Summary: O día 15 de outubro deu comezo o macroxuízo do Prestige, un paripé xudicial rodeado dunha aureola mediática, toda vez que ningún responsable político do goberno Aznar está sentado na bancada dos acusados. Coincidindo co inicio do xuízo, os sindicatos CCOO, USO, UGT e CIG, desprazámonos ao recinto onde se está a celebrar para amosar a nosa indignación cunha nova dilapidación de fondos públicos, nunha operación orquestrada de maquillaxe sobre a podremia interna da xustiza.

O día 15 de outubro deu comezo o macroxuízo do Prestige, un paripé xudicial rodeado dunha aureola mediática, toda vez que ningún responsable político do goberno Aznar está sentado na bancada dos acusados, nin o cazador Cascos, nin Federico Trillo, o bombardeiro das praias esplendorosas, nin Fernández de Mesa, o clarividente que afirmou: "probablemente o fuel non toque a costa galega", e moito menos o actual presidente do goberno, Mariano "hilillos de plastilina en estiramiento vertical" Rajoy. Un paripé xudicial rodeado dunha aureola mediática, toda vez que ningún responsable político do goberno Aznar está sentado na bancada dos acusados A función celébrase nun palacio de exposicións da Coruña, deficitario dende a súa creación, que ven de arranxar as súas propias contas logo de investirse preto de un millón e medio de euros na posta a punto do recinto para a entrada en campaña dun proceso que se quere presentar, dez anos despois, como o carpetazo ao episodio político e medioambiental máis vergoñento da nosa historia recente. Uns cartos que serven para lavar a cara dunha xustiza cambaleante, en estado agónico, cunha xurisdición social desbordada e a civil seguindo de preto os seus pasos Uns cartos que serven para lavar a cara dunha xustiza cambaleante, en estado agónico, cunha xurisdición social desbordada e a civil seguindo de preto os seus pasos, sen que se poña solución algunha enriba da mesa, coa escusa de que non hai orzamento necesario. Non o hai para atender as necesidades do cidadán de a pé, pero si para montar un circo xudicial ante a presenza masiva de medios nacionais e internacionais: mobiliario de primeira calidade, unha sala de prensa semellante á sala de control da NASA, pantallas xigantes por todas partes, unha cafetería ad hoc de nova creación, un mar de togas brillantes e sedosas... En definitiva, unha pantalla relucente que a pouco que se rasque deixaría ver todo o vergoñento refugallo que esconde a realidade da xustiza: escaseza de medios materiais e persoais, descoordinación de programas informáticos, mala xestión do diñeiro público en investimentos faraónicos nacidos como inservibles e falta de vontade política da resolución dos problemas estruturais, ao ser tradicionalmente a xustiza un servizo público que outorga pingües beneficios as arcas públicas. Coincidindo co inicio do xuízo, os sindicatos CCOO, USO, UGT e CIG, desprazámonos ao recinto onde se está a celebrar para amosar a nosa indignación cunha nova dilapidación de fondos públicos, nunha operación orquestrada de maquillaxe sobre a podremia interna da xustiza Coincidindo co inicio do xuízo, os sindicatos CCOO, USO, UGT e CIG, desprazámonos ao recinto onde se está a celebrar para amosar a nosa indignación cunha nova dilapidación de fondos públicos, nunha operación orquestrada de maquillaxe sobre a podremia interna da xustiza. Despregamos a nosa pancarta ao lado dos integrantes do colectivo Nunca Máis, cos que compartimos a necesidade de investir alí onde se necesita: no gasto social, educación, na sanidade, na xustiza, en partidas como salvamento marítimo para evitar un novo desastre e non en curraliños privados ou escaparates formais dedicados a encher as páxinas dos xornais amigos e subvencionados. Os funcionarios de xustiza non estabamos alí representados, como dixo un periodista de sucesos de La Voz de Galicia, a "reclamar lo suyo", estabamos alí para denunciar o deterioro da función pública, a desvalorización do servizo público que vai repercutir na cidadanía Os funcionarios de xustiza non estabamos alí representados, como dixo un periodista de sucesos de La Voz de Galicia, que ben podería traballar no Caso, a "reclamar lo suyo", estabamos alí para denunciar o deterioro da función pública, a desvalorización do servizo público que vai repercutir na cidadanía. Non é tolerable que un xuízo mediático baleiro de contido solape a situación real da xustiza: en caída libre e a piques de estourar, non só no que nos atinxe como traballadores, sen paga extra, con recorte nos días de vacacións e asuntos propios, con penalización económica por cometer o erro de enfermar, con redución de cadros de persoal, sometidos a mobilizacións xeográficas salvaxes, senón tamén no que se refire á calidade do servizo, cada vez máis desvalorizado e custoso, con taxas desorbitadas, atrasos por falta de persoal e plans de redución de partidos xudiciais inasumibles para os cidadáns, con problemas reais e que necesitan resposta áxil e eficaz cando se está a falar das súas situacións persoais, alto tan vital como o cobro de indemnizacións por despedimentos, o aboamento de débedas, ou a protección da súa integridade física. A cidadanía galega non se debe deixar enganar por este escenario hollywoodense: é unha cristaleira de cores vivas que agocha un animal moribundo ao que están matando de fame En conclusión, a cidadanía galega non se debe deixar enganar por este escenario hollywoodense: é unha cristaleira de cores vivas que agocha un animal moribundo ao que están matando de fame.


Summary: No Polígono industrial de Atios.

Un operario resultou falecido na tarde desta segunda feira tras sufrir un accidente laboral no municipio do Porriño, comarca de Vigo. Segundo informaron a Europa Press fontes do CIAE 112-Galiza, o suceso ocorreu pouco antes das 16:00 horas, cando un compañeiro da vítima alertou de que recibira un forte golpe mentres traballaba nunha empresa do polígono industrial de Atios. Até a zona desprazouse unha ambulancia do 061 que, con todo, só puido certificar a morte do traballador. No operativo interviñeron tamén efectivos da Garda Civil, a Policía local e Protección Civil da localidade. Aumento da sinistralidade No Estado hai 3,24 sinistros mortais por cada 100.000 traballadoras. Na Galiza hai 6,05. Galiza está á cabeza en índice de incidencia en sinistros laborais mortais. Unha situación que os sindicatos afirman que vén de lonxe polo que piden unha convocatoria do Consello Galego de Seguridade e Saúde no Traballo materia: Instituto Galego de Seguridade e Saúde (ISSGA), Inspección de Traballo, Xunta da Galiza e axentes sociais.


Summary: Segundo recolle Europa Press a decisión tería a ver cunha investigación por suposta estafa.

Esta quinta feira (12 de maio) presentou a súa demisión Gonzalo Concheiro, alcalde de Boimorto após a moción de censura presentada polo Partido Popular e o candidato do PSOE, José Balado, en agosto de 2015. Na altura, o acordo de goberno alcanzado polo PSdeG e BNG e do que saíu eleito alcalde Xosé Luís Rivas, Mini, durou menos de tres meses. Unha "operación mafiosa", en verbas do ex-alcalde. A decisión de Gonzalo Concheiro tería podería ter a ver cunha investigación por presunta estafa na que xa prestou declaración Segundo comunicou a dirección do PP na Coruña a decisión tería sido por "motivos persoais" porén, fontes recollidas pola axencia de noticias Europa Press apuntan a unha investigación en curso por presunta estafa vencellada a unha empresa aseguradora e accidentes de tráfico pola que xa tería prestado declaración. Gonzalo Concheiro é médico de profesión e, para alén de alcalde, combinaba as súas funcións na sanidade pública e na privada. En total, Concheiro estivo no cargo de rexedor apenas 9 meses. Agora será substituído pola número dous da candidatura María Jesús Novo da man de quen, di a dirección do PP da Coruña, a "estabilidade do goberno local está garantida".


Summary: O Pazo é a propiedade máis destacada das moitas coas que o ditador se fixo durante a ditadura na área da Coruña. A súa familia vendeu e sacou importantes beneficios de boa parte dun patrimonio que inclúe terreos, inmobles e numerosas obras de arte usurpadas á poboación

