en Xapón se desculpou coas mulleres que levaran para uso sexual dos soldados. Lamento que despois de La ciudad y los perros, Conversaciones en la catedral e tantas boas novelas, envelleza tan mal. Non anda moi ben relacionado, e neses saraos só vai desenvolver o cerebro límbico. Publicidade


Summary: A equipa ferrolá afirma recorrer a esta medida para "garantir a viabilidade nestes difíciles momentos"

O Parrulo Ferrol recibiu nas últimas horas por parte da consellería de Economía, Emprego e Industria da Xunta da Galiza a aceptación da solicitude do ERTE por causa de forza maior para os traballadores e traballadores do clube. Desta forma, O Parrulo Ferrol "quere garantir os dereitos profesionais dos xogadores e corpo técnico do primeiro equipo, como tamén garantir a viabilidade do club", despois do estado de alarma e a posterior suspensión indefinida de todas as competicións, ante a incerteza dunha posible continuación. É unha das medidas que se están a facer no mundo do deporte, en diferentes campos, non só o de fútbol, senón que tamén afectaoutras discplinas. O Parrulo funciona como unha escola de fútbol sala, presente nas distintas categorías infantís e xuvenís, e o seu primeiro equipo xoga na Primeira División. Entre 1998 e 2003, xogou na máxima categoría da Liga Nacional de Fútbol Sala, a División de Honra, chegando a xogar na tempada 1999-2000 o play-off polo título como sexto clasificado. Non foi até 2017 cando o equipo conseguiu de novo o ascenso á elite.


O Goberno galego segue coa súa teima de autorizar a instalación de parques eólicos na zona protexida do Lugar de Interese Comunitario Ancares-Courel e na contorna do Camiño Francés da Ruta Xacobea que conduce cara a Compostela. Distintas asociacións alertan sobre o danos no patrimonio, natural e artístico destas zonas. Segundo puido saber Praza a concesión da licenza para un parque eólico no Monte da Meda, tamén coñecido como Monte Albela, no concello de Triacastela, atópase nunha fase administrativa avanzada, tras superar os trámites de sometemento a información pública a declaración de impacto ambiental. A intención do Goberno galego é conceder a licenza a pesar de que os muíños provocarán un forte impacto visual no Camiño Francés, xa que segundo distintas organizacións da zona, a instalación industrial será visible dende unha distancia de vinte quilómetros. A propia Xunta, consciente deste impacto sobre a ruta xacobea, modificou a principios de ano a zona de protección da ruta compostelá e estableceu unha nova delimitación a escasos metros do camiño para evitar problemas legais. Distintas asociacións, entre as que se atopa a Asociación Cultural do Iribio, denunciaron esta estratexia e alertan das consecuencias irreparables que terá para a zona este novo parque Distintas asociacións, entre as que se atopa a Asociación Cultural do Iribio, denunciaron esta estratexia e alertan das consecuencias irreparables que terá para a zona este novo parque. O portavoz dunha das asociacións do Iribio, Marcos Celeiro, explicou a Praza que "xa se destruíron mámoas e seguírase polo mesmo camiño cando se autorice definitivamente o parque eólico". Ademais Celeiro aclara que "as argucias da Xunta leváronlle a cambiarlle o nome ao monte, que pasou de Albela a Abella, para sortear os posibles obstáculos derivados da presenza de restos arqueolóxicos". Este novo recinto industrial, nunha zona de especial protección, súmase ao parque concedido a Fergo Vento Galicia o 28 de maio de 2009 no Iribio. Aínda que non comezaron as obras por mor dos recursos xudiciais en curso, o Goberno galego non deixa de dar pasos para ver a instalación funcionando. No Consello da Xunta do 2 de febreiro de 2011 aprobouse a liña eléctrica aérea de evacuación dende o monte do Iribio ata a subestación de Triacastela. Nesta caso a declaración de impacto ambiental do proxecto de electrificación non se someteu a información pública. Recursos Xudiciais O proxecto de parque eólico no Iribio está recorrido ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, ao igual que as licencias de obra concedidas polos concellos de Samos e Triacastela. Ata o de agora só se produciu un pronunciamento xudicial referido á licenza outorgada polo concello de Triacastela. Porén, a sentencia do TSXG de 2 de setembro de 2011 non entra o valorar o fondo do asunto e limítase a constatar a obriga de Triacastela a dar o permiso por tratarse dun proxecto de incidencia supramunicipal. O proxecto de parque eólico no Iribio está recorrido ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, ao igual que as licencias de obra concedidas polos concellos de Samos e Triacastela Asociacións como SOS Courel e a propia Asociación Cultural do Iribio teñen a esperanza de que a xustiza poña fin as aspiracións da Xunta. Marcos Celeiro entende que as medidas recollidas na declaración de impacto ambiental son "ridículas" e en ningún caso protexen ao Camiño de Santiago. Entre esas as medidas de protección esixidas á empresa figuran a colocación de pantallas para evitar a visión das instalacións eólicas, un rexistro co número de paxaros mortos ao bater coas aspas a decoración dos muíños con motivos alegóricos da ruta xacobea. En parecidos termos se manifestaron vogais da UNESCO. Os técnicos, que se desprazaron o pasado ano á zona en visita privada, advertiron de que de executarse o proxecto do Iribio a declaración da ruta como patrimonio da humanidade corre serio perigo.


Summary: O dato de espera máis baixo da serie histórica rexistrouse a comezos de 2009, con 67 días. Dos dez trimestres con menos doentes en lista de espera un corresponde ao actual Goberno da Xunta e nove, ao mandato do bipartito

A Xunta recorta pola metade a información das listas das súas listas de espera. Faino, como informou este diario, en aplicación da denominada lei de garantías de prestacións sanitarias, a norma que lle facilita ao Servizo Galego de Saúde traspasar pacientes á sanidade privada para, precisamente, axustarse a un máximo de 60 días de espera. Esa norma, que habilita o Goberno para difundir os datos de agarda só dúas veces ao ano e non cada trimestre, como facía ata agora, leva en vigor dende marzo de 2014 pero comeza a aplicarse agora no que atinxe á limitación da información. O Sergas toma esta decisión tras anos de recortes e convulsión entre o seu persoal, uns anos nos que as listas de espera volveron a niveis semellantes aos de hai dez anos, xusto cando estes datos comezaron a ser públicos. Cando a Xunta iniciou a publicación trimestral das listas de espera, xusto no remate do fraguismo, a espera media para acceder a unha operación cirúrxica no Sergas superaba os 100 días. Ese foi escenario no que comezou a xestionar a sanidade pública o Goberno de coalición de PSdeG e BNG, que durante os anos seguintes logrou encamiñar o sistema nunha senda de descenso da demora que culminou nos últimos trimestres que o xestionou. Así, no segundo trimestre de 2009, o derradeiro con socialistas e nacionalistas en San Caetano, logrouse o valor máis baixo da serie histórica, cunha espera cirúrxica media de 67 días. O dato máis baixo da serie rexistrouse no segundo trimestre de 2009, cunha espera media de 67 días Tras o retorno do PP ao poder as listas de espera seguiron oscilando en función dos trimestres e aumentando especialmente durante o verán -dato que coa nova regulamentación non será público-. Se ben o debuxo de cada ano non variou si o fixo a tendencia, que pasou de descendente a ascendente ata tocar teito no remate do terceiro trimestre de 2012, cunha espera media de case 99 días, valor que fixo retroceder o sistema ata a década pasada, cando en 2007, co bipartito no poder, se acadaron os 106 días de espera media, máximo que foi inicio da senda de descenso que rematou cos devanditos 67 días de comezos de 2009. Isto sucede nun contexto no que a evolución dos últimos anos tampouco foi a mellor das posibles noutro dos valores fundamentais do sistema, aínda que menos comentado que o tempo de espera media: o número de persoas que están a agardar por unha intervención cirúrxica. O dato máis recente dispoñible, o do cuarto trimestre de 2014, indica que estaban a agardar 36.469 pacientes, uns 200 máis que a finais de 2009 e 4.000 máis que no remate de 2008, cando se acadou o menor valor dos rexistros con pouco máis de 32.000 persoas esperando. Dos dez trimestres con menos doentes en lista de espera un corresponde ao actual Goberno da Xunta e nove, ao mandato do bipartito Se, no canto de observar este indicador de maneira liñal se ordenan os trimestres polo número de persoas a agardar en cada un deles cabe concluír que, dos 39 trimestres nos que hai datos, o que presentou un maior número de doentes a agardar para seren operados foi o terceiro de 2005, xusto cando o bipartito colleu o relevo do gabinete Fraga. Dos dez trimestres con máis persoas a agardar dous corresponden á xestión do bipartito, outros dous ao Goberno de Manuel Fraga e os seis restantes, ao de Alberto Núñez Feijoo, que a comezos de 2012 acadou o terceiro valor máis alto da serie con 39.614 pacientes. Pola banda baixa, nove dos dez trimestres con menos pacientes agardando correspóndense coa lexislatura da coalición de PSdeG e BNG e un, co Goberno de Feijóo, que no cuarto trimestre de 2010 acadou o seu mellor resultado neste ámbito ao situar a lista na contorna dos 34.300 pacientes pendentes dunha operación. No entanto, dende ese mínimo a lista de espera estructural sempre veu incluíndo máis de 35.000 persoas e a maior parte do tempo superou as 36.000, segundo datos do propio Sergas. O empeoramento das listas de espera nos últimos anos prodúcese nun contexto no que a mensaxe política do Goberno galego en materia sanitaria está centrada, precisamente, en asegurar que mingua as listas de espera. Deste xeito, o Sergas adoita presentar os datos non globalmente, senón centrándose a redución de tempos nas patoloxías graves. Ademais, a propia lei de garantías permite amortecer as listas de espera mediante o traspaso á sanidade privada de todas as persoas que superen os 60 días de agarda, precepto que, cando menos polo momento, non impediu que a agarda global baixe dos 80 días.


Summary: O xuíz decretou o pasado 1 de xuño o ingreso en prisión, comunicada e sen fianza, para o agresor.