O anuncio de que a Fundación Francisco Franco xestiona dende hai meses as visitas ao Pazo de Meirás e a confirmación por parte da entidade de que empregará esta "excelente oportunidade" para facer apoloxía da ditadura e da "grandeza" do dirixente fascista devolveron o inmoble e a súa historia á actualidade. A institución franquista non só se gaba do legado do militar golpista, senón que debuxa un relato que fala da construción como unha "xenerosa doazón" do pobo galego, obviando as numerosas investigacións que acreditan as presións, os descontos nas nóminas de funcionarios públicos, as ameazas ou as patrullas supervisadas pola Falange que acudían ás casas a solicitar aquelas supostas "subscricións voluntarias" en plena represión. O espolio non se limitou aos cartos da poboación. Terreos, casas, importante patrimonio artístico ou edificios históricos foron usurpados á cidadanía da época por parte da familia Franco, que se lucrou e segue a lucrarse de todas esas propiedades grazas a unha elite burguesa clave para aquel "macroespolio". O espolio dos Franco non se limitou ao Pazo de Meirás; terreos, casas e numeroso patrimonio artístico foille usurpado á poboación Todos estes espolios, os métodos para levalos a cabo e a conivencia de boa parte da alta sociedade da Coruña e arredores son explicados por Carlos Babío e o historiador Manuel Pérez Lourenzo nunha investigación que verá a luz nun libro a finais deste ano. O caso máis evidente dese "macroespolio" son os arrredor de 80.000 metros cadrados nos que os Franco ampliaron as súas propiedades fóra dos muros do Pazo e na propia parroquia de Meirás. Moreas de terreos e leiras que seguen agromando. "Hai pouco descubrín un do que non había constancia e que tamén foi inscrito ao nome do ditador", explica Babío. Noutras zonas do Concello da Sada tamén se fixeron con múltiples propiedades. Ou no de Oleiros, outro municipio da área coruñesa onde a familia do militar golpista estendeu as súas propiedades. Todo iso fóra dos muros que arrodeaban o Pazo, pero tamén dentro. De feito, Carlos Babío empezou as pescudas ao descubrir que unha das casas que quedaba dentro da agora propiedade privada dos Franco lle fora substraída á súa avoa. A súa familia foi unha de tantas labregas obrigada a ceder as súas propiedades para ampliar o agasallo ao ditador en plena guerra civil e brutal represión. E así ducias delas. As administracións gastaban importantes cantidades de cartos públicos en obras para o Pazo: aínda en 1975, 3,5 millóns de pesetas Ao tempo, en plena posguerra, as administracións públicas do réxime franquista gastaban cartos a esgalla en obras nas xa propiedades do xeneral fascista coa inestimable axuda de diferentes concellos. Hai moitos exemplos, algúns ben ilustrativos. Un dos terreos espoliados aos veciños anexo ao Pazo servía de cuartel para as tropas, onde había un importante problema para a evacuación das augas fecais. En 1951 constrúese unha fosa séptica bacteriana e o ditador descobre que os restos eran un importante fertilizante para o millo plantado nas leiras colindantes. Un investimento público de 50.000 pesetas fixo o resto e construíuse unha rede de saneamento entre o cuartel e o Pazo para abonar os xardíns. En 1974, segundo a investigación, investíronse no agora Ben de Interese Cultural (BIC) 2,8 millóns de pesetas. En 1975, 3,5 millóns. O gasto e o afán lucrativo dos Franco non tiñan límite. O seu patrimonio aumentaba aos poucos. O método para facerse con máis e máis terreos era sempre o mesmo. A familia negociaba cos veciños a través da denominada Casa Civil, organismo creado en 1938, dependente directamente do xeneral fascista e que xestionaba todas as actividades que se derivasen da súa función como xefe de Estado. Acordaba un prezo -ou impoñía- para pasar logo os terreos a propiedade da familia, pero sempre inscritos a nome do propio ditador. O ditador aumentou en 80.000 metros cadrados as súas propiedades fóra do Pazo en Meirás e mercou terreos en Sada e Oleiros Durante os anos 80 e principios dos 90, morto había anos o ditador e coa democracia xa avanzada, a familia Franco vendeu a maioría dos terreos obtendo elevados beneficios. Terreos mercados a través da Administración que acabaron sendo aproveitados para se lucraren. No seu poder, no entanto, continúan algunhas propiedades que non puideron vender "ao non ser urbanisticamente apetecibles e estar protexidos", como destaca Babío. Co resto gañaron, "moitas veces con recualificacións por medio das que sacaron tamén importantes beneficios". O devandito acuartelamento de tropas, construído con fondos públicos nunha parcela roubada e posta a nome do ditador, "foi clave logo nun pelotazo urbanístico". "Non se lle pode sacar máis rendemento a un roubo", insiste quen considera "imposible" determinar cal foi o valor de todas esas vendas e cantas se levaron a cabo. Nos 80, a familia Franco empezou a lucrarse vendendo as propiedades que acumulara durante o franquismo Mesmo empresas creceron da man do espolio. Pazo de Meirás Productos de la Huerta explotaba fincas expropiadas, producía leite, lúpulo ou madeira. O Ministerio de Agricultura facilitáballe sementes e mesmo as crías dos animais. Os investigadores posúen documentos nos que a Casa Civil de Franco agradecía a organismos públicos as súas achegas, e mesmo algún recibo de 180 pesetas por seis ducias de ovos producidos naqueles terreos. En todas estas operacións durante a ditadura, a familia do ditador valíase da axuda das elites franquistas da Coruña e arredores. "Era unha trama de favores, de favores mutuos a conta do erario público; lucráronse a aínda se lucran as elites. É a historia da corrupción política dun réxime, pero vai moitísimo máis aló dese inmoble e dos seus terreos; foi un macroespolio, a gran vergonza do Estado aínda sen resolver", engade o investigador, que aclara que "o Pazo de Meirás serviu como oportunidade de negocio para a burguesía". "É a historia da corrupción política dun réxime; foi un macroespolio, a gran vergonza do Estado aínda sen resolver" Tamén para que Franco cumprise cos seus caprichos, como a Casa Cornide, na zona vella da cidade da Coruña. Foi adquirida por Pedro Barrié de la Maza nunha poxa en 1962 á que só asistiran el e o xefe do Movemento e pagando menos de 45.000 pesetas. Logo, acabou en mans do ditador grazas á intervención do conde de Fenosa, un dos persoeiros da época que formaron parte da denominada Junta Pro Pazo –grupo encargado de expropiar o Pazo de Meirás e recadar fondos para as súas obras–, xunto a José María Marchessi, Joaquín Barcia, José Casteleiro Varela ou o alcalde Alfonso Molina. Os Franco fixéronse coa Casa Cornide na zona vella da Coruña en 1962; moito antes, mandaran construír unha casa en Bastiagueiro Moito antes, o ditador quixo unha casa fronte ao mar e en zona de praia. "En 1939 chega a Meirás con varias intencións", di Babío. Ademais de vixiar e controlar todo o que se facía na que sería a súa residencia de verán, "fai un percorrido por diferentes praias da costa para escoller unha, ata que se decide pola de Bastiagueiro", areal de Oleiros. "Alí ordena que se lle compre unha propiedade para construír unha casa", engade o que fora concelleiro en Sada. Adquírenlle un terreo e constrúe unha residencia, todo pagado "con fondos públicos". Á morte do ditador, a súa familia vende tamén esta propiedade nunha das mellores zonas do concello de Galicia con maior renda per cápita. Negocio redondo. "Un espolio de moitos espolios" Pero o propio Pazo de Meirás é, como di Babío, "un espolio de moitos espolios". Dentro da propiedade hai pezas arqueolóxicas de importante valor, cruceiros, fontes, balaústres ou escudos traídos doutros pazos galegos. Así, por exemplo, o Pazo de Bendaña, en Dodro, foi desmantelado para instalar na residencia de verán dos Franco elementos como gravados, figuras da capela e as propias pedras. Mesmo a biblioteca desapareceu. Ademais, dos pazos de Ximode ou Hermida tamén se retiraron diferentes obxectos que acabaron en Sada e en propiedade dos Franco. O Pazo de Bendaña foi desmantelado para instalar gravados, figuras e pedras en Meirás A maioría de todas estas pezas eran agasallos de diferentes concellos e outras administracións ou adquisicións da muller do ditador, Carmen Polo, coñecida na cidade da Coruña por entrar nas xoierías e acceder a todo canto capricho tiña sen reparo ningún. Entre os regalos para Meirás, fontes de granito dos séculos XVII e XVIII, unha réplica do relevo da praza das Bárbaras na Coruña ou un cruceiro que representaba o Santo dos Croques e que foi usurpado do Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago. A familia do ditador é propietaria de dús figuras do século XII do Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago Do mesmo Pórtico substraéronse tamén dúas figuras do século XII, de entre 1,80 e 1,70 metros. Aínda que non se coñece como chegaron ás mans dos Franco, sábese que en 1947 foron mercadas polo Concello de Santiago ao conde de Ximonde. O goberno local pagou 60.000 pesetas nunha operación na que se estipulaba que, de acabaren as esculturas fóra de Compostela, o vendedor recibiría 400.000 pesetas. Durante un tempo formaron parte da decoración do Pazo de Meirás e, segundo as últimas noticias, atópanse arestora na Casa Cornide. A Deputación da Coruña, a través da súa vicepresidenta Goretti Sanmartín, reclamara hai case un ano que as figuras virasen a "dominio público" e lembrou que son propiedade da familia Franco malia que "non existe documento ningún que acredete propiedade, por compra ou cesión". Pero, como tantas outras cousas, os Franco seguen gozando delas. Consecuencias máis aló de Meirás As consecuencias da cadea de favores, corruptelas e espolios do público teñen consecuencia en conflitos actuais. A relación entre os terreos da Solana e o Hotel Finisterre na Coruña, que a Autoridade Portuaria da Coruña teima en poñer á venda para financiar o porto exterior ante a mobilización cidadán pola súa reversión a terreos públicos, e aquela época é evidente. Armando Casteleiro Varela foi o impulsor da construción do complexo da Solana na que era a antiga praia do Parrote. Recibe a autorización das administracións en 1941 e abre as súas portas pouco máis dun ano despois. O empresario e nadador é irmán de José Casteleiro Varela, membro do colectivo que pulou pola expropiación de terreos e a adquisición do Pazo en Meirás e, ambos os dous, recoñecidos militantes fascistas na represión. Logo, Casteleiro decidiu construír un hotel e formou unha sociedade na que entrou o empresario Aurelio Ruenes, o arquitecto Santiago Rey Pedreira e a división industrial do Banco Pastor, banco que comandaba Pedro Barrié de la Maza, designado procurador en Cortes por Franco desde 1946, e que acabaría por ser accionaista maioritario da sociedade que xestionaba o hotel e a Solana.


Summary: As escenas dun aeroporto de Kabul ateigado non cesan oito días despois da toma da cidade polos talibán, con 20 persoas falecidas confirmadas. Tampouco as evacuacións, mentres os novos gobernantes intentan contentar a comunidade internacional e completar o seu dominio sobre Afganistán.

Cando menos 20 persoas morreron no aeroporto de Kabul, capital de Afganistán, nos pasados oito días, desde que os talibán entraron na cidade e desataron un intento masivo de saír do país pola única vía accesíbel, segundo transmitiu a Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN). A tentativa de centos de persoas por superar os muros do aeródromo local, resgardado por controis dos talibán nas estradas que o conectan coa urbe, levou a varias avalanchas de persoas. Noutros casos, persoas que intentaron subir aos avións morreron ao caer despois do despegue. O sábado, o Ministerio de Defensa do Reino Unido daba veracidade a cifra de sete persoas mortas ese mesmo día nas inmediacións da instalación. Catro delas mulleres, que perderon a vida nunha das avalanchas, desvelan medios británicos. A situación na zona levou a Embaixada dos Estados Unidos (EUA) no país centroasiático a aconsellar os seus cidadáns que eviten ir ao aeroporto, polas "posíbeis ameazas á seguridade". Onte, a Organización Mundial da Saúde e Unicef reclamaron un salvoconduto "sen obstáculos para entregar medicamentos e outras subministracións que salvan a vida a millóns de persoas que precisan axuda, incluídas 300.000 persoas desprazadas só nos últimos dous meses". Na última semana, os EUA evacuaron 25.100 persoas, sinalan fontes oficiais. Para acelerar as tarefas, o Departamento de Defensa dos EUA ordenou a seis compañías de aviación comercial que deixen 18 avións para a operación. Para os talibán, que tratan de contentar a comunidade internacional, o país, baixo o seu control, está "seguro e protexido, pero o aeroporto de Kabul, que é responsabilidade dos EUA, está sumido no desorde", indicou Amir Jan Mottaqi, un alto responsábel talibán. Panjshir está disposto a entrar "nun Goberno inclusivo" Mais non todo Afganistán está controlado polos talibán, a provincia de Panjshir, no nordés, esta considerada o último foco de resistencia. A sexta feira, incluso tomaron tres distritos da provincia de Baglán. Por unha banda, os talibán anunciaron este domingo un ultimato de tres horas para que os dirixentes provinciais entreguen as armas, senón, atacarán a rexión onde está o ex vicepresidente, Amrula Salé, que prosegue coa súa actividade nas redes sociais en contra dos talibán. Porén, Ahmad Massud, que coordina as forzas militares na zona, afirmou nunha entrevista que "estamos dispostos a formar mediante negociacións políticas un Goberno inclusivo cos talibán, pero é inaceptábel que se forme un Goberno caracterizado polo extremismo". Putin advirte sobre o terrorismo "Afganistán garda relación directa coa nosa seguridade", recoñeceu Vladimir Putin, presidente de Rusia, nunha reunión este domingo cos cabezas de lista do seu partido, Rusia Unida. Putin, que se ofreceu a mediar cos talibán e mantén o traballo diplomático na súa embaixada en Kabul, advertiu da expansión do terrorismo na súa primeira etapa de Goberno, que rematou en 2001. "Ninguén quere volver agora a Afganistán, mais tampouco queremos que veñan elementos criminais de alí, e tampouco de Siria. Estamos facendo todo o posíbel para que Siria non sexa un sementeiro do terrorismo", salientou o presidente ruso.


Summary: O preaviso de folga xeral foi rexistrado este martes en Compostela polas secretarías das mulleres da CUT e do Sindicato Labrego Galego

"Queremos que a folga do 8 de marzo sexa un punto de inflexión" As secretarías das mulleres da Central Unitaria de Traballadores e Traballadoras (CUT) e do Sindicato Labrego Galego rexistraron este martes o preaviso de folga laboral de 24 horas de duración convocada para o 8 de marzo e Galicia. O rexistro fíxose xunto ao Sindicato Ferroviario Intersindical e co apoio do Sindicato da Elevación de Galicia, seguindo a convocatoria lanzada polo movemento feminista, que lles solicitou ás centrais sindicais que se implicasen na organización e impulso da folga xeral de mulleres. CGT e Intersindical (no que está integrado o STEG) tamén convocaron folga de 24 horas. "Sobran as razóns para facer un chamamento á folga feminista deste 8 de marzo", din CUT, SLG e SF "Sobran as razóns para facer un chamamento á folga feminista deste 8 de marzo", destacaron as organizacións que rexistraron o preaviso de folga laboral, que tamén instan a secundar as folgas de coidados, consumo e estudantil. "Como sindicatos, sabemos que sen mulleres o traballo productivo e reproductivo colapsaría e, pese iso, sofren agresións nos seus centros de traballo que van desde a discriminación salarial ao acoso laboral e sexual", indicaron. "As mulleres continúan a ser minoría nos altos postos de coordinación e responsabilidade pese representar a maioría das persoas licenciadas na universidade e educación superior", destacan as responsables das secretarías das mulleres de ambas as dúas centrais. "En sectores feminizados e precarizados como o da limpeza, as traballadoras sofren de enfermedades laborais apenas recoñecidas como o síndrome do túnel carpiano, lesións lumbares, alerxias e dermatite", engaden. Tamén lembran que as traballadoras do fogar "continúan sen ter o dereito recoñecido a cobrar o subsidio por desemprego" a pesar de que "diversas organizacións e as traballadoras mesmas a través de recolectas de sinaturas solicitáronlle ao Goberno español que ratificase o Convenio 189 da OIT" para acadar este dereito. CUT, SLG, SF e SE "desexan xunto co movemento feminista que este paro de 24 horas faga entender a todos os poderes privados e da Administración que se as mulleres paran, para o mundo". Paros parciais convocados pola CIG A pasada semana a CIG rexistrou a convocatoria de paros parciais para ese 8 de marzo nas franxas horarias comprendidas entre as doce da noite e ás 2 horas, das 12 a 14 horas e das 19:30 a 21:30 horas; é dicir en paros laborais de dúas horas por quenda de traballo. No rexistro da folga Margarida Corral, secretaria confederal de mulleres da CIG, reclamou "rachar coa hipocrisía na que se está a converter a celebración de datas senlleiras vinculadas cos dereito das mulleres", recuperando "o carácter reivindicativo e de clase que ten o 8 de Marzo, Día Internacional da Muller Traballadora". A CIG convocará concentracións nas principais cidades e vilas galegas ese 8 de marzo e fará un chamamento a participar en todas as mobilizacións que para esa tarde sexan convocadas polo movemento feminista galego, e previamente, a secundar a manifestación nacional unitaria que se está a organizar para a primeira semana de marzo. "Vai ser polo tanto unha convocatoria totalmente novidosa e pioneira", destacou Margarida Corral, "porque as mulleres van ser as únicas protagonistas, pasando os homes a ter un papel secundario e de apoio, e tendo que suplir as tarefas coas que habitualmente cargan as mulleres nos centros de traballo e nos fogares". A CIG fixo especial fincapé na convocatoria da folga no sector do ensino, onde as mulleres son clara maioría A CIG fixo especial fincapé na convocatoria da folga no sector do ensino, onde as mulleres son clara maioría. Tan só no educación pública obrigatoria o 70% das traballadoras son mulleres, chegando no corpo de Primaria a situarse esta porcentaxe no 81%, cun total de 10.500 fronte a preto de 2.500 homes, segundo datos de hai catro anos. Pero tamén en Secundaria, malia ser un corpo menos feminizado, as mulleres chegan ao 58% do total, con arredor de 8.600 fronte a 6.250 homes. CCOO e UGT convocan tamén paros parciais CCOO quere aproveitar a cobertura legal da folga "para darlle dimensión laboral a esta reivindicación, compartida con outras organizacións sociais" CCOO e UGT levarán a cabo paros parciais de dúas horas nos mesmos horarios que a CIG, froito da reunión que os tres sindicatos mantiveron a pasada semana para coordinar as convocatorias. UGT e CCOO realizarán a mobilización de forma conxunta baixo o lema "Vivas, libres, unidas pola igualdade". Os dous sindicatos anuncian que nas vindeiras semanas levarán a cabo un intenso traballo de extensión e sensibilización en todos os centros de traballo, tanto en asembleas de centro como sectoriais, co obxectivo de "garantir un amplo seguimento da folga e unha elevada participación nas manifestacións". A secretaria da Muller de CCOO de Galicia, Mamen Sabio, salienta que o vindeiro 8 de marzo cómpre "darmos un paso máis" para dar visibilidade ás discriminacións que padecen as mulleres, tanto á hora de accederen ao mercado de traballo como unha vez que están dentro". Por esta razón, o sindicato quere aproveitar a cobertura legal da folga "para darlle dimensión laboral a esta reivindicación, compartida con outras organizacións sociais".


Summary: Rematou a 31ª edición da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia cun "gran suceso social, artístico e económico" e cun festival consolidado mais en "permanente evolución".

A 31ª edición da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia chegou ao seu fin coa publicación dos premios outorgados polo público, cuxo primeiro galardón foi parar a Como si pasara un tren, escrito e dirixido polas arxentinas Lorena Romanín e Adriana Roffi. Como gañadora, a compañía recibirá o convite a participar na edición de 2016 en caso de dispor de nova produción. En segundo lugar, o público situou La Merda, espectáculo italiano que obtivo un gran suceso tamén da crítica, que valorou o traballo como "memorábel, impecábel, imperdíbel e celebrado con case dez minutos de ovacións encendidas en pé de todo o Auditorio". O terceiro posto foi para Chévere, que conseguiu o Premio Nacional de Teatro co seu popular docu-musical As fillas bravas. En cuarto lugar ficou La imaginación del futuro, obra que pretende realizar unha reflexión crítica sobre a clase política e a violencia en Chile. A organización celebra a asistencia desta 31ª edición, que superou as 14.000 persoas entre os espectáculos do Castelo, os do Club Artístico, Casa da Cultura, Xardíns do pequeno Auditorio, Ruadavia, programa SputMIT, Foros da MIT e a exposición da Igrexa da Madalena. A MIT informa de que abrirá un arquivo na súa páxina web con todo o material audiovisual, para que todas as persoas interesadas poidan facer uso das gravacións dos foros, "unha das novidades desta edición que se fixarán para o futuro como ferramenta indispensábel para a mediación, a ampliación e o fomento da análise e do achegamento lúdico ao pensamento e ao debate arredor da arte dramática e dos seus axentes creativos".