A muller de 43 anos de idade agredida o pasado 30 de maio pola súa parella en Carballo evoluciona favorabelmente e xa pasou a planta logo de ficar durante nove días na UCI do Hospital Universitario da Coruña, segundo notificaron esta cuarta feira fontes sanitarias á axencia Europa Press. O Xulgado de Instrución número 1 de Carballo decretou o pasado 1 de xuño o ingreso en prisión, comunicada e sen fianza, para a parella da agredida. Prisión sen fianza para o home investigado por agredir a súa muller en Carballo, acusado de tentativa de homicidio O home foi detido após entregarse á Garda Civil despois de fuxir do lugar dos feitos. Permanece investigado por homicidio en grao de tentativa, sen prexuízo de posteriores cualificacións conforme avance a instrución do caso. A xuíza titular do Xulgado de Instrución número 1 de Carballo, que é o competente para asuntos de violencia sobre a muller no partido xudicial, tamén acordou unha orde de protección para a vítima e para os fillos da parella, o que implica que o home non pode aproximarse nin comunicarse con eles. Do mesmo modo, suspendeulle o exercicio da patria potestade e a custodia dos menores, que será asumida en exclusiva pola nai. Evoluciona favorabelmente na UCI a muller agredida a pasada semana en Carballo Os feitos polos que se lle investiga sucederon contra as 2.45 horas do pasado 30 de maio no lugar de Fonte Caldeira, no municipio de Carballo, onde unha testemuña atopou a muller na rúa tras ser agredida e alertou a Garda Civil. Ao lugar o 061 enviou dúas ambulancias de soporte vital básico, persoal sanitario do PAC de Carballo e unha ambulancia de soporte vital avanzado, que, logo dunha primeira asistencia no lugar, trasladou a muller ferida, duns 43 anos de idade, ao hospital coruñés. Pola súa parte, os dous fillos menores de idade da parella permanecen baixo custodia dun familiar directo da vítima.


Summary: O comité clínico que asesora a Xunta na pandemia estuda un fechamento xeneralizado da hostalaría e outras actividades non esenciais nos concellos máis afectados co obxectivo de "limitar a mobilidade".

O comité clínico que asesora a Xunta da Galiza durante a pandemia estuda volver aplicar o chamado 'modelo O Carballiño' ou "algunha variante" nos municipios máis afectados pola pandemia do coronavirus. É dicir, estuda un fechamento xeneralizado da hostalaría e outras actividades non esenciais co obxectivo de "limitar a mobilidade" e que as galegas e os galegos "teñan menos interaccións" sociais. Así o explicou o conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, nunha entrevista concedida este domingo, 10 de xaneiro, á Radio Galega, en que recoñeceu que o ascenso dos contaxios de Covid-19 no país é "preocupante", aínda que non sexa "exponencial", despois do récord de positivos diarios alcanzado onte, con 914. Neste contexto, Comesaña vinculou o empeoramento da situación coas reunións de Nadal e Noitevella, xa que o incremento obsérvase "desde o día 5 ou 6 de xaneiro", pero avisou que aínda hai tempo para que afloren máis casos derivados destas datas. Por iso, após unha fin de semana en que as cidades de Santiago, A Coruña e Ourense pasaron aos niveis máximos de restricións -fechamento da hostalaría ás 18 horas-, o conselleiro incidiu en que o comité clínico ten encima da mesa "unha batería de medidas", entre as que estaría o 'modelo O Carballiño'. Este modelo, que implicou o fechamento de toda actividade non esencial nese concello, estendeuse logo a outras áreas da zona de Ourense e mesmo ás sete grandes cidades. Agora, o comité clínico, que volverá reunirse na terza feira, estuda utilizalo de novo "ou algunha variante". "A idea é pór medidas para limitar a mobilidade e que a cidadanía teña menos interaccións", xustificou Comesaña. Aínda así, dixo que "non é descartábel unha medida conxunta da hostalaría" para toda a Galiza e que teña que fechar ás 18 horas da tarde. "Analizamos todas as posibilidades e valorámolo coas consellarías asociadas ao sector", engadiu. Fechamento de zonas urbanas Ademais, o conselleiro recoñeceu que "é unha posibilidade" que se volva confinar perimetralmente a Galiza urbana con carácter xeral, aínda que o comité clínico prefire "traballar de forma cirúrxica, vendo ao detalle cada situación". Neste contexto, tamén admitiu que "está encima da mesa" abandonar o concepto de 'améndoas' -grupos de municipios fechados de forma conxunta, como Santiago, Ames e Teo-, porque "manter eses confinamentos tan grandes ás veces non é fácil". "Estamos a ver as cuestións a favor e os contras e a decisión tomarase nos próximos días", avanzou, coa vista posta na próxima reunión do comité, en que tamén se prevé adoptar "algunha outra medida" para Ferrol pola suba da incidencia.Sexan cales sexan as medidas, Comesaña apelou a "dar un tempo prudencial" a que produzan efecto, xa que os resultados non son palpábeis "até que non pasan 15 días", como mínimo, no que respecta á capacidade asistencial. Preguntado sobre unha eventual limitación de mobilidade por franxas de idade, o conselleiro de Sanidade insistiu en que o comité clínico "nunca" descarta "ningunha posibilidade", pero non é das solucións que se estuden "en primeira instancia". Non se contempla o confinamento obrigatorio O conselleiro volveu suxerir á poboación un "autoconfinamento", xa que unha vez pasadas as festas do Nadal "a idea é que diminúan" as interaccións sociais, especialmente porque hai persoas "que non saben se están contaxiadas". Segundo as súas palabras, a terceira onda da pandemia "é difícil de predicir" nestes momentos, pero si parte dunha incidencia que xa é "alta" tras o Nadal e fin de ano e dun clima invernal que favorece que as relacións sociais se manteñan "máis en interiores". Vacinación O conselleiro afirmou sobre a campaña de vacinación que "o resultado está a ser francamente bo" e o ritmo permitirá que "esta semana" todas as residencias de maiores reciban xa a primeira dose de Pzifer. A previsión do Sergas, explicou o conselleiro, é que ao longo do mes de xaneiro "todos os residentes e traballadores" de xeriátricos reciban as dúas doses. Con todo, a pesar da porcentaxe "moi alta" da xente que se está vacinando, o titular de Sanidade recoñeceu que houbo "algún caso, sobre todo de traballadores" das residencias máis que dos anciáns, que "non quixeron" recibila. "Que o respectamos, pero preocúpanos", engadiu. Preguntado sobre centros de maiores que nos últimos días detectaron positivos aínda que xa se lles administrara a vacina, Comesaña respondeu que "por desgraza" é "inevitábel" que algún usuario ou empregado xa estivese contaxiado antes ou que contraxese o virus "nos días seguintes", antes de que producise efecto.


Summary: Natural de Sandiás, onde naceu en 1932, faleceu aos 87 anos de idade. Integrouse na guerrilla antifranquista con 15 anos. "O meu soño sigue sendo a república, a liberdade, a igualdade e a democracia", recoñecía nunha entrevista en Sermos Galiza.

Faleceu Camilo de Dios aos 87 anos de idade. Era o derradeiro guerilleiro antifranquista galego que fica vivo de entre os centos de homes e mulleres que combateron coas armas na man un réxime, o franquista, que os perseguiu con saña e crueldade. Camilo era o guerrilleiro que non choraba. Non chorou cando foi salvaxemente torturado nun cuartel, nin cando a súa nai foi detida e condenada a prisión por ser enlace da guerrila.Tampouco chorou cando se enterou, estando preso, do asasinato do seu irmán, Perfecto, en Ávila. Fillos ambos os dous do fundador do Partido Comunista en Sandiás. Tampouco chorou cando, en 2014, a Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica grazas á axuda económica dun sindicato noruegués, localizou a foxa onde esta enterrado o seu irmán e exhumou o corpo para lle dar un enterro digno, a loita de Camilo durante as últimas décadas. Mais, recoñecía, choraba vendo unha película. Mais non polo que lle tocou sufrir. "Pasei moitas. Se tivera que me emocionar e chorar por cada unha... Pasei tantas...", afirmaba. Camilo de Dios (Sandiás, 1933) é fillo de Jesús de Dios e de Carmen Fernández Seguín, tamén guerrilleira. Segundo conta Bernardo Máiz, comezou como enlace da guerrilla desde novo, ás veces como tapadeira da súa nai, viúva desde 1945. A súa primeira acción foi en 1947, cando con outros catro adolescentes lles "expropiaron" fusís e pistolas aos falanxistas de Vilar de Santos. Logo entrou na clandestinidade armada e alí continuou até a batalla do 18 de marzo de 1949, cando logo dun combate no que morreron dous gardas civís e tres guerrilleiros, detivérono e logo conmutáronlle a pena de morte por 30 anos na cadea, xa que tiña aínda 17 anos.