Summary: Nos vindeiros dous meses nove concellos realizarán referendos sobre estes temas, impulsados pola plataforma Dibab. Até agora unha ducia de localidades xa realizaron as súas consultas.

En 2014 a plataforma 'Dibab-Que Bretaña decida' impulsou a idea de pular pola reunificación de Bretaña (Breizh) a través de consultas populares, implicando á cidadanía e apostando en ligar esta cuestión coa necesidade de abrir un debate sobre o auto-goberno. Desde entón, unha ducia de concellos bretóns acolleron referendos populares e antes de que acabe o ano 9 municipios máis van realizar estas consultas. O movemento Dibab é o responsábel desta iniciativa, mais en cada concello é organizada por comités populares locais. Por primeira vez, un destes referendos -non oficiais- terá lugar nunha localidade de máis de 40.000 habitantes, en Sant-Ervlan (Loira Atlántico). A veciñanza destes nove concellos poderán responder a 2 preguntas. A primeira delas, se desexan que Breizh se reunifique, o que implicaría que o departamento do Loira (actualmente no Pays de Loire) se integre en Breizh, Bretaña. A segunda pregunta é se queren que Breizh se dote dunha Asemblea de Bretaña, organismo con maior auto-goberno e capacidade de decisión que o Consello Rexional que existe na actualidade. Nas tres vagas de referendos realizadas até agora tomou parte máis do 12% do censo da ducia de concellos onde se realizaron. O 85,7% dos votos emitidos nas consultas foron favorábeis á reunificación e o 81,1% dixo si á dotar a Breizh de maior auto-goberno.


Summary: Feixoo afirma que a próxima semana xa haberá 100.000 maiores de 40 anos coa inmunización completa

A Consellería de Sanidade activará a vindeira segunda feira, día 5 de xullo, o sistema de 'autocita' de vacinación para menores de 30 anos, así como para a "repesca" de persoas de máis de 39 anos que aínda non fosen inmunizadas. Na rolda de prensa posterior á reunión do Consello, Núñez Feixoo, destacou que se busca "axustar" este sistema á programación das vacinas conforme á idade. Segundo precisou a Consellería de Sanidade, a 'autocita' habilitarase para menores de 30 anos, así como para "repescar" ás persoas de máis de 39 anos que, por diferentes razóns, aínda non fosen inmunizadas. Na súa comparecencia ante os medios despois da reunión do Consello, o destacou que a Xunta seguirá incrementando a vacinación esta semana, na que ten previsto terminar a administración da primeira dose a todos os maiores de 40 anos. Así, dixo que, "se se cumpren as previsións", a próxima semana o Sergas completará a inmunización de case 100.000 maiores de 40 anos e administrará máis de "60.000 primeiras doses entre 39, 38 e 37 anos". "Nalgunhas áreas xa estamos a vacinar na década de 30 a 40, empezando polos de 39 cara a abaixo", indicou. Na súa intervención, Feixoo sostivo que, aínda que a situación está controlada "desde o punto de vista hospitalario", "empézanse a producir algunhas dificultades, incertezas e preocupacións desde o punto de vista de incidencia en persoas menores de 40 anos", sinalou. "Se tivésemos vacinas non nos preocuparía pero isto vai como mínimo até finais de agosto. Non é fácil manter todo mes de xullo e primeira semana de agosto sen poder dispensar vacinas de forma xeralizada a persoas menores de 25 anos", afirmou. E é que, conforme sinalou, "a día de hoxe" o que máis preocupa á Xunta son os colectivos de mozos que "aínda non están vacinados". "O grupo de risco que no seu día foron os maiores, agora cambiou, e é xustamente ao contrario, os menores. Os menores de 40 e, dunha forma especial, por horizonte de vacinación, os menores de 30 e de 20 anos", sinalou.


Summary: O Goberno español muda de criterio ante a caída do capital xestionado.

O patrimonio dos plans de pensións individuais pasou de 89.323 millóns de euros en 2021 a unha cantidade que no primeiro trimestre de 2022 baixou a 86.130 millóns por dous factores: o aumento das xubilacións e as menores achegas das investidoras. Detrás desta realidade están as sucesivas reducións do importe máximo permitido para as achegas a plans privados individuais, que tiñan como obxectivo fomentar no seu lugar os plans de emprego, que tamén viron caer o patrimonio xestionado. Á vista destes datos, o Goberno español prevé rectificar a súa política e permitir achegas por riba dos 1.500 euros xa en 2022 a través da aprobación da nova lei de plans de pensións, aínda en tramitación no Congreso dos Deputados. Varios grupos parlamentarios apoian este cambio de rumbo do Executivo estatal e mesmo celebran que os novos topes de achegas poidan ter tamén carácter retroactivo. O Goberno español defende atrasar a idade de xubilación como "medida máis eficaz" para garantir as pensións Do que non desiste o Ministerio de Seguridade Social, con José Luis Escrivá á fronte, é na súa aposta nos fondos de pensións de emprego de promoción pública (FPEPP). Estes vehículos de nova creación pretenden ser a punta de lanza para tratar de xeneralizar o aforro para a xubilación vinculado ao ámbito laboral.O Executivo quere que, tal e como ocorre noutros países, empresas e cadros de persoal pacten que parte da retribución vaia a instrumentos de aforro a longo prazo para complementar a pensión de xubilación. O Goberno prima esta figura sobre os plans individuais, que entende que se empregaron de forma abusiva polas rendas altas para rebaixar a factura fiscal. Até hai uns anos, o límite xeral de achega era de 10.000 euros anuais. En 2020 ese tope baixou a 8.000 euros e o ano pasado a 2.000 euros. Para o presente exercicio fiscal o límite baixou aínda máis, até os 1.500 euros. A desigualdade que deixa Feixoo en 8 datos Moción do BNG Por outra parte, o pleno do Congreso debaterá esta terza feira unha proposición non de lei do BNG para esixir ao Goberno que simplifique e harmonice a tributación de pensionistas retornados ante as dificultades que atopa este colectivo á hora de realizar as súas declaracións fiscais. A proposta da formación nacionalista consiste en axilizar e simplificar a dedución de dobre imposición internacional no IRPF e outorgar un tratamento equitativo respecto á obriga de declarar, estabelecendo un límite de 22.000 euros anuais, independentemente de que sexa a través de distintos pagadores.


Summary: O Estado ten un plano B por se os Mossos d'Esquadra non obedecen as ordes da Fiscalía. De acordo cunha información publicada esta terza feira por Europa Press, o MInisterio de Interior dispón dunha reserva de 4.000 policías para, no prazo de 24 horas, seren enviados a Catalunya se fixer falta para impedir o referendo.

O Estado continúa a activar todos os seus aparatos represivos con vistas a materializar a prohibición do referendo de autodeterminación decretada polo Tribunal Constitucional. Neste momento, Interior traballa en dous cenarios. O primeiro, o de lograr a obediencia dos Mossos ás disposicións do TC, para o cal a Fiscalía se dirixiu esta terza feira ao major do corpo policial catalán, Josep Lluis Trapero. Trapero recebeu unha instrución concreta: para evitar que se consuma o "delito" os Mossos deben requisar urnas e todo o material preciso para a realización da consulta. O chefe da policía catalá distribuiu a orde da Fiscalía a todos os axentes do corpo de seguranza autonómico. Por parte do Govern, o conseller da Presidencia, Jordi Turull, manfiestou que a prioridade dos Mossos é "perseguir terroristas" e non "requisar urnas". O outro cenario que manexa o Estado -na eventualidade de os Mossos se resistiren a materializar as ordes do TC- é o envío masivo de policías -até un total de 4.000 efectivos, que serían deslocábeis a Catalunya en apenas 24 horas. Neste momento a policía nacional (sic) dispón de 6,000 axentes en toda Catalunya, polo que na práctica duplicaría os seus efectivos caso deste plano B vir a se materializar. Segundo as fontes consultadas por Europa Press, a pretensión das forzas de seguridade do Estado -alén de impedir o referendo- sería evitar que se produzan altercados entre a policía e "grupos radicais" que puidesen ser utilizados polo independentismo para desviar a atención do que antecipan como "fracaso da celebración do referendo".


Summary: Setembro do ano que vén é o mes escollido para celebrar "Emilia Pardo Bazán no seu centenario. Literatura e vida nos séculos XIX, XX e XXI".

As tres universidades do país fixeron anuncio de levar a cabo en setembro do ano que vén o congreso internacional "Emilia Pardo Bazán no seu centenario. Literatura e vida nos séculos XIX, XX e XXI", en colaboración coa Real Academia Galega (RAG), a Fundación Barrié, a Xunta e o Concello da Coruña. Un encontro motivado polo centenario do pasamento da escritora e co que se pretende destacar que a mensaxe da autora coruñesa segue "vixente hoxe en día". Na presentación do evento, o seu coordinador, o catedrático José María Paz Gago, resaltou que son cinco grupos de investigación das universidades da Coruña, Compostela e Vigo e outro da RAG os que están implicados na organización. "Non só será historia, que tamén, senón que pretendemos demostrar a vixencia actual desta personalidade inmensa que foi Emilia Pardo Bazán", recalcou. A directora científica do congreso, Cristina Patiño, expuxo que a escritora soportou "desdén e hostilidade institucional e académica", símbolo do "poder patriarcal evidente e xeral", dixo, en referencia á sociedade española da época. Aínda actualmente, engadiu Patiño, "non hai autora na literatura española ou universal tan subordinaba a prexuízos". Pola súa parte, o reitor da UdC, Julio Abalde, defendeu que o congreso é un exemplo do traballo que fan "conxuntamente" as tres universidades, e que a colaboración das administracións os fai "máis fortes". "A Galiza actual non se entendería sen Pardo Bazán", apuntou. O director da Área de Cultura do Concello da Coruña, Rómulo Sanjurjo, asegurou que "A Coruña é Marineda e Marineda é A Coruña" polo que a cidade "ten que ser o centro neurálxico da conmemoración". Pola súa parte, o secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, desvelou que hai negociacións para levar á cidade da Coruña a exposición da Biblioteca Nacional de España sobre Pardo Bazán cando finalice, no mes de agosto. "É unha data que debemos celebrar coa potencia que a figura merece", engadiu. A Academia e a autora A Real Academia Galega xa anunciou tamén en días previos que no outono de 2021 levará a cabo un encontro internacional dedicado a Emilia Pardo Bazán. A Academia, herdeira da casa da escritora e custodia do seu arquivo e da súa biblioteca, reunirá para o encontro "Emilia Pardo Bazán, 100 anos despois" persoas especialistas e estudosas da obra da autora homenaxeada e vinculadas a institucións de distintos países.


Summary: Ante a crise que vén, a causa dos efectos da pandemia na economía, o presidente do Goberno español, Pedro Sánchez, anunciou xa a súa intención de formular uns novos Pactos da Moncloa. Nós Diario conversa con representantes dos partidos sobre o que supuxeron eses acordos e a necesidade ou non de reeditalos.

25 de outubro de 1977 nacían os Pactos da Moncloa coa sinatura das forzas da dereita e a esquerda estatal (UCD, AP, PSOE e outras formacións que nel se integrarían, e PCE), PNV e CiU. Contaron tamén co beneplácito de UXT, CCOO e a patronal. O Estado respondía con estes pactos a dúas crises, unha política, após a ditadura, coa disxuntiva entre ruptura ou reforma; e outra económica. Había gran destrución de postos laborais e a inflación disparárase, causando fonda perda de poder adquisitivo na clase traballadora. Aos pactos enfrontáronse as forzas políticas e sindicais que defendían a ruptura democrática coa ditadura. De feito, o movemento nacionalista galego mobilizouse contra os acordos acusándoos de implicar unha perda do poder adquisitivo da clase traballadora, a flexibilización do despedimento e o asentamento dun sistema económico inxusto e a nivel fiscal non progresivo, lembra o actual deputado do BNG no Congreso, Néstor Rego. Sen consenso no presente O presidente do PSdeG, Xaquín Fernández Leiceaga, sinala que en 1977 "a norma da política era buscar acordos". Agora, porén, a dereita "procura acentuar as divisións". Con todo, Leiceaga considera que uns novos Pactos da Moncloa si serían posíbeis dado que a situación excepcional de crise facilitaría alcanzar consensos. "O PP chegará ao acordo se hai un compromiso de sindicatos e empresarios", sinala. Leiceaga remarca ademais unha novidade respecto a 1977, que son as comunidades autónomas. "As autonomías son un axente social, político e económico de primeira magnitude e hai que incorporalas ao acordo, porque se non os pactos non terán eficacia", subliña. Néstor Rego ve as forzas estatais lonxe das medidas que o nacionalista considera precisas para Galiza, polo que alerta de que o novo pacto non será beneficioso, "menos aínda se inclúe as tres dereitas". Nese sentido, Rego remarca urxente para enfrontar a crise recuperar os 60.000 millóns "cos que se rescatou a banca", estabelecer unha política fiscal progresiva "para que pague máis quen máis ten", gravar as grandes fortunas e empresas e "nacionalizar as grandes corporacións dos sectores estratéxicos, tales como a banca, a enerxía ou as telecomunicacións". Rego amósase escéptico ante a posibilidade de que o Goberno do Estado camiñe nesa dirección. "Nós, en todo caso, imos defender esas medidas", di. Sobre as prioridades para enfrontar a crise, Leiceaga sinala tres grandes bases sobre as que se deberían erguer os novos pactos: "reforzar o sistema sanitario e a capacidade de intervención social para que os grupos máis desfavorecidos pola crise poidan atravesar as dificultades e garantir que a recuperación económica sexa rápida, o que vai exixir atender ámbitos máis vulnerábeis como o turismo ou a hostalaría, pero tamén accións horizontais para todos os sectores, dando facilidades de acceso ao creto para favorecer o investimento". Antón Gómez-Reino, portavoz de Galicia en Común-Anova Mareas e deputado no Congreso, considera que o contexto é completamente diferente ao de 1977, e que agora "debemos camiñar cara a un cambio de modelo" que poña "o público no centro, protexa as e os traballadores e implique unha mudanza total do modelo produción, de consumo, composición do traballo e de sociedade. Este vai ser o debate de fondo que haberá nos próximos meses", sinala Reino. Por iso, "sendo positivo que se dean acordos parlamentarios que fagan efectivos dereitos", o fundamental para Reino é o debate de fondo que se precisa sobre o cambio de modelo. "Diálogo social sempre", destaca o deputado do PP por Ourense Celso Delgado ante a crise que hai que afrontar. Porén, sinala que as palabras de Pedro Sánchez sobre a reedición duns Pactos da Moncloa "non parecen moi sinceras xa que durante 15 días o presidente non falou co líder do PP sobre as medidas a tomar. Non parece o mellor método para falar de pactos, mais o PP está á expectativa", sinala. Delgado tamén alerta de que algunhas formacións van empregar o contexto de crise "para formular un cambio de réxime", cuestión á que se opón. Con todo, afirma, "non hai que ir a 1977 para buscar consensos e saídas á crise, pois vémolas en 2012 e 2013", afirma en referencia á etapa de Goberno de Mariano Raxoi.


Summary: A Policía iniciou 61 expedientes en manifestacións convocadas en Galicia durante o ano 2013, das cales case medio cento remataron en sancións firmes.

Case 28.000 euros. É o que o Goberno de España ten previsto ingresar polas multas impostas polas forzas de seguridade en manifestacións celebradas en Galicia durante o ano 2013. Os deputados do PSOE Antonio Trevín e Guillermo Meijón veñen de recibir a resposta á pregunta que lle formularan ao gabinete que preside Mariano Rajoy para coñecer o número de expedientes sancionadores incoados en territorio galego durante o pasado ano vinculados á vixente lei de seguridade cidadá "en relación co exercicio do dereito de reunión e manifestación", así como as sancións que derivaron destes, que ascenden a case medio cento. Segundo os datos facilitados aos socialistas entre o 1 de xaneiro e o 31 de decembro do pasado ano foron iniciados 61 expedientes ao abeiro desta lei. Nun ano especialmente conflitivo por protestas como as das persoas estafadas polas participacións preferentes os picos de sancións chegaron nos meses de xuño e agosto, con cadanseus 13 expedientes. Por tras está febreiro, con 9 e marzo, con 6. Só en dous meses do ano, outubro e decembro, non está rexistrado ningún destes expedeientes, a maioría dos cales, 47, remataron por converterse en sanción. Dos 61 expedientes abertos 47 remataron en sanción Con estes datos na man e sabendo que unicamente un destes expedientes foi suspendido "por ser obxecto de instrución penal" é posible coñecer que a contía media que a cidadanía ten que afrontar por estas multas é de case 600 euros, nomeadamente de 592, unha cifra que o Ministerio do Interior prevé incrementar moi notablemente no caso de que saia adiante sen modificacións o actual proxecto de Lei de Seguridade Cidadá. Táboa incluída na resposta parlamentaria recibida polo PSOE O Goberno central asegura que "non se sancionou cidadáns por exercer un dereito fundamental" Ademais de ofrecer os datos o Goberno de España "fai constar" que "se trata de sancións impostas, non sancións abonadas", unha salvidade que impide coñecer con exactitude os cartos recadados, cantidade sobre a que só é posible realizar estimacións baseadas sobre a devandita "media da contía imposta nas catro provincias". Na mesma resposta o departamento que dirixe Jorge Fernández Díaz asegura que "é necesario destacar que non se sancionou cidadáns por exercer un dereito fundamental, recoñecido constitucionalmente". "O que se sancionou -aseguran- foron feitos que constitúen infraccións tipificadas polas leis vixentes, independentemente do contexto no que se produzan", polo que, segundo o Goberno, o feito de que as sancións se producisen en protestas cidadáns é indiferente.


Summary: O historiador e teórico anarquista estará esta segunda feira en Vigo (Cova dos Ratos), nunha palestra sobre as loitas, experiencias e mobilizacións 'anti-desarrollistas' a raíz de experiencias concretas contra a enerxía nuclear (Francia) e as liñas MAT (Catalunya).

Miquel Amorós (1949) é un historiador, teórico e militante anarquista valenciano que non deixa indiferente. Nin sequera no campo, por dicilo así, libertario, onde ten detractor@s e partillador@s das súas opinións. É, tamén, o responsábel da selección e traducción dos textos recollidos no libro Fisuras en el consenso e por ese motivo vai estar en Vigo esta sexta feira, 4 de novembro, na Cova dos Ratos, a partir das 20:00 horas. O acto está organizado poe GAS (Grupo de Axitación Social) e Lapsus distribuidora. O libro a presentar é unha antoloxía de textos do Comité Irradiés ("Irradiados do Mundo, Unídevos"), enlazando as actividades e posicionamentos do colectivo francés coa mobilización actual contra as liñas da MAT (Moi Alta Tesión) coas que se pretende introducir en terras catalás a enerxía xerada nas centrais nucleares francesas. Ler, aprender, probar Un terreo, o da teoría, pero tamén o da práctica, "abondo fértil para dar debida resposta, en tempo e forma, aos máis variados desafíos. E de entre eles, un, a MAT (Moi Alta Tensión), que na actualidade ameaza con levar por diante todo canto atope ao seu paso nas comarcas do Gironés, Pla de l´Estany e Alt e Baix Empordá, baixo o pretexto da eficacia no transporte de enerxía a grandes distancias".