O que está acontecer nos últimos días e a capacidade de reacción da sociedade pode determinar en grande medida o futuro dun pobo. A crise causada polo coronavirus fixo poñer a todo o país nun estado de emerxencia hai que reaccionar rápido, non temos tempo para reflexionar. O que está acontecer nos últimos días e a capacidade de reacción da sociedade pode determinar en grande medida o futuro dun pobo. A crise causada polo coronavirus fixo poñer a todo o país nun estado de emerxencia hai que reaccionar rápido, non temos tempo para reflexionarHai que atacar o COVID-19 coas armas que cada un poida, coma sociedade informada, responsable, e disciplinada nestes casos. Non é unha broma, hai que para a expansión monstruosa da infección do virus e XA. A 15 de marzo estamos case a 7 mil infectados no territorio español e 200 mortos segundo o Centro de análise dos sistemas científicos da universidade Johns Hopkins de EUA. Poden ser máis. Hai que mirar ó impacto que esta crise está pode causar a longo prazo, ademais da saúde, estamos falando das escolas, dos despidos, ... da economía. Pero sobre de todo, en momentos de crise, as leccións que os expertos nos dan é que sexamos RÁPIDOS, actuar e XA. Hai que evitar que o virus se propague, hai que evitar o contacto. A mensaxe que a Organización Mundial da Saúde está mandando é esta: -"Segue as directrices, non te paralices, tes que estar preparado, o meirande error e non actuar". #quedaNaCasaO virus COVID-19 non é como a gripe ou como calquera dos outros virus relacionados con enfermidades respiratorias. Non podemos tratar o coronavirus exactamente do mesmo xeito que o facemos coa gripe. Hai que facer unha contención da pandemia do coronavirus. Sabemos moi pouco do novo coronavirus, e levamos décadas investigado o virus da influenza ou da gripe. A maioría dos datos dos que dispoñemos están baseados no informe realizado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) sobre o impacto que tivo o brote do COVID-19 en China.Tanto COVID-19 coma o virus da gripe esténdense do mesmo xeito, a través de gotas de fluído do nariz ou da boca dunha persoa infectada. Os grupos de persoas máis vulnerables aos efectos do coronavirus (ou tamén da gripe), ou grupos de risco, son as persoas maiores, especialmente o sector da poboación que ten máis de 60 anos e ten problemas de saúde asociados. A susceptibilidade de enfermar reside nun sistema inmunitario debilitado, problemas cardíacos, hipertensión, diabetes, enfermidades cardiovasculares, enfermidades respiratorias crónicas ou cancro. Os síntomas do COVID-19 poden variar desde a pneumonía asintomática ata a grave. Aínda que o 80 por cento dos infectados con coronavirus xeralmente presentan síntomas leves e recupéranse. Tanto coa gripe como co coronavirus, as persoas infectadas poden difundila a outros, aínda que non teñan síntomas ou sexan moi leves. Non temos inmunidade fronte ao COVID-19, o que significa que máis persoas son susceptibles á infección e as consecuencias serán agravadas. A boa nova é que os nenos que reciben o coronavirus non parecen estar gravemente afectados ou que os síntomas son leves ou nulos. A diferenza da gripe. O coronavirus pode ser transmitido por unha persoa infectada, pero sen síntomas, máis de 1 de cada 10 infeccións proveñen de persoas que tiñan o virus pero non se sentiron enfermos. Estes números son moi perigosos e este é un dos motivos polos que debemos de evitar o contacto durante este período de corentena. Os hospitais e centros médicos poderían verse facilmente desbordados. Se isto ocorre, as persoas que necesitan hospitalización non serán atendidas e, polo tanto, a taxa de mortalidade aumentaría. E isto pódese evitar, a sociedade precisa ser responsable, hai que protexer ós grupos máis vulnerablesOs datos publicados no informe da OMS-China o pasado mes de febreiro indicaban coronavirus é fatal no 3,4 por cento dos casos confirmados por media, fronte ao 0,05 ao 0,1 por cento da gripe. Aínda que estes valores representan a media, e os datos varían segundo o grupo de idade. A maioría das mortes foron entre os anciáns, cun 14,8 por cento nos maiores de 80 anos, o 8 por cento entre 70 e 79 anos, e o 3.6 por cento no rango de idade dos 60 ós 69 anos. Esta é unha diferenza maior, o COVID-19 é de 10 a 30 veces máis mortal que a gripe.O verdadeiro perigo da crise do brote de coronavirus reside no número de hospitalizacións. A taxa de hospitalizacións para o coronavirus é 20 veces maior que a gripe. Os hospitais e centros médicos poderían verse facilmente desbordados. Se isto ocorre, as persoas que necesitan hospitalización non serán atendidas e, polo tanto, a taxa de mortalidade aumentaría. E isto pódese evitar, a sociedade precisa ser responsable, hai que protexer ós grupos máis vulnerables. Os síntomas son problemas respiratorios e a febre se desenvolvería nun 2,5 por cento das persoas infectadas en 2,2 días e nun 97,5 por cento de persoas infectadas en 11,5 días. O período de incubación mediano neste estudo foi de 5,1 días.FontesOrganización Mundial de la Salud, Centros para el Control de Enfermedades y Prevención, Centro MRC para el Análisis Global de Enfermedades Infecciosas, e PudMed.


Summary: Unha manifestación histórica percorreu esta mañá a distancia que afasta San Marcos -o lugar de Compostela onde teñen a sede os medios públicos de comunicación de Galiza- do corazón da capital do país. Os comités de empresa da CRTVG e da RTVE en Galiza convocaron a cidadanía a defender a comunicación pública baixo o lema Pola dignidade dos medios públicos. Esta respondeu por centos.

A protesta, concibida como unha marcha á que a xente se ía sumando en diferentes etapas, partiu ás once da mañá. Detrás dunha pancarta coa palabra de orde #DefendeAGalega. Sen medo a loitar, traballadoras e traballadores dos entes -cuxa convocatoria conxunta foi pioneira a través dos comités-, políticos das tres forzas da oposición parlamentaria, cidadanía solidaria, percorreron os case cinco quilómetros para amosar o seu rexeitamento á manipulación informativa, os ataques á liberade de expresión e as represalias aos xornalistas disidentes. #SábadoNegroCRTVG foi a etiqueta que circulou -aínda circula- polas redes sociais en apoio á manifestación. A referencia é aos #VenresNegros, a acción que desenvolven, cada semana desde hai máis de tres meses, as profesionais da Compañía de Radio Televisión Galega: visten de negro e así demostran a súa oposición á manipulación informativa. A manifestación transcorreu ao día seguinte da emisión do derradeiro Diario Cultural, o emblemático programa cultural -28 anos en antena- que a dirección da Radio Galega decidiu unilateralmente suprimir -só conserva a marca. A defensa da súa permanencia xuntou, pouco antes do verán, un manifesto coa sinatura de centos de artistas e intelectuais e remexeu nas augas do mundo cultural galego. Da marcha tamén fixeron parte os líderes da oposición parlamentaria. Para o portavoz de En Marea, Luís Villares, os medios "deben ser libres para contar a verdade, toda a verdade e sóa a verdade do que sucede no país". Ana Pontón, líder do BNG, esixiu a dimisión do director xeral da CRTVG, Alfonso Sánchez Izquierdo. Este é acusado por profesionais da compañía de responsábel da deriva maniupuladora da casa e de tomar represalias contra as traballadoras e traballadores que se arrepoñen á situación. O secretario xeral do PSdeG, Gonzalo Caballero, tamén asistiu á manifestación, que rematou na Praza de Praterías, ao pé da catedral compostelá. "O PP non pode falar de liberdade nin de independencia dos medios con Feixóo como referente", afirmou. A actuación musical de Uxía, Guadi Galego e Xabier Díaz puxo o ramo a unha xornada que as centrais sindicais da CRTVG -enfrontadas á dirección de Sánchez Izquierdo- e da RTVE en Galiza cualificaron de "histórica". Xornalistas dos medios públicos denunciaron nas redes que a CRTVG non cubriu informativamente a protesta. A compañía non se pronuniciou sobre a mesma. Nota: imaxe da cabeceira marcha ao seu paso pola rúa San Pedro de Compostela.


Summary: As cartas xa están sobre a mesa. Catro candidatos cumpren os requisitos para seren os protagonistas do Día das Letras Galegas 2014. Canda eles, dous máis poden ser aceptados polo plenario. O nome estará entre Ricardo Carvalho Calero, Díaz Castro, Fiz Vergara Vilariño, Xosé Filgueira Valverde, Ramón de Valenzuela e Francisco Vales. Non hai ningunha muller.

O próximo día 21 celébrase no edificio da Rúa Tabernas un dos plenos do ano máis relevantes para a Academia. Del sairá o nome de quen vai ser homenaxeado o Día das Letras Galegas do 2014 e sobre a mesa xa hai seis candidatos, todos homes. De se cumprir formalmente as condicións que a RAG estipula para escoller o nome do Día das Letras Galegas, o plenario tería que elixir entre Ricardo Carvalho Calero, Díaz Castro, Fiz Vergara Vilariño e Xosé Filgueira Valverde, os catro que cumpren as tres condicións que a nova executiva quere que, a partir de agora se teñan en conta na elección: levar máis de dez anos morto, estar avalado por tres membros da Academia e estar presentado con tempo abondo como para que se adxunten na propia convocatoria da xuntanza. "O nome estará entre Ricardo Carvalho Calero, Díaz Castro, Fiz Vergara Vilariño, Xosé Filgueira Valverde, Ramón de Valenzuela e Francisco Vales". De todas maneiras, e dado que esta sería a primeira edición na que se teñan en conta estas reglas, desde a executiva teñen vontade de ser "brandos" á respecto do seu cumprimento, é dicir, deixarán á vontade do propio pleno aceptar outras candidaturas que non se adaptan ás tres regras sinaladas. De ser así e do pleno aceptar as propostas xa presentadas mais non cos requisitos anteriores, dous nomes máis entrarían na elección. Trataríase do narrador Ramón de Valenzuela e do historiador Francisco Vales. En todo caso, as posíbeis candidatas Luísa Villalta e Xela Arias non parece que teñan oportunidade nesta ocasión de seren lembradas no Día das Letras Galegas. Até o de agora podíanse engadir nomes no propio plenario, mais todo parece apuntar que nesta ocasión esa posibilidade non se vai dar, co cal a listaxe está xa pechada, como máximo, cun total de seis nomes. En principio, tamén, e a diferenza do que acontecía en anteriores edicións, parece ser que a executiva non quere ter parte activa na elección e os seus membros votarán a título persoal polo candidato que estimen oportuno mais sen vontade de condicionar o resultado.


Summary: É un de cada dez infectados pola COVID-19.

Son a primeira liña no combate contra o coronavirus. Unha batalla na que, sobre todo nos primeiros días, carecían do material básico para se protexer fronte un virus que no Estado español matou xa máis de 13.700 persoas, máis de 250 na Galiza. Houbo quen se queixou publicamente desa falla de material e pagou por iso. Foi o caso da xefa de servizo do Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, cesada polo Sergas por esas críticas. Sindicatos, organizacións profesionais, colectivos sociais... todas coincidiron en sinalar esa ausencia de material e tamén a carencia de protocolos acaídos nos primeiros compases sobre como actuar ou intervir Tres semanas despois de se detectar as primeiras persoas contaxiadas na Galiza, o número de persoal sanitario infectado pola COVID-19 elévase a perto de 630. Representan así 10% do total de persoas con coronavirus na Galiza. Desde a Consellaría de Sanidade inciden en que é menos de 2% de todo o persoal sanitario que hai no noso país. A nivel do conxunto do Estado español, a cifra de contaxiadas entre o persoal sanitario era a principios de semana de perto de 20.000, segundo María José Sierra, xefa de área do Centro de Coordinación de Alertas e Emerxencias Sanitarias.


Summary: Abortar na sanidade pública resulta unha gran complicación para a gran maioría das mulleres galegas. Malia que a Lei 2/2010, de 3 de marzo, de saúde sexual e reprodutiva e da interrupción voluntaria do embarazo recoñece o dereito ao aborto libre nas primeiras 14 semanas de xestación e incorpórao como un servizo incluído na carteira de prestacións do sistema sanitario, a actual regulamentación da obxección de conciencia e a falla de vontade política por parte das autoridades públicas impide o seu exercicio real.