Summary: ENTREVISTA Entrevistamos a Ramón Villares para repasar o seu labor no Consello da Cultura e, en xeral, toda súa traxectoria intelectual e como actor fundamental da cultura galega.

Ramón Villares vén de gañar o Premio da Cultura Galega de Proxección Exterior. E coa decisión de concederllo tivo moito que ver o seu labor como presidente do Consello da Cultura Galega. Conversamos con el para repasar a súa traxectoria, non só como responsable do Consello, senón como historiador, como membro da Real Academia Galega e como, en xeral, un dos actores fundamentais da dinámica da cultura galega nas últimas décadas. Adoita definir vostede Galicia como nación-cultura. Por que di en Identidade e afectos patrios que as mesmas forzas históricas que bloquearon a conversión de Galicia en reino con institucións propias son as responsables da forte identidade cultural que chega ata hoxe? Por que esa contradición? É unha contradición que, en realidade, non é tal. Galicia está construída, como nación cultural, sobre estratos moi distintos, moi antigos e outros máis modernos, que se van resignificando tamén co paso do tempo. Pero é evidente que hai unha tradición romana, por non dicir xa prerromana, que foi moi enriquecida sobre todo na época da Idade Media. Podemos pensar en Martiño de Dumio, Fructuoso, Egeria, Osorio…, en todo o esplendor cultural que houbo entre o fin da antigüidade e a Idade Media, que moitas veces pasa inadvertido. Pois todas esas figuras que teñen contacto co mediterráneo oriental, con Agustín de Hipona, que visitan os Santos Lugares, que realizan obras de referencia na historia da humanidade: por exemplo, Paulo Orosio e a súa 'Historia contra os pagáns', revelan que aquí había unha forza cultural moi importante, neste occidente da Romania. "Xelmírez aposta por unha vía cultural, fronte ao condado de Portucale" E logo hai un segundo momento moi importante, no século XII, que eu diría que é o século de Xelmírez, onde se opta por algunhas vías estratexicamente decisivas. E non o invento eu: está en Vicetto dunha forma, en Murguía doutra forma, en Castelao, en Otero Pedrayo… está na tradición culta galega constantemente. Aí eu vexo un dos límites do camiño posible da Gallaecia cara un reino. Xa o dixo Murguía: só foi rei García, uns poucos anos. Co apoio do poder carolinxio, da Galia, Xelmírez converte Santiago nun foro extraordinariamente importante da época medieval. Pero aposta por unha vía cultural, fronte ao condado de Portucale, que apostou por unha vía máis política. Neses dous factores está a explicación da contradición. A condición de Santiago como grande cidade nova, fin do camiño de Santiago, vinculada á Europa carolinxia, bloqueou a expansión cara ao sur, e contribuíu a escindir a Gallaecia, que xa estaba un pouco escindida de antes. Agora, ese peso cultural, esa alianza entre os mosteiros, os campesinos e logo os fidalgos, tamén foi o que creou esta cultura galega. Que non o a creou un Estado. Que a crearon institucións eclesiásticas, en grande medida... Identidade e afectos patrios é un libro sobre os relatos, as narrativas construídas polas elites cultas contemporáneas sobre a nación. Unha das cuestións que comenta é que, na actualidade, carecemos dunha reflexión sistemática sobre a identidade galega. E iso relaciónase, supoño, con polémicas como a xurdida arredor do discurso de Feijoo sobre A derradeira lección do mestre de Castelao. Entre moitas outras cousas, si. Aí hai moitas cousas. Unha é que hai unha ausencia dun consenso básico sobre a lingua e a cultura galega, que debería ser compartido por todos, con independencia das opcións políticas. E despois que, desde o Beiras dos anos 60-70, tampouco hai unha reflexión global sobre o que é Galicia. A teoría do atraso de Beiras é algo que hoxe hai que revisar, pero ten esa importancia de ser unha reflexión global, unha aproximación ao conxunto de Galicia. Iso fáltanos hoxe. Pero é unha reflexión que non pode facerse só en termos académicos. Ten que ter algunha conexión coa política. "Penso que o problema de Galicia é xustamente que non falamos do que hai que falar" E a política hoxe está un pouco orfa de relato, de narrativa propia. Repite moitísimo, e ao propio tempo o mundo académico non se ocupa diso. Agora, sobre estes debates como o de A derradeira lección do mestre de Castelao…, en Cataluña hai debates por menos, e son unha nación política e non só unha nación cultural. Non creo que sexa ese o problema. Creo que o problema de Galicia é xustamente que non falamos do que hai que falar. Debatemos pouco. Porque para debater hai que recoñecer o contrario. Eu recoñezo o que di outro, non o dou por bo, e trato de argumentar por que non estou de acordo. E isto esixe unha operación intelectual moi seria que non sempre é posible. O libro usa a metáfora de que os castelos venceron os castros. Que transmite un pouco a idea da relación entre o chamado nacionalismo cívico e nacionalismo étnico. É o peso do etnicismo aínda un obstáculo para que esa nación cultural poida chegar a ser nación política? Eu penso que hoxe a apelación ao fondo étnico non é moi forte en Galicia. Nin en case ningunha parte. Isto, felizmente, foi superado. Iso non quere dicir que non haxa apelación a algúns mitos, coma o celtismo, que ten un efecto mobilizador extraordinario. Iso pode suceder, e é bo que suceda. Pero outra cousa é definirse en termos dunha raza cuns atributos deterministas. Agora, por que traio a colación o asunto dos castelos? Verdadeiramente é un pouco contraditorio co meu discurso. E digo isto porque eu non lle dou moita importancia á nobreza laica. Porque creo que Galicia foi feita basicamente pola nobreza eclesiástica. Ou polo conxunto, pola institución da Igrexa, sexa alta ou baixa. Pero se digo isto é para integrar unha visión alternativa da conformación histórica de Galicia. Para traer a primeiro plano algo que vén desde Vicetto a Luís Seoane. "Toda esa capacidade de mobilización da sociedade medieval, durante moito tempo, estivo esquecida polo peso do celtismo" Refírome a unha reivindicación do papel activo das comunidades medievais, das figuras como María Castaña, Inés de Castro, ou tantas outras figuras que na época medieval deron un berro e incluso pilotaron algunhas revoltas. Toda esa capacidade de mobilización da sociedade medieval, durante moito tempo, estivo esquecida polo peso do celtismo, -polos castros, na metáfora-. E iso pode ter ata un efecto paralizante. Os castros teñen menos que ver coas persoas e máis co territorio. En cambio, apelar ao mundo medieval ten que ver moito coas persoas. E aquí, o que fixo o descubrimento do mundo medieval, o noso Walter Scott, como dixo Risco, é Vicetto. Cos seus defectos e coas súas imprecisións históricas. E tamén algúns mitos, complementarios, que tiveron que ver moito despois co escudo de Galicia, coa imaxe de Galicia na época de Camilo Díaz Baliño, ou do propio Castelao, teñen unha raíz medieval. Pois Seoane é a condensación diso. Seoane di nalgún sitio que el se formou en dous lugares, cando estaba en Compostela. Por unha banda, na catedral de Santiago, pintando, tentando reproducir figuras da catedral, é dicir, empapándose da arte románica. E da outra banda na feira da Alameda, onde o levaba Maside. É dicir, alta cultura e cultura popular. E iso despois derívao a unha reivindicación da Galicia medieval, da época de Xelmírez e posterior. E logo fai un retrato da nación, as 18 xerras, que son, basicamente, figuras medievais. Isidro Dubert sacou un libro, Historia das historias de Galicia, no que falaba precisamente dos mitos da Historia de Galicia. E comentaba que podían ter un efecto paralizante, ao levar a pensar que o país estaba condenado á decadencia. Vostede é o autor dun dos libros de historia de Galicia máis coñecidos. Entón a pregunta é, contouse ben a historia de Galicia? Aínda que quizais Dubert se centra na historia máis divulgada, que non ten por que ser a que se fai nas facultades de Historia. Canto á obra de Dubert, que me parece unha obra moi interesante, na que eu mesmo colaborei -e ademais téñolle moito aprezo intelectual e persoal-, teño só unha discrepancia, que xa llo dixen a el. Que é que esa insistencia na divulgación, e moi especialmente na figura de González López, é excesiva. Porque González López, con independencia do que supuxo como político e como profesor, a verdade é que, na historiografía galega, foi un fenómeno marxinal. Despois, respecto a como se contou a historia de Galicia, primeiro apelar ao vello dito de que non hai historia que conforme a todos e todo o tempo. Eu do que estou convencido é de que aquí tivemos algúns precursores importantes, con formación, para a época, importante, coma Murguía ou, doutro estilo, por exemplo Otero Pedrayo: con lecturas europeas e con información sobre o que acontecía fóra. Pero realmente a historiografía como tal non sei fai ata que hai estudios de Historia na Universidade. E basicamente ata que se transforma nunha carreira masiva, é dicir, fins do franquismo e transición. "Realmente a historiografía como tal non sei fai ata que hai estudios de Historia na Universidade" Hai algúns profesores que marcan pauta. Algúns "antigos" coma Pericot, outros "modernos", coma Eiras Roel, ou García de Cortázar, -José Ángel, non confundilo con Fernando-. E algúns máis, que foron os que viraron a forma de facer historia: con rigor, cunha metodoloxía europea… E dentro diso houbo moitas solucións, uns máis desprendidos do feito nacional galego e outros que estivemos máis próximos ao feito nacional galego. Agora, por que fixen a miña Historia de Galicia? Non é toda a miña vida. Foi satisfactoria en canto que tivo moitos lectores… E foi reeditada hai pouco… Si. Mais, en esquema, a primeira versión non está contradita no que digo agora. O que está é ampliada. Pero a idea inicial está naquela primeira que publiquei en Galaxia. Eu