A despenalización do aborto data de 1985 pero a súa incorporación á carteira de servizos do sistema sanitario público non se produce até xullo de 2010. A efectos prácticos, a lexislación aprobada polo primeiro Goberno de Felipe González non pasou de ser máis que unha modificación do Código Penal, que deixou de considerar a práctica do aborto como un delito en tres supostos, mais que non estabeleceu ningunha regulamentación do dereito que posibilitase o seu exercicio. De feito, só unha porcentaxe moi pequena de interrupcións voluntarias de embarazo foron practicadas no sistema público nese período. A Lei 2/2010, de 3 de marzo, de saúde sexual e reprodutiva e da interrupción voluntaria do embarazo fixou unha nova regulamentación na materia. No seu artigo 4, a lei orgánica impulsada polo Executivo de José Luis Rodríguez Zapatero estabelece que "o Estado velará por que se garanta a igualdade no acceso ás prestacións e servizos estabelecidos polo sistema nacional de saúde que inciden no ámbito de aplicación desta lei", obrigando a incorporar o aborto na carteira de prestacións dos diversos servizos públicos de saúde do Estado. Malia o evidente avance recollido na nova lexislación, os impedimentos para o exercicio efectivo do dereito aborto no sistema público continúan a ser moitos. A gran maioría das interrupcións voluntarias do embarazo na Galiza realízanse en clínicas privadas concertadas co Servizo Galego de Saúde (Sergas). Segundo os datos fornecidos polo Ministerio de Sanidade, os últimos dos cales son de 2018, naquela anualidade o 19,57% dos abortos practicados na Galiza leváronse a cabo na rede pública e o 80,43% restante en clínicas privadas. Ao tempo, o panorama varía en función das áreas sanitarias galegas, presentando as cifras máis negativas a de Lugo, onde non se ten practicado ningún aborto entre 1991 e 2012, repetíndose a situación en 2014 e 2015. Pola contra, os centros sanitarios da Coruña e Pontevedra veñen notificando a realización de interrupcións voluntarias do embarazo de maneira ininterrompida desde 1990 e as clínicas ourensás do Sergas desde 2002. A lexislación actual permite a libre interrupción do embarazo até as 14 semanas, practicándose o denominado aborto farmacolóxico nas primeiras oito e por aspiración nas seguintes seis. Autorízase o aborto por malformación fetal até as 22 semanas, prolongábeis até as 26, previo ditame do comité de ética do Sergas, non fixándose prazo ningún para a interrupción do embarazo no caso de risco para a vida da muller. Segundo os datos recollidos por Nós Diario, a xestión do proceso muda en función das áreas sanitarias e dos profesionais de cada un dos centros hospitalarios. A excepción do CHUVI A totalidade dos abortos farmacolóxicos na Galiza realízanse dentro da rede pública, dispensándose a medicación precisa nos Centros de Orientación Familiar (COF) dos hospitais de referencia ou nalgún outro COF da área sanitaria. As interrupcións voluntarias do embarazo entre as 8 e 14 semanas practícanse maioritariamente en clínicas privadas concertadas con Sergas. O Complexo Hospitalario Universitario de Vigo (CHUVI) é o único centro sanitario público da Galiza que efectúa este tipo de abortos, ofrecendo cobertura ás mulleres da comarca e ás trasladadas do hospital do Salnés. Os abortos por malformación fetal nas áreas sanitarias da Coruña, Ferrol, Compostela, Ourense e Vigo practícanse en todos os centros comprendidos nas mesmas. Pola súa banda, os hospitais de Lugo, Monforte e A Mariña, incluídos na área sanitaria de Lugo, non os realizan, derivando as demandantes do servizo ao CHUVI. Outro tanto acontece cos hospitais de Pontevedra e O Salnés, na área sanitaria de Pontevedra, onde as mulleres son desprazadas ao CHUVI. A situación é máis complexa naqueles supostos de risco para a vida da nai, practicándose para a área sanitaria de Vigo, Lugo e Pontevedra no CHUVI e variando a alternativa en función da complexidade do caso na Coruña, Ferrol, Compostela e Ourense. A xefa de servizo de Traballo Social da área sanitaria de Ourense, Celsa Perdiz, sinala en declaracións a Nós Diario que "existen peculiaridades diferentes en función das diversas áreas sanitarias". Perdiz considera necesario para mellorar a prestación do servizo "unha nova lexislación do dereito aborto para resolver os problemas que se xeran entre as mulleres menores de 18 anos coa necesidade da autorización paterna, algo que resulta moi complicado para aquelas persoas que carecen de vencellos cos mesmos e cuxas familias se atopan a moitos quilómetros de distancia ou mesmo noutros países". A obxección de conciencia Perdiz aposta pola "simplificación dos trámites para poder acceder á interrupción voluntaria do embarazo". Por último, apunta aos "problemas que se xeran pola falla de regulamentación da obxección de conciencia e as distintas casuísticas que se producen en relación coa mesma". A médica e activista feminista Lola Ferreiro destaca, en conversa con Nós Diario, que "unha porcentaxe altísima de xinecólogas e xinecólogos e anestesistas declaráronse obxectores, o que obstaculizou seriamente que se puideran realizar as interrupción voluntaria do embarazo nos hospitais públicos. As clínicas autorizadas foron obxecto de auténtico acoso durante os Gobernos da dereita e non poucas profesionais foron imputadas por realizaren intervencións presuntamente fóra dos supostos". "Unha porcentaxe altísima de xinecólogos e anestesistas declaráronse obxectores", sinala Lola Ferreiro Ferreiro denuncia que a lexislación "incúmprense de maneira sistemática, ben pola referida obxección de conciencia, non vixiada nin normativizada, ben pola falla de recursos humanos, e sempre pola non implementación da educación afectivo-sexual". Ao tempo, amósase preocupada polo "desmantelamento dos COF, paulatina pero imparábel". "A falta dun modelo de intervención e de coordinación entre estes dispositivos e os escasos recursos orzamentarios e de persoal que se atribúen a estas cuestións configuran unha situación de deterioro absolutamente inaceptábel", advirte ao respecto. Os límites da obxección de conciencia A obxección de conciencia dos profesionais sanitarios é a causa central que explica as dificultades para abortar no sistema público. A Lei 2/2010, de 3 de marzo, de saúde sexual e reprodutiva e da interrupción voluntaria do embarazo recolle no seu articulado que "os profesionais sanitarios implicados directamente na interrupción terán o dereito de exercer obxección de conciencia sen que o acceso e a calidade e función da prestación poidan resultar menoscabados" e que esta é "unha decisión individual do persoal sanitario directamente implicado" que "debe manifestarse anticipadamente e por escrito". O xurista Xoán Antón Pérez Lema lembra, en declaracións a Nós Diario, que "o dereito á obxección de conciencia é persoalísimo; é dicir, a facultade de obxectar é persoal do facultativo, pero este non se pode practicar en conxunto, por un grupo de médicos ou unha unidade dun hospital". "Sempre que hai dereitos fundamentais en conflito, como neste caso, o dunha usuaria á que se lle practica o aborto e o dun profesional á obxección da conciencia, correspóndelles ás autoridades sanitarias facer posíbel o exercicio de ambos. A Xunta ten que prover os medios, os equipos de apoio, a mobilidade xeográfica ou a activación de recursos para que o dereito da muller ao aborto sexa efectivo", conclúe. Lola Ferreiro destaca que "a obxección de conciencia, nunca regulada nin monitorizada con seriedade polos poderes públicos, foi e segue a ser un dos atrancos". Neste sentido, lembra como a primeira lexislación abortiva do Estado, a aprobada pola Generalitat de Catalunya entre decembro de 1936 e marzo de 1937, estabelecía no seu artigo catro que "todos os médicos da especialidade de toco-xinecoloxía de Catalunya que residan en poboacións nas que existisen un ou máis Hospitais Xerais, Comarcais ou Municipais nos que estea organizado este servizo estarán obrigados a prestalo".


Summary: Galicia Escena Pro pechou catro días de feira profesional de artes escénicas coa presentación de dez proxectos teatrais que se estrearán nos vindeiros meses

A quinta edición do Galicia Escena Pro, a marca que inventou a Agadic fai xa un lustro para substituír a anterior Feira das Artes Escénicas, celebrouse esta semana en Compostela coa participación de 17 compañías que exhibiron os seus espectáculos máis recentes -todos eles estreados xa ao longo da temporada- e outras dez que aproveitaron a ocasión para presentar os seus vindeiros proxectos. Deste xeito, Galicia Escena Pro serve -ademais de poñer en contacto os programadores co sector escénico- para facerse unha idea xeral do teatro que esta a xirar e que vai xirar por Galicia nos vindeiros meses. Como novidade nesta edición, a organización de Galicia Escena Pro preferiu eliminar os showcase, as sesións nas que as compañías podían amosar fragmentos da súa futura produción, e decantouse por reservar os proxectos en marcha á sesión de pitching, que malia a sonoridade do anglicismo, o conto non deixa de ser a presentación de toda a vida, cos seus discursos, as súas imaxes, os seus vídeos e os power point. Iso si, todo concentrado en tan só seis minutos nos que as compañías, con maior ou menos habelencia, han defender os seus proxectos coa intención de que, chegado o momento, os programadores dos auditorios de Galicia se lembren das súas propostas e acaben por contratalas. Das dez compañías participantes desta sesión, presentada polo xornalista e crítico Camilo Franco, Contraproducións será a primeira en estrear a súa nova montaxe: Nacidas libres. A súa estrea producirase o vindeiro 30 de xuño no marco da Mostra Internacional de Teatro Cómico e Festivo de Cangas, que coproducirá a montaxe desta compañía encabezada por Belén Pichel, presidenta de Escena Galega. Susana Dans, Casilda Alfaro, Rocío González e Mónica Camaño volverán poñerse ás ordes de Cristina Domínguez para erguer un texto asinado por Cándido Pazó A montaxe repetirá a fórmula de As do peixe, ao contar co mesmo elenco, a mesma directora e o mesmo autor da obra. Deste xeito, Susana Dans, Casilda Alfaro, Rocío González e Mónica Camaño volverán poñerse ás ordes de Cristina Domínguez para erguer un texto asinado por Cándido Pazó. "Se en As do peixe, traballamos un teatro documento-memoria, nesta ocasión centrarémonos nun teatro documento-reflexión", resumiu Pazó sobre un texto que xira ao redor dun grupo de actrices que ao entrar na madurez viven en carne propia as dificultades que atopan as intérpretes no mundo laboral ao chegar a unha determinada idade. Para sortear a situación, as actrices deciden crear a súa propia montaxe a partir dunha noticia dos xornais: a liberación de varias monxas de clausura no Convento das Mercedarias de Santiago de Compostela. Deste xeito, Pazó traballará unha vez máis "o teatro dentro do teatro" e afondará na situación laboral das mulleres no sector. Mais esta non será a única montaxe que dará Contraproducións neste 2017, xa que como adiantou Belén Pichel a compañía está a preparar unha nova coprodución co FIOT de Carballo, repetindo así a fórmula de O tolleito de Inishmaan. Esa nova peza xirará ao redor de Eduardo Pondal e contará no elenco con César Cambeiro. Ademais, Contraproducións colaborará coa Asociación de Amigos da Ópera de Santiago na produción dunha ópera de pequeno formato. Pola súa banda, A Panadaría presentou Elisa e Marcela, que será a súa terceira montaxe tras a lembrada Pan! Pan!, Premio da Crítica en 2015, e Panamericana. A compañía, encabezada por Areta Bolado, Ailén Kendelman e Noelia Castro, realizarán a primeira aproximación teatral á historia de Elisa e Marcela, que en 1901 casaron polo rito católico na Igrexa de San Xurxo da Coruña, converténdose así en pioneiras do matrimonio homosexual. "Esta é unha historia galega real de dúas figuras transgresoras que, coa súa valentía, se converteron en referencia internacional", sinalou Bolado antes de lembrar que A Panadaría seguirá coa súa liña de traballo e repetirán cun equipo integramente formado por mulleres. Deste xeito, nesta coprodución do Centro Dramático Galego implicaranse Esther Carrodeguas na dramaturxia ou Gena Bamonde na dirección. Ibuprofeno Teatro, compañía de Santiago Cortegoso e Marián Bañobre, presentou Casa O'Rei, montaxe que se estreará en marzo de 2018 e que o seu director define como "un xogo dramatúrxico" a partir do texto shakespiriano de O Rei Lear. Na obra, trasládase o drama a "unha típica casa de xantar galega" na que o dono do negocio, vello e enfermo, decide repartir entre as súas fillas o restaurante. A obra contará con Miguel Borines, Marián Bañobre, Xosé Manuel Esperante, Victoria Teijeiro, Víctor Mosqueira e Teté García como intérpretes. O groso do elenco xa participara nunha primeira achega escénica a este texto de Cortegoso a finais do ano pasado, dentro do programa de Lectura Dramatizadas, organizado pola Fundación SGAE en colaboración coa AAAG. Con esta futura peza, Ibuprofeno pechará a súa triloxía gastronómica, que tamén inclúe a Raclette e O furancho. A obra, que se estreará no marco do Festival Internacional de Teatro de Ourense (FITO), fará que Mofa e Befa "se sometan a un duro exercicio espiritual poñendo en cuestión a súa propia filosofía escénica: o perralleirismo" Producións Teatráis Excéntricas volverá reunir en escena a Mofa & Befa na montaxe Cranios Privilexiados (Ou a crítica da Razón Perralleira), unha montaxe na que Víctor Mosqueira e Evaristo Calvo contarán con textos de Quico Cadaval, Manolo Cortés, Pepe Sendón e Carlos Santiago, que tamén se encargará da dirección. A obra, que se estreará no marco do Festival Internacional de Teatro de Ourense (FITO), fará que Mofa e Befa "se sometan a un duro exercicio espiritual poñendo en cuestión a súa propia filosofía escénica: o perralleirismo", unha filosofía baseada no principio de que "todo problema ten solución e, se non a ten, non queda outra que invental". Público familiar Na sesión de pitching de Galicia Escena Pro, tamén se presentaron dous proxectos destinados ao público familiar. O primeiro deles foi Aguaratrat!, da compañía Pérez&Fernández, fundada o ano pasado por Victoria Pérez e Manu Fernández tras a creación do seu primeiro espectáculo: O poder de Amabel, baseado no libro de Erika Esmorís. Na súa nova montaxe, a compañía fará unha adaptación do libro Esio Trot, de Roald Dalh, autor fundamental da literatura infantoxuvenil universal. A peza xirará ao redor dunha fermosa historia de amor e aventuras protagonizadas por dúas persoas maiores, o señor Hoppy e a señora Silver. A terceira protagonista será unha tartaruga, personaxe clave que dá título á peza. A segunda obra presentada destinada para público infantil chegou da man de Fantoches Baj, que estreará próximamente unha montaxe de monicreques co texto Os golfiños e o xigante, obra de Inacio Vilariño premiada co Barriga Verde para público infantil. O texto xira ao redor da historia de Bao Si Shun, considerado o home máis alto do mundo polo Libro Guiness. Este home conseguiu a fama non só pola súa altura, senón por unha fazaña curiosa na que, grazas o seu longuísimo brazo, foi quen de extraer dúas boias de piscina do esófago dos golfiños, salvándoos así da morte. A partir desta historia, Fantoches Baj crea unha fábula para Monicreques. A partir do texto Marcha Fúnebre para un Monicreque, de Roi Vidal Ponte, que gañou o Barriga Verde para adultos, a compañía de Kukas e Isabel Rey producirán Requiem por un monicreque O outro espectáculo de monicreques da sesión presentouno Kukas, aínda que nesta ocasión a peza estará destinada ao público adulto. A partir do texto Marcha Fúnebre para un Monicreque, de Roi Vidal Ponte, que gañou o Barriga Verde para adultos, a compañía de Kukas e Isabel Rey producirán Requiem por un monicreque, obra que homenaxea os oficios técnicos das artes escénicas. Kukas, ademais, aproveitou a ocasión para lembrar a futura creación da Casa do Monicreque en Santiago. Kokoharuka presentou o seu proxecto, Este es de aire el otro de agua, unha creación que, tal e como explica Masako Hattoroi, é unha mestura entre o teatro-danza e a performance, que se centra nunha reflexión sobre o noso corpo de hoxe e a transformación que se está a producir na actualidade: de homo sapiens a Homo dixital. E con moito que ver con esa transformación, ArtesaCía, compañía creada en 2009, anunciou a súa vindeira montaxe: Chola; A It Girl. A peza tratará sobre unha blogueira rural creada pola propia compañía e que conta coa súa propia webserie e a súa liña de camisetas Chola&Lola. Deste xeito, ArtesaCía mestura a escena coas linguaxes que están a xurdir na rede. Por último, na sesión de pitching tamén participou Nelson Quinteiro Producións, compañía que aproveitou os seus minutos para presentar o seu traballo no burlesque e en diferentes espectáculos e festivais ao longo da súa traxectoria.


Summary: @s organizador@s cifran en 5.000 @s participantes na manifestación que decorreu nesta vila do sur da Galiza

No Estado español, desde hai case sete anos, o actual partido gobernante (PP) ten recorrida ante o Tribunal Constitucional a lei que permite o matrimonio entre persoas do mesmo sexoTamén son indignad@s, mais non teñen a mesma cobertura mediática nin interese institucional. Son entre 70.000 e 100.000 só na Galiza e levan meses protagonizando diferentes accións e iniciativas para denunciar o que se ten definido como "todo un roubo dos bancos", en palabras das plataformas de afectados, ou mesmo "un corralito", segundo Francisco Jorquera do BNG. Nestes días Moaña acolleu unha manifestación, convocada pola Plataforma de Afectados do Morrazo, e na que participaron en torno a 5.000 persoas, segundo a entidade. Os e as participantes denunciaron a actitude de NGB e reclamaron a devolución dos cartos. A entidade financeira optou por pechar as súas sucursais en Moaña nesa xornada aludindo a perigos para os seus empregados, nunha actitude que foi duramente criticada non só polo@s manifestantes, senón pola veciñanza en xeral. Esta manifestación vense engadir ás que se están celebrando a cotío en vilas e cidades da Galiza para denunciar o que acontece coas peferentes, así como a desida da Xunta neste caso e a impunidade" das entidades financeiras, nomeadamente NovaGalicia Banco.


Summary: Malia que todo indica que as europeas poden converterse nun castigo ao bipartidismo, o representante galego na lista socialista, José Blanco, pide publicamente un debate xunto a Millán Mon, d@s populares, no que non estarían outras forzas como BNG ou AGE. A candidata nacionalista, Ana Miranda, afirma que "son as dúas caras da mesma moeda".

A crise das dúas principais forzas políticas do Estado español, PP e PSOE, é tamén a dun dos piares do modelo constitucional, o bipartidismo. Pasan por un mal momento ambos partidos, ao punto de que o seu voto sumado pode alcanzar mínimos históricos nas eleccións europeas do próximo 25 de maio. Así o indican a maioría das enquisas. Se cadra por iso ambas formacións buscan fórmulas para manter o seu status quo, que en Galiza pasan por apropiarse do debate electoral, segundo proposta do candidato galego na lista do PSOE, José Blanco. O ex-ministro de Fomento -ao que se lle atribúen responsabilidades políticas na traxedia de Angrois- segue de campaña e a súa última proposta foi a de pedir un cara a cara con Francisco Millán Mon, o cuñado de Rajoy que cumpre coa cota galega na candidatura do PP. Así, e malia que nin sequera é seguro que PP e PSOE sexan as dúas forzas máis votadas na Galiza, Blanco intenta deixar fóra a outras opcións, como por exemplo as de BNG e AGE. A pesar de que xa se traballa na celebración dalgún debate a varias bandas, non se contemplou aínda a posibilidade dun que só reúna a PP e PSOE, sen participación doutras siglas, que sería algo inédito en Galiza, xa que este tipo de encontros nunca foron bipartidistas e cando reunían a dúas persoas, como nas últimas autonómicas, celebrábanse varios, até completar o arco parlamentario. Agora, Blanco quere reducir as eleccións a un combate formal entre populares e socialistas nos seus peores momentos. Que talvez por iso se defenden mutuamente. Hai dous días, o candidato asturiano do PP, Salvador Garriga, pediu que se vote "só a PP e PSOE, non a partidos pequenos". A proposta de Blanco xerou malestar noutras forzas. A candidata do BNG, Ana Miranda, contestou que "PSOE e PP son as dúas caras da mesma moeda". "Homologados na aplicación de políticas e recortes, reformas laborais aquí e votos semellantes unha e outra vez no Parlamento Europeo, sobre todo nos temas económicos, estes dous partidos non poden ocultar o resentimiento cara o feito nacional de opcións como o Bloque", dixo. Tamén pediu que os medios públicos non se presten a tal amaño.