trato a historia de Galicia non coma un pálido reflexo da historia de España e de Europa, senón como unha historia con autonomía propia. Sen deixar á marxe as tendencias historiográficas, as metodoloxías da historia europea. Nin é todo unha copia do que pasou en Francia, poñamos por caso, nin é importante só o que pasou en Galicia. "Eu trato a historia de Galicia non coma un pálido reflexo da historia de España e de Europa, senón como unha historia con autonomía propia" Eu tratei de facer un diálogo. E, no fondo, o referente máis próximo que teño é Otero Pedrayo. Non tanto Murguía, nin Castelao. Pero Otero Pedrayo inspiroume moito, e especialmente o seu Ensaio Histórico sobre a Cultura Galega. Que pode ter cousas cientificamente discutibles, pero é evocador, ten ideas. E que eu tratei de poñer en prosa máis pedestre, menos pedraiana, e con máis información estadística, e con todas as achegas dos centos de colegas que están ou estiveron na Facultade, ou que fixeron traballos aquí. Eu doulle á historia galega unha interpretación de alta cultura europea, pero cultura propia. E isto pódese contar doutro modo? Pois si. Pódese contar de maneira máis divulgativa, ou máis reivindicativa. "Evidentemente, hai máis Historias de Galicia que a miña, hai interpretacións distintas: unhas máis eruditas, outras máis politizadas ou ideolóxicas" E sempre vai haber queixas. Sempre haberá quen considere que faltan cousas. Mais eu son da opinión de que unha obra se define non polo que ten, senón polo que non ten. É dicir, hai que deixar á marxe moitas cousas para escoller o ouro. Como fixeron os romanos: moveron montañas para extraer un pouco de ouro. Se tes moita terra, non ves o ouro. E iso tamén me preocupa como escritor, como autor dun relato que sexa agradable para o lector. Mais, evidentemente, hai máis Historias de Galicia que a miña, hai interpretacións distintas: unhas máis eruditas, outras máis politizadas ou ideolóxicas… Eu admito iso, pero defendo a miña posición. E deféndoa segundo o que teño escrito. Indo aos seus primeiros traballos, sobre a estruturas agrarias, e logo sobre a propiedade da terra, e considerando despois as investigacións do grupo Histagra, tamén mudou bastante -xa que falabamos antes de mitos-, a consideración do agro galego. Por exemplo, discutiuse -co traballo de Fernández Prieto e outros autores- a visión do agro galego como "atrasado". -E mencionabamos antes a Beiras-. No impulso diso tamén tivo vostede un papel importante… Eu trato de ler os acontecementos históricos en vez de crer o que me din. E iso xa o fixen no libro sobre a propiedade da terra en Galicia, que é consecuente con toda a tradición, pero ao mesmo tempo revisa os límites e debates que houbo sobre o tema. E explico por que chegou a haber unha Galicia campesina, que era o problema. Unha Galicia de pequenos propietarios. Que foron actores, e axentes, fundamentais da nosa historia. Nese sentido, o mundo rural foi un laboratorio moi importante para testar o tema do atraso. A obra de Beiras foi fundamental para a miña xeración, que se formou en boa medida no maxisterio, -difuso, non directo-, de Beiras. A súa obra forma parte da historia intelectual de Galicia. O cal non significa que haxa que asumila ao pé da letra. Agora, que pasou na nosa revisión do mundo rural? Pois que dialogamos coas tendencias da historia agraria españolas e europeas, que mudaron extraordinariamente. E non polo asunto do atraso ou non atraso, senón polo feito de enfocar o mundo rural dunha forma moito máis dinámica. Fíxate que a miña tese fala de "las estructuras agrarias", que despois, na publicación, xa non chamo así, porque a das "estruturas" é unha concepción moi estática. E a historia é, por definición, dinámica. É transformación. "A historia agraria revisou os clixés da estrutura agraria española, do latifundismo, do minifundismo, da falta de revolución liberal, da non revolución burguesa" Entón o que pasou é que a historia agraria revisou os clixés da estrutura agraria española, do latifundismo, do minifundismo, da falta de revolución liberal, da non revolución burguesa… De todas estas "lacras" que se consideraban ata entón, aínda, case como se estiveramos na época de Joaquín Costa. Cando se empeza a virar esa concepción é despois da transición, nos anos 80. Entón, a visión dos que fixeron a tese comigo: Lourenzo, ou Balboa, ou Cardesín, é unha visión nova, máis avanzada que a miña, o cal me parece ben. Eles centraron a súa mirada na pequena explotación, nas pequenas mudanzas, na revolución silenciosa do mundo rural… Pero iso non significa mitificar o mundo rural, senón explicar como foi posible que houbese este resultado. Eu por exemplo agora son moito máis crítico ca algúns deles respecto da situación actual: respecto da estrutura agraria, do abandono en que está... Porque os problemas de agora: os incendios e todo iso, é o resultado daquel proceso, que foi moi bo daquela, e que hoxe habería que revisar. Eu xa levo unha vida nisto: levo case 50 anos nesta casa, na facultade de Historia. Polo tanto, tes que mudar, tes que avanzar. É o normal. Eu xa son un referente "antigo" para moitas cousas. Falabamos antes de Seoane, e unha cousa que di vostede moito é que a identidade galega ten unha forte orixe americana. Por que dixo, -máis dunha vez-, que non recoñecemos a Galicia exterior como deberiamos? Eu insisto moito niso, si. Porque creo que o espello europeizador nos levou a unha visión moi limitada da Galicia auténtica. Eu son consciente de que Murguía, Otero Pedrayo, Risco, estaban pensando en como establecer pontes con Europa. E na xeración Nós, incluso facendo un labor como de anti-Ortega pero facendo o mesmo ca Ortega y Gasset: europeizar España. Europeizar Galicia, neste caso. Otero é moi insistente na súa relación coa cultura francesa, coa cultura alemá… Os seus grandes referentes son Chateaubriand, Goethe… É unha cultura moi francesa, a que tratan de levar a Galicia. Que despois se transformou noutra cuestión, que é a do europeísmo. Que non é europeización. Que xa na época de Franco significaba homologación coas democracias europeas. Ese europeísmo, que tamén foi moi criticado en Galicia, -penso que por razóns ideolóxicas-, e que practicou unha parte do grupo Galaxia. Pois eu penso que, sobre ese pano de fondo, temos que incorporar o punto de vista americano. A miña posición é que América achegou, sobre todo, identidade. E recursos. E aportou globalidade a Galicia. Grazas á emigración, Galicia pode considerarse unha nación cultural global tamén. E non só dun pequeno recuncho de catro provincias da Península Ibérica. "Grazas á emigración, Galicia pode considerarse unha nación cultural global tamén" América deunos imaxe no mundo, aínda que a emigración tamén teña dimensións negativas; acolleu moitos exiliados e algúns deles traballaron por reconstruír a cultura galega... E alí, Luís Seoane, no seu grupo, e aquí Paz-Andrade, e sobre todo Díaz Pardo, constitúen unha línea de traballo que é complementaria á que vén da xeración Nós e da xeración Galaxia. Que non se opón, pero que non é o mesmo. Uns son máis "europeizadores" e outros son máis sensibles ao tema americano. E todo iso é posible grazas á emigración e ao exilio. Galicia, nese sentido, ten que expresarse moito en termos euro-americanos. Esa é a miña aposta. Precisamente por iso, por esa preocupación, déronlle o Premio da Cultura Galega á Proxección Exterior. Por que di que a cultura galega non forma parte da acción exterior do goberno galego? Algunha cousa faise: representación en feiras, o Womex, os centros de cultura galega no exterior… Mais se cadra desartellado. A cultura eu considero que no caso de Galicia ten que ser o soporte fundamental para a acción exterior, porque é o que máis nos podía identificar, sen debates ou fracturas infranqueables. Porque temos unha tradición cultural, un Camiño de Santiago, a tradición migratoria, un territorio, unha paisaxe, unha forma de ser… Toda unha serie de elementos que nos poderían facilitar presentarnos cunha identidade forte. Pero a cultura vese moitas veces sobordada, ou lateralizada, por intereses comerciais, empresariais, institucionais... A emigración non se pode deixar de lado. Pero unha cousa é unha subvención a un centro galego e outra cousa é a acción exterior. Poderían combinarse se esa parte que temos herdada da emigración e do societarismo, toda esa capacidade de organizarse, estivese volcada nunha especie de axencia exterior de Galicia. Pero non sempre é así, nin moito menos. Acción exterior é escoller un leitmotiv, un obxectivo, e ter un soporte. Pode ser a través das materias primas, da influencia xeoestratéxica, dos medios de comunicación… A acción exterior ten moitas variables. Pero, claro, unha pequena cultura de Occidente ten que escoller moi ben os obxectivos e os soportes. "A cultura eu considero que no caso de Galicia ten que ser o soporte fundamental para a acción exterior" E esta idea, primeiro, de que somos unha cultura de gran raíz europea, e segundo de que temos unha conexión extraordinaria co mundo da lingua portuguesa, que temos dúas linguas e que podemos ser interlocutores en todas as repúblicas iberoamericanas falen castelán ou portugués, ou en África mesmo, todo iso é un valor extraordinario que temos que explotar. Eu gran parte do que fixen como presidente do Consello da Cultura Galega foi camiñar nesta dirección. Con lentitude, porque a acción exterior é moi lenta, ten moitos custos de transacción. E eu agradezo que me dean o premio non por min, que non son un diplomata nin nada parecido, pero si pola idea. Porque tamén é unha maneira de recoñecer que iso é un quiñón importante. E aí o papel do Consello foi moi importante. Porque desempeñamos unha función cuasi substitutiva doutras institucións que non temos. Non podemos aspirar a ser o Cervantes. Nin o Ramón Llul. Eu tampouco defendo que haxa que crear