Summary: 17.500 persoas, entre alas máis de 2.500 escolares, pasaron pola exposición Alba de Gloria. Unha experiencia, organizada polo Consello da Cultura. O seu peche oficial era o pasado 3 de marzo, mais o éxito de publico mudou os plans. A mostra permanecerá aberta até o 17 de marzo en San Domingos de Bonaval.

É a segunda prórroga de Alba de Gloria, "a proposta que recrea e contextualiza o discurso de Castelao en que cita as grandes personalidades da cultura galega". O rianxeiro pronunciou a súa intervención o 25 de xullo de 1948 en Bos Aires. Unha estadea de persoeiros históricos do galeguismo toma corpo: de Alfredo Brañas a Concepción Arenal, de Diego Xelmírez a Benito Vicetto. "A mostra foi concibida cun marcado carácter participativo", explican desde o Consello da Cultura. Entre as actividades que reforzaron esta idea atópase a proposta de que a visitante indique quen falta entre os 65 personaxes que cita Castelao. 9.335 votos despois, "o ránking está liderado por Castelao (co 14% dos votos), seguido de Maruxa Mallo (8,1%) e María Pita (6,8%). Séguenlle Álvaro Cunqueiro, Xosé Neiras Vilas, Manuel María e Isaac Díaz Pardo".


Summary: A Asociación de Consumidores da Galiza chama a crear unha fronte común para defenderse ante o aumento das estafas bancarias mediante a técnica do 'phishing'.

A crecente dixitalización dos servizos bancarios trae consigo novos riscos para a clientela. Un deles é a suplantación da identidade por medio da técnica coñecida como 'phishing', que consiste en obter os contrasinais de acceso á banca electrónica por medio de mensaxes nas que as estafadoras fanse pasar pola propia entidade bancaria. O equipo técnico da Unión de Consumidores da Galiza (Ucgal) confirma o aumento deste tipo de prácticas no país. De feito, só neste mes de setembro atendeu dez casos de persoas que foron vítimas deste tipo de estafas, aos que hai que sumar os de outras persoas que se están a agrupar pola súa conta e que, segundo as estimacións das propias afectadas, superan as 40 familias. Co gallo de coñecer mellor as distintas casuísticas, a Ucgal ten previsto celebrar a vindeira quinta feira ás 18 horas unha xuntanza coas persoas afectadas que queiran dar conta de primeira man o alcance destas fraudes, a metodoloxía utilizada polos delincuentes e as respostas recibidas por parte das entidades financeiras e as distintas autoridades ante o acontecido. A cita será en Compostela, nas instalacións do edificio Cersia, na rúa Alcalde Raimundo López Pol. Por razóns de seguridade recoméndase contactar previamente coa organización para avaliar o aforo máximo, apuntan desde a organización. Segundo explican nun comunicado, a propia Ucgal xa tería contactado con distintas persoas afectadas de cara a armar unha fronte común contra este tipo de condutas delitivas. Con todo, a Unión de Consumidores considera que antes de poñer en marcha actuacións de natureza xudicial, cómpre esgotar calquera outra vía de acción, en especial o contacto directo coas entidades financeiras, para estudar as vías que permitan a recuperación do diñeiro, e analizar aspectos como a seguridade dos sistemas, aplicacións e protocolos, así como a formación das persoas usuarias da banca electrónica e móbil. Ucgal solicita que as persoas que desexen acudir leven consigo un breve informe da súa situación persoal (detalle dos feitos, importes subtraídos, reclamacións e denuncias presentadas, así como as respostas obtidas ás mesmas) para avaliar o alcance das fraudes á hora de dirixirse a bancos e autoridades. De cara a evitar novos casos, recomendan non responder a mensaxes alarmantes que poidan chegar da nosa entidade bancaria e, no caso de recibilos, contactar coa mesma polos canais convencionais para comprobar a información antes de facer calquera acción.


No medio do enorme ruído e confusión ós que asistimos nos últimos días acerca dos achegamentos que puideran propiciar un pacto de investidura, unha vez máis Podemos toma a iniciativa. Ante a inactividade e a ausencia de ideas duns e doutros, semella que estes días o partido morado traballou arreo para, como fixo dende a súa irrupción na política española, orientar e centrar a axenda política e de paso facerse coas portadas de todos os xornais. Cómpre recordar a manida frase de Oscar Wilde "Hai soamente unha cousa no mundo peor que falen de ti, e é que non falen de ti" e nisto o que está claro é que Podemos leva vantaxe. Poñendo as cartas sobre a mesa, Pablo Iglesias obriga os demais actores deste proceso a facer xogo. Aínda que non puidemos ver as caras de sorpresa entre os responsables dos outros partidos, as rápidas reaccións nas redes sociais dannos idea da sorpresa xeneralizada. Pacto de perdedores, Irán e Maduro, faltou ETA e xa teríamos ós protagonistas habituais dos argumentos populares. Xa levaban días movendo as cloacas do estado intentando presionar o PSOE para que aceptara a Gran Coalición, porque ó máis puro estilo Esperanza Aguirre, só foi necesario que houbera eleccións para escoitarlles que populares e socialistas son case o mesmo e que polo ben de España deberían xuntarse. Ou nosoutros ou o caos. Liña semellante á que quere aferrase Ciudadanos. Unidade de España e reparto de sillóns critica un cada vez máis irrelevante Rivera que se esforza por interpretar o frustrado papel de árbitro entre o PP e o PSOE. Tampouco puidemos ver a cara de sorpresa de Sánchez, que, ironías da vida, semella que tivo coñecemento de que podía ser presidente por boca de Felipe VI. Alén do seu entendible desexo de ver a Rajoy queimarse no lume dunha truncada sesión de investidura, falta por ver se a súa insistencia nos tempos (que todo indica van con atraso) non intenta ocultar o estupor que a proposta dun goberno de cambio provocou nas filas socialistas. En todo caso PODEMOS colocou o PSOE nunha situación complexa, a de quedar ante o electorado como único responsable da ingobernabilidade. A quen seguro que desconcertou menos a proposta sería a Alberto Garzón, que dende o primeiro momento apostou polo diálogo necesario que fixera posible un goberno progresista alternativo ó Partido Popular. Que acabara sendo ministro dun gran goberno de coalición sería un enorme motivo de alegría para os que vimos con tristeza que a unidade da esquerda non se tivera materializado para o 20D. Dende o establishment e numerosos medios de comunicación había días que sinalaban a necesidade de abandonar o infantilismo que presupoñían a un partido inexperto nas artes da política. A pesares das sorpresas que nos deparen os artigos de opinión que vamos ler estes días, será difícil ocultar a brillante escenografía do partido morado presentándose ante a cidadanía como o único capaz de antepoñer o interese xeral ós intereses partidistas. Aínda que é evidente que a posibilidade de pactar un goberno co Partido Socialista causará división de opinións tamén entre os propios votantes de Podemos (non podería ser doutro xeito entre unha base social tan ampla e heteroxénea coma a que lle deu o seu apoio) cómpre ter presente que "a política é a arte do posible". Sen importar demasiado se foi Aristóteles, Maquiavelo ou Bismarck quen enunciou a frase, resulta indicativa das enormes dificultades que implican as negociacións políticas, onde sempre, para gañar, haberá que estar disposto a renunciar. Programa e políticas por diante, por suposto, pero haberá que aceptar que para poder garantir a xustiza e os dereitos sociais, a igualdade, unha verdadeira xustiza independente, un sistema electoral proporcional e o encaixe plurinacional do estado, será preciso negociar e pactar con voces e sensibilidades diferentes. Está por ver se este movemento é o primeiro paso para un goberno de cambio ou a primeira parada dunha nova campaña electoral. En todo caso, é o tempo das apostas: Recollerá Sánchez este guante?


Os concellos, gobernados dous deles polo PP e outro polo PSdeG, repártense 77.500 euros polas súas iniciativas para manter poboación e reactivar economicamente as zonas ruraisA Xunta vén de facer públicos este luns os nomes dos tres concellos galardoados na primeira edición dos Premios á Dinamización Demográfica, que o Goberno galego puxo en marcha para "recoñecer as boas prácticas das entidades locais de menos de 20.000 habitantes para afrontar o reto demográfico que poidan aplicarse noutros municipios da nosa comunidade". Os 77.500 euros que a Xunta destina aos galardóns foron parar aos concellos da Veiga (gobernado polo PP, que recibe 40.000 euros), Parada de Sil (gobernado polo PSdeG, que recibe 25.000 euros) e Cervo (gobernado polo PP, que recibe 12.500 euros). Os tres concellos veñen perdendo poboación nos útimos anos, de xeito menos alarmante no caso de Cervo, no litoral, que no último ano mesmo estabilizou a poboación, pero tamén A Veiga conseguiu ralentizar algo o declive demográfico.O Goberno galego salienta que "o xurado tivo en conta que as iniciativas ou proxectos piloto incluísen medidas de apoio ás familias, á mocidade, á conciliación familiar, ao retorno e á atracción de nova poboación, á promoción do envellecemento activo e saudable ou á creación do marco necesario para o asentamento da poboación no medio rural".Novas producións no monte, recuperación de vivendas baleiras ou turismo de observación de estrelas son algunhas das iniciativas da VeigaNo caso da Veiga, a Xunta salienta que "incide en eidos como o emprego, poñendo en valor produtos da zona como o mel, as fabas e os cogomelos das Montañas de Trevinca ou o fomento da plantación de novos soutos". Ademais, a rehabilitación de vivendas baleiras en desuso e de antigas casas-escola para alugueiro permitiu o traslado de varias familias ao municipio e o concello creou en 2017 o Centro de Visitantes ZEC Pena Trevinca e conta desde 2015 coa certificación como destino turístico Starlight pola excelente calidade do ceo. No ámbito de benestar social, habilitáronse axudas á natalidade e ao transporte, así como programas de conciliación e actividades de envellecemento activo, salienta a Xunta.Parada de Sil e Cervo son recoñecidos polas súas iniciativas para o asentamento de novas familias e xente nova No caso do segundo premio, o concello de Parada de Sil é recoñecido pola súa iniciativa para o asentamento de novas familias e xente nova a través da rehabilitación dun grupo de casas en ruínas no núcleo de Fondevila para emprazar cinco vivendas unifamiliares. "Para fomentar a conciliación laboral e familiar, o concello propón a reforma dunha antiga construción para albergar un espazo de coidado e casa de lecer para nenos menores de 10 anos en períodos vacacionais e tamén na época escolar para os nenos en idade previa á escolarización obrigatoria", salienta a Xunta.Por último, o terceiro premiado, o concello de Cervo, foi recoñecido por medidas que contribúen ao asentamento das familias no municipio como "a rehabilitación de inmobles para crear espazos de traballo destinados aos novos emprendedores; a organización de encontros de dinamización empresarial que fomenten o espírito emprendedor entre a mocidade, como o programa Revívate dirixido aos mozos de Sargadelos; a posta en marcha de axudas á escolarización ou de becas de formación remuneradas a titulados universitarios ou de Formación Profesional; a ampliación do programa de conciliación da vida persoal, familiar e laboral; ou actividades de voluntariado cultural tanto para a xuventude como para os maiores de 55 anos".


Summary: Un percorrido duns 27 quilómetros que combina tramos en coche (ou en bicicleta) con pequenas camiñadas permítenos coñecer o litoral de Rianxo

Rianxo atópase na banda norte da ría de Arousa e a súa costa abrangue una parte do litoral do interior da ría e un tramo do esteiro do Ulla. É unha costa pouco exposta, con numerosos abrigos, seos e esteiros que alterna pequenas praias e rochedos de pouca altura nas que se forman hábitats de grande interese biolóxico. Unha pequena parte está incluída no LIC/ZEC Río Ulla (a zona do esteiro até a punta das Tres Cruces). Paraxe: Barbanza / Concello: Rianxo / Percorrido: 27 km (lineais en coche + camiñadas) / Dificultade: Baixa O litoral de Rianxo ten un grande interese natural (formas e hábitats), histórico-artístico (mámoas, petróglifos, castelos, castros, igrexas, cruceiros...) e etnográfico (conxuntos urbanos, peiraos tradicionais, embarcacións...). Un percorrido lineal duns 27 quilómetros que combina tramos en coche (ou en bicicleta) con pequenas camiñadas permítenos achegarnos aos puntos de maior interese. Recomendamos facelo coa marea baixa para poder apreciar a amplitude das praias, os espazos marisqueiros e os rochedos. Comezamos na Ponte Beluso (no fondo da ría de Beluso), no linde con Boiro, e seguimos a estrada xeral en dirección a Padrón para desviarnos a Taragoña, onde podemos achegarnos ao porto e á punta de Iñobre. Volvemos atrás e collemos a estrada de Rianxo desde a que nos desviamos no lugar de O Pazo para visitar, a praia da Torre, a desembocadura do río Te, a punta da Torre, o Castelo da Lúa e a praia do Pazo. Desde a praia da Torre hai un paseo acondicionado até o centro de Rianxo. A seguinte parada é a vila de Rianxo, lugar de nacemento de importantes persoeiros galegos: Castelao, Manuel Antonio e Rafael Dieste, capital do concello e centro de importante actividade na pesca de baixura (sobre todo sardiña), o marisqueo (berberecho, ameixa...) e o cultivo do mexillón. A vila conta con dous museos de interese: o Museo do Mar e a casa Museo de Manuel Antonio, que podemos visitar, ademais do porto, as igrexas… Seguimos a estrada cara a Catoira pola beira da Ría e desviámonos en Cortes para coñecer a praia de Quenxo, o pequeno porto de Cortes e a praia de Tanxil. Volvemos á estrada e desviámonos en Brión para ir á punta do Salto do Ladrón, a praia do Porrón, a punta do Castro, a praia das Cunchas e á punta Sebeira. Volvemos de novo á estrada principal e continuamos até Quintáns desde onde podemos achegarnos, por unha pista de terra, até a punta das Tres Cruces que marca o remate do esteiro do Ulla e indica o camiño fluvial Xacobeo. Volvemos atrás e seguimos pola estrada, pola beira do esteiro do Ulla, até a ponte que cruza a Catoira, desde onde hai unha boa vista do esteiro. Un pouco máis adiante, no río, atópase a illa de Bexo, compartida con Dodro, onde remata o concello de Rianxo.


Summary: A asociación cultural denuncia que os programas foron "desaparecendo progresivamente" nos últimos meses até quedar a grella "limitada a un fío musical dunhas 23 horas ao día"

A Asociación Desconcierto Cultural alerta de que a programación musical da emisora Radio Galega Música está a desaparecer progresivamente nos últimos meses, caendo pouco a pouco os seus programa até quedar a grella "limitada a un fío musical dunhas 23 horas ao día". Na actualidade Radio Galega Música, de luns a venres, emite unicamente Planeta Furancho de once a doce da noite e, efectivamente, as restantes 23 horas de programación están ocupadas por un fío musical automatizado. Os sábados emítese Lume na Palleira de catro a seis da tarde. E os domingos é a quenda de Estudio 3, de tres a catro da tarde, e de Allegro Moderato, de once da noite a doce e media. Desconcierto salienta que esta situación sorprende "tendo en conta que outras emisoras intentan desenvolver, non sen dificultades e trabas administrativas, unha programación estable deste tipo". A asociación cre que "a segunda canle da Radio Galega debería ser a plataforma natural dos músicos e profesionais de Galicia" e afirma que "de seguiren así, ao sector (músicos, promotores, salas de concertos, estudios...) causaráselles un prexuízo irreparable por parte da que debería ser a súa principal voz radiofónica".


Summary: Á beira do río, coa fronte virada para Portugal, o Espazo Fortaleza de Goián acolle os días 6 e 7 de setembro o Minho Reggae Splash, un festival xa referencia nos ritmos xamaicanos que ten lugar por primeira vez na beira galega. Nas anteriores edicións, o escenario estaba en Vila Nova da Cerveira.

O Minho Reggae Splash atravesa o río e instálase na beira galega. Á cuarta edición chega o Minho Reggae Splash organizado polo Concello de Tomiño a través da Asociación Minho Reggae. Desta volta, o Espazo Fortaleza de Goián é o novo emprazamento dun programa no que a música vén acompañada de actividades deportivas e artísticas, espectáculos de rúa, obradoiros e feiras, xusto na beira dun río que dá a man coa portuguesa Vila Nova da Cerveira, vila na que se celebraron as anteriores edicións do festival. Praia fluvial e máis de 60.000 metros cadrados de espazo natural con zona de acampada é o escenario dunha cita que é xa referencia para quen goza cos ritmos xamaicanos. A programación ábrese tamén para todas as idades e un público amplo con grupos musicais chegados de Londres, Brasil ou Noruega con citas como a do londinense Alpheus que moverá o público a ritmo de reggae, ska e rocksteady. O santanderino Roberto Sánchez, os brasileiros Ukiemana, o Chakras, banda de Noruega, os madrileños Goymamba, Organic Roots Crew e Tasty Groove ou Enki Sutta Dub, de Francia son os músicos convidados ao programa de Tomiño. Zamaramandi, Dandy Fever e Chek Selectah & Genbeat serán as que mostren o reggae que se está a facer no país.


O pasado abril a Fiscalía Xeral do Estado decidiu suspender cautelarmente das súas funcións a Florentino Delgado, fiscal xefe de Ourense, no marco do expediente disciplinario que lle abrira para dilucidar a situación da vivenda cuxo alugueiro lle pagara a Xunta dende 2004 e ata 2016, momento no que o fiscal seguiu no piso sen pagar o arrendamento. Pouco despois, en maio, Delgado obtiña praza en Madrid. A Fiscalía do Estado conclúe que Florentino Delgado cometeu abuso de autoridade contra a ex-concelleira do PSdeG Áurea Soto, denunciante das presuntas irregularidades urbanísticas do goberno do PP que dirixía Manuel CabezasO fiscal abandonaba Ourense levando consigo a investigación polo piso, pero tamén outro expediente disciplinario por abuso de autoridade e deixación de funcións en prexuízo de Áurea Soto, ex-concelleira do PSdeG ourensán que denunciara un caso de presuntas irregularidades urbanísticas de Manuel Cabezas, antigo alcalde do PP na cidade. Este é o caso polo que a Fiscalía Xeral do Estado vén de decidir sancionar con dez meses de suspensión e unha multa a Delgado e, colateralmente, apercibir ao actual fiscal superior de Galicia, Fernando Suanzes.Fontes da Fiscalía consultadas por Praza.gal ratifican que a Fiscalía do Estado sanciona a Florentino Delgado por cometer catro faltas, dúas moi graves e outras tantas graves. As moi graves son "inobservancia do deber de abstención" e "ignorancia inescusable no cumprimento dos seus deberes". As graves, confirman as mesmas fontes, teñen que ver co devandito "abuso de autoridade ou falta grave de consideración" contra a ex-edil do PSdeG na persoa da súa avogada e o seu equipo.A instrución do 'caso 10%' vén de concluír co ex-alcalde Cabezas e un antigo concelleiro acusados de delitos de malversación e prevaricaciónComo informou este diario, as queixas de Áurea Soto pola actuación do ex-fiscal xefe tiñan dúas vertentes. Unha foi por adiar o proceso no que a socialista acusaba o ex-alcalde do PP e outros membros do seu goberno por non esixir a varios promotores urbanísticos as cesións urbanísticas do 10% que legalmente correspondían ao Concello o cal, segundo o Consello de Contas, supuxo unha perda duns 1,7 millóns de euros para as arcas municipais. A instrución do caso rematou este mesmo mes de outubro. A xuíza que finalmente acabou sendo instrutora, Eva Armesto, considera que o ex-alcalde Cabezas e outro ex-concelleiro deben ser xulgados por malversación e prevaricación.Florentino Delgado é suspendido dez meses do seu cargo e multado con 2.500 euros; o fiscal superior de Galicia é apercibido por falta de dilixencia na atención das denuncias dos avogados da ex-edil socialistaDiante do que consideraba evidentes atrancos da Fiscalía de Ourense no coñecido como caso do 10%, a avogada da ex-concelleira socialista reclamou formalmente ante a Fiscalía Superior de Galicia. Pouco despois, o Fiscal Xefe citou a avogada como testemuña, un proceder que a letrada considerou "insólito", que a puña ás portas de ser detida e fronte a unha ameaza de accións penais e que supuña, ao seu xuízo, un "abuso de poder" que agora ratifica a Fiscalía do Estado, á que se viron abocados a acudir.Así, a máxima responsable do Ministerio Público do Estado impón a Delgado os devanditos dez meses de suspensión do cargo, cinco por cada falta moi grave, e 2.500 euros de multa polas graves, sempre segundo as fontes da Fiscalía consultadas por este diario. Aínda ten, non obstante, a posibilidade de recorrer.Mentres, o actual fiscal superior galego é apercibido por "desatención". A razón é que encomendou ao propio Florentino Delgado investigar as queixas dos avogados de Áurea Soto pola obstrución do caso que estes atribuían ao propio fiscal xefe; a Fiscalía do Estado cre que Suanzes non actuou coa dilixencia debida ao ignorar que os letrados estaban a denunciar ao mesmo Delgado e non a outro representante do Ministerio Público.


Summary: Xosé Abilleira é licenciado en Filoloxía Clásica e imparte aulas de latín e de grego no ensino secundario. A raíz das súas colaboracións en diversas publicacións, ligadas ao asociacionismo cultural de base, edita agora con Morgante-Rinoceronte O legado clásico na nosa cultura. Unha mirada desde Pontevedra.

Cóntenos en que consiste este "legado" acabado de chegar ás librarías. É unha escolma, das moitas posíbeis. Neste caso o que recollo non é tanto o aspecto lingüístico ou artístico, que podería facerse tamén, senón máis ben unha especie de ecos, evocacións ou fíos que nos conectan con elementos da cultura clásica. Algúns deles moitas veces están explícitos e son claros pero outras veces están un pouco máis agochados. Desde o meu punto de vista este aspecto está algo deixado de man ou nun lugar secundario, e creo que ten unha importancia grande, maiúscula, para a nosa cultura e para a nosa identidade, para entender o mundo e interpretar a realidade. E tento comunicalo desde a perspectiva galega, non supeditada a ningunha outra. Cales son eses elementos explícitos e cales os que permanecen agochados? Cando digo explícita non estou a dicir que non estea posta en valor, senón moi tapada ou desconsiderada. Por exemplo, as traducións do mundo clásico galego. As que fai de Homero, da Ilíada e da Odisea, Evaristo de Sela, por exemplo, son algo explícito pero penso que até hai pouco non se empezou a percibir a súa valía... Para nós, como galegos, ter as nosas traducións supón a nosa propia mirada sobre o mundo clásico. Tamén están as traducións de Avelino Gómez Ledo, que sendo crego e tendo mentalidade conservadora traduciu ao galego moitos autores e mesmo algún poema de Safo. E despois hai elementos que son máis de ámbito local ou menos coñecidos pero que existen. Aí o que fago é rastrexar aspectos da cultura clásica que están en determinados textos e documentos. Un poeta pontevedrés interesantísimo era o padre Amoedo Carballo, aínda que non me interesa o aspecto relixioso, si como quedan algunhas chaves do mundo clásico na nosa cultura. Mitos como o de Penélope ou o de Prometeo están presentes. Sobre Penélope fago alusión na introdución a como pasa por ser o tópico da muller fiel, pero desde a nosa cultura reinterprétase e incluso se lle dá un novo paradigma e se destrúe o patriarcal, como en "Tecín soa a miña tea" de Rosalía. A figura de Prometeo igual, tan querida pola perspectiva marxista. Ese titán que rouba o lume aos deuses para dárllelo aos seres humanos, identificado polas ideas de liberación, de luz e de progreso. Curros, Pondal, Celso Emilio, Avilés de Taramancos... achéganse a el. A que se refire "Unha mirada desde Pontevedra"? A certa perspectiva local. Desde tópicos literarios, como o locus amoenus (o lugar idílico) a través do retiro do bispo Xelmírez no mosteiro de Lérez. Cousas menos explícitas pero que están aí e entroncan co mundo clásico. Aquí en Pontevedra estase a dar un proceso de transformación urbana e que integra tamén aspectos como a feira franca... ou Teucro, fundador mítico de Pontevedra. E tamén hai un autor moi interesante que é Juan de Guzmán, ao que contribuín a rescatar. Un sevillano que estivo en América e que pasou tempo en Ourense e en Pontevedra, onde ten unha cátedra de latinidade, e que avanzou na tradución das Xeórxicas de Virxilio no século XVI. En que outros proxectos está a traballar agora mesmo? Hai un tema que me gusta moito, que é o concepto de cidade. No libro falo xa dese concepto en relación co seu valor de servizo social, de espazo público, e relaciónoo coa transformación urbana que viviu Pontevedra nas últimas décadas. Quero facer un achegamento a como vían a cidade os autores clásicos, como ben común, coa perspectiva de cada época.


Summary: Continuamos da man da "Asociación Parroquial de Berdoias" e do Seminario de Estudos Comarcais (SEMESCOM), recuperando o rico e variado patrimonio que atesouran os lugares da parroquia vimiancesa de Berdoias.

MOSTRA DO PATRIMONIO MATERIAL DA PARROQUIA DE BERDOIAS (XXII):CONSTRUCIÓNS DO TERRITORIO:OS PASOS: PORTELAS, PORTAIS, PASADOIROS, PORTELOS, POXADOS Basicamente, nos valados de pedra podemos distinguir tipos de aberturas de acceso permanente para persoas, animais e carros, coma son as PORTELAS e os PORTAIS. Para pasar só persoas e ou animais están os PORTELOS. Ás veces estes portelos sustitúense por outros tipos de PASADOIROS coma os de escalón, que son os máis comúns, e os pasadoiros de escada. A estes habería que engadir pasos temporais, chamados PORTAIROS nalgúns lugares, que consisten na falla do muro nun treito de case 2 m. Nese treito o muro sería sustituído por unha parediña de pedra máis miúda, fácil de desfacer. O Portairo estaría pechado todo o ano e só se abriría para pasar o carro nos tempos da sementeira e da colleita. No caso das correntes fluviais, a parte das solucións de paso nas que se fai obra (pontes, pontellas) hai outra solución de paso , hoxe case desaparecida en moitos lugares, que son os POXADOS, para pasar a xente, constituìdos por pedras que se colocan en ringleira chantadas no leito do río , a distancia entre elas dun paso dunha persoa. Velaquí algunhas mostras destes tipos de PASOS na parroquia de Berdoias. AS PORTELAS, que son as solucións de paso permanente máis comúns para a xente, animais e carros. Na parroquia de Berdoias aínda hai exemplares de portelas con cancelas que utilizan o couzón de pedra para facer o xiro, un vello mecanisco casi desaparecido. Aínda se conserva tamèn , o exemplo de portela temporal, pechada con pedras e que se abre nalgún momento do ano (nalgunhas zonas, este tipo de portelas reciben o nome de portairos). PORTAIS en Boallo e Berdoias, de entrada e saída do lugar ou de fincas, son accesos de importantes dimensións., moitas veces asociados a pazos e casas fortes. Lugares de paso para a xente, os animais e os carros. En Berdoias e Boallo houbo e aínda hai varios exemplares. O PASADOIRO DE ESCADA no Va Pedroso. A carón do camiño que vai de Berdoias a Boallo, polo que discorre hoxe a Vía Mariana, moi pretiño da ponte do Va Pedroso e das alvarizas de Francisco, atopamos un singular en enxeñoso pasadoiro que, pola parte do camiño, tén unha estrutura de pedra á que se lle acoplan dous banzos de madeira a xeito dunha escada. E por dentro do valado, o mesmo pasadoiro ten habilitados dous ocos na parede para colocar os pés. UN PASADOIRO DE ESCALÓNS na Pedra do Frade, do tipo máis común, só para pasar a xente, e que se compón duns escalóns feitos con pedras que sobresaen do muro, e polo que soben en diagonal. Muro con pasadoiro, na Pedra do Frade OS PORTELOS no camiño da misa de Grixoa a Berdoias, tamén chamado camiño da agra. Era un camiño de a pé, con ata sete PORTELOS como lugares de paso, só para as personas. Hoxe, este camiño abandonado aínda conserva algún en bo estado. Por exemplo, o portelo do Cubeliño, na agra de Baixo, cunhas medidas axeitadas para o o paso da xente: mide 0,80 m de alto, e de ancho: 0,27 m na parte baixa e 0,36 m na súa parte alta. Hai algún dos portelos que xa teñen algunhas pedras desprazadas, como lle pasa ó 2º portelo, indo de Grixoa cara Berdoias. OS POXADOS POLO RÍO CASTRO, en Boallo: É o único exemplo deste tipo de solución de paso que aínda continúa en pé. O feito de que nos mapas do entorno destes Poxados apareza o nome de "Pesqueira" pode indicarnos que noutros tempos estes Poxados tamén foron utilizados como punto de instalacón de sistemas de pesca fluvial. Poxados no río Castro, por Boallo TESOUROS DE BERDOIAS Tesouros de Berdoias (XXII): Os camiños, os cercados, as pontes. Tesouros de Berdoias (XXI): Ermidas, Capelas, Cruces e cruceiros. Tesouros de Berdoias (XX): Igrexa Parroquial de Berdoias e o Cruceiro do Adro (I). Tesouros de Berdoias (XIX): Fontes, Pozos, Lavadoiros, Vertedeiros…. Tesouros de Berdoias (XVIII): O Curro de Santa Cristiña. Tesouros de Berdoias (XVII): Os Pombais. Tesouros de Berdoias (XVI): Alvarizas. Tesouros de Berdoias (XV): As Lacenas de abellas (e II). Tesouros de Berdoias (XIV): As lacenas de abellas. Tesouros de Berdoias (XIII): Cabazos vellos, cabazos novos. Cabazos pequenos, cabazos longos…. Tesouros de Berdoias (XII): Os 99 cabazos da parroquia (I). Tesouros de Berdoias (XI): Dous fornos na propia casa-vivenda. Tesouros de Berdoias (X): Fornos Grandes - Fornos Pequenos. Tesouros de Berdoias (IX): Os Fornos: Tesouros de Berdoias (VIII): Os Muíños. Tesouros da Parroquia de Berdoias (VII): Unha parroquia de 35 Eiras. Tesouros da Parroquia de Berdoias (VI): A Eira do Farruquiño no lugar de Boallo. Tesouros da Parroquia de Berdoias (V): A Eira do Carmelo. Tesouros da Parroquia de Berdoias (IV): A Eira do Buxán, en Santa Cristiña. Tesouros da Parroquia de Berdoias (III): A Eira de Rúa e a Eira da Gaia. Tesouros da Parroquia de Berdoias (II): A Eira do Sores, en Romar.. Tesouros da Parroquia de Berdoias (I): A Eira da Rata