institucións por crealas. Pero avogo porque, no que haxa, os obxectivos sexan cumpridos, sexa por quen sexa. Se o pode facer o Consello, mellor. A Diagnose da cultura galega publicada polo Consello da Cultura este mesmo ano advirte de que a política cultural carece de estratexia, diagnose, planificación e avaliación. Que é algo que o Consello denunciou moitas veces. Mais, aínda sendo un órgano consultivo, non sei se sempre reaccionou a tempo. Penso, por exemplo, en cando o proxecto da Cidade da Cultura estaba comezando, a finais dos 90. Case non había voces críticas -tamén porque había máis censura nos medios-. Cando Pedro de Llano advertía de que a Cidade da Cultura ía hipotecar o orzamento cultural, estaba bastante só. As institucións culturais galegas puideron facer máis? Poderían, non sei. Eu daquela aínda non chegara ao Consello. Cando eu cheguei, xa non só é que xa existía a Cidade da Cultura, senón que non fora parada polo goberno bipartito, como algúns sectores do bipartito parece que avogaban. Agora, eu son, neste sentido, bastante pragmático. Creo que a Cidade da Cultura empezou mal, pero podería recompoñerse. E o que pasou foi que tampouco se recompuxo. O meu inveterado reformismo, a miña confianza en que todo é reversible, pois non sempre se cumpre. "Para min é obvio que o que acabou predominando aí foi o proxecto do propio arquitecto. O arquitecto mandou sobre todos: sobre as institucións, sobre os gobernos, sobre os asesores" Eu participei nalgúns dos informes do Consello, sobre como facer a hemeroteca ou a biblioteca, ou o museo, e non me arrepinto, non teño que dar explicacións nin pedir desculpas. Agora, para min é obvio que o que acabou predominando aí foi o proxecto do propio arquitecto. O arquitecto mandou sobre todos: sobre as institucións, sobre os gobernos, sobre os asesores, etc. Agora o que queda é o edificio. E é moi difícil darlle un uso, digamos, funcional, e atractivo. En canto á actividade do Consello, desde que fixemos aquela reflexión estratéxica no ano 2008, o que fixemos foi insistir en que a cultura ten que ser tratada como calquera outro sector. E tamén que ten as obrigas de calquera outro sector. Que temos que mellorar os nosos instrumentos de xestión, e render contas, e ser solidarios co resto de sectores, e ao tempo ter un perfil propio. Mais, claro, o consello non executa políticas, nin nunca pediu executalas. Porque o consello opina, asesora, é un lugar de encontro para que moita xente de ideas diversas poida expresarse, e opinar, pero a responsabilidade última nunca é do Consello. Ou polo menos a última: pode haber unha responsabilidade en inicio. "Por veces hai unha combinación non vou dicir perversa, pero si non virtuosa, entre os actores políticos e os actores culturais" Aquí teño que dicir que non é fácil establecer unha diagnose. Porque por veces hai unha combinación non vou dicir perversa, pero si non virtuosa, entre os actores políticos e os actores culturais. Os actores culturais tamén son moi sensibles a un uso discrecional dos recursos destinados á cultura. E isto é o que hai que cambiar, porque isto modificaría de raíz a actitude dos gobernos, sexa quen sexa quen goberne. Hoxe, por exemplo, a cultura está máis en mans, orzamentariamente, das deputacións e das entidades locais, que da Xunta, cousa que se esquece. E non é que eu queira defender a Xunta, nin moito menos, que hai moitas críticas que se lle poden facer. Pero aquí hai unha combinación non virtuosa entre a acción dos gobernos, sexan locais ou autonómicos, e actores culturais, sexan fundacións, editoriais, industrias da comunicación… Non sei se entendo ben. A que se refire? Para que se modernice verdadeiramente a xestión da cultura galega, os seus actores teñen que estar dispostos a facelo. Por exemplo, cando fixemos no Consello o informe sobre as fundacións, houbo representantes de fundacións que protestaron. Que como diciamos que as fundacións había que xestionalas mellor, que había que agruparse, etc. Se os actores non queren facelo, e aos gobernos lles vai ben así -e non digo a este goberno, senón en xeral-, pois todos contentos. Quero dicir, que esa tea de araña é difícil de desfacer. "Para que se modernice verdadeiramente a xestión da cultura galega, os seus actores teñen que estar dispostos a facelo" Outro informe recente do Consello, sobre práctica e actitudes lingüísticas da mocidade, constata aspectos positivos e algúns negativos. As actitudes belixerantes cara ao galego non minoritarias, pero si hai certo calado dun discurso difuso da "imposición do galego". Galicia Bilingüe e sucesores conseguiron, niso, mover os marcos? Sei que vostede trata de non ser pesimista, ou polo menos catastrofista, co tema do galego... Ben, é evidente. En Galicia, a lingua era un espazo digamos que..., pacífico, ou consensuado, e iso foi un triunfo do propio momento da construción da autonomía. O feito de que se introducise o galego no Parlamento, nas institucións, nos concellos, nos actos e actas oficiais, na Universidade… Cando eu fun rector, lembro que isto foi importante pero non conflitivo, púidose facer. Creo que se deu un proceso de normalización do galego bastante notable. "O que me parece máis preocupante é a introdución da lingua galega no debate político partidario" E había unha idea aceptada, que era que as linguas eran sinal de identidade, e moitos o consideran así: en Galicia ou fóra de Galicia, porque hai que ver o que se gasta e o que se pregoa do español como expresión de España polo mundo, ou do francés, ou do portugués, ou de calquera outro idioma. Quero dicir, que as linguas, en ningunha parte están exentas dese perfil identitario nacional. Eu creo que aquí o punto de inflexión foi probablemente o que sucedeu desde o final do goberno de Fraga, co goberno bipartito e a reacción contra o goberno bipartito. O que me parece máis preocupante é a introdución da lingua galega no debate político partidario, cando había unha especie de consenso implícito, non escrito, mediante o cal todo se deixaba camiñar máis ou menos. Despois, o bipartito quixo darlle unha marcha máis a ese proceso e encontrouse cun rexeitamento que foi aproveitado politicamente. Non só por Galicia Bilingüe, senón por sectores que votaban o Partido Popular. E por tanto eu creo que agora habería que, en parte, desandar aquel camiño. É dicir, chegar a un pacto de apartar un pouco a lingua do debate político, no sentido de que se falas galego es nacionalista, e se non falas galego es español, españolista.... Eu creo que é perverso para a lingua. Iso é reducionismo. "O bipartito quixo darlle unha marcha máis a ese proceso e encontrouse cun rexeitamento que foi aproveitado politicamente" E segundo, que penso que algún día teriamos que chegar a unha certa concordia na normativa. Que é máis un asunto de sistema escolar, ou de gramáticos, ou de sociolingüistas… Para min é máis importante o primeiro. En canto á normativa, incluso pode haber varias, aínda que sexa difícil regular politicamente dúas: eu creo que en ningún país é fácil que haxa varias normativas. Porque poden aparecer problemas de xestión das políticas públicas, de transmisión educativa, etc, que hai que resolver dalgún modo, ou A ou B. Pero niso tampouco teño un criterio moi elaborado. En relación con iso, o Consello publicou hai poucos anos un libro, Linguas en contacto, que trataba este tema e os fenómenos a el asociados -interinfluencias, hibridación, multilingüismo e mesmo diglosia-, desde unha perspectiva distinta á consideración do monolingüismo como ideal. Fora un dos autores deste libro, Henrique Monteagudo, quen formulara aquela tan polémica idea do "bilingüismo restitutivo". Quero dicir, que non é que haxa desacordo só a nivel político. É que a nivel académico tampouco hai unanimidade. Non hai acordo, pero hai vías de saída. Hoxe non podemos pensar que de forma inmediata se vai lograr o que di a lei e a palabra que usamos: a normalización. Non podemos pensar nun horizonte monolingüe, nin a medio prazo nin a longo prazo. Nin en galego, nin en español. Porque a realidade é hoxe a Babel de linguas. Agora, o que temos que buscar desesperadamente é un lugar para o galego no concerto das linguas. No conxunto das linguas ibéricas e non só ibéricas. Nas linguas europeas. "O que temos que buscar desesperadamente é un lugar para o galego no concerto das linguas. No conxunto das linguas ibéricas e non só ibéricas" E iso significa que haberá que distribuír usos distintos, espazos distintos, pero non pode nin ser substituído polo español, nin polo portugués. Defender un monolingüismo do español non só é un erro, senón que é unha aldraxe. E os que din que temos que abandonar o galego patois e usar o portugués, pois creo que é inviable, a curto prazo polo menos. Por iso, todas as reformas teñen que facerse non contra o galego, senón co galego ou desde o galego. Porque isto nos dá autoridade, dignidade, coherencia, etc. Seguindo coa lingua, que significa que unha ducia de deputados por Galicia voten en Madrid en favor da ignorancia do galego dos aspirantes a funcionarios da administración galega? É un síntoma máis do final dunha etapa, respecto á ruptura dos consensos sobre a lingua acadados na construción da autonomía? Cando chega Feijóo, xa non precisaba lexitimarse co discurso galeguista porque a sociedade cambiara. Hai un cambio de ciclo... Iso non foi idea deles, pero apoiaron o que dicía un deputado de Ciudadanos. Aí creo que hai un oportunismo político evidente. E isto vén insistir no que eu denunciaba antes: que a lingua galega debe estar á marxe do debate político. Agora, que nada que poida dar votos, os partidos deixan de utilizalo. Penso que nese punto non se salva ningún partido. Mais que cambiou o ciclo é evidente. Temos que entender o galego dunha forma máis aberta, máis audaz, do que entenderamos, con criterios ás veces paternalistas, nos anos 90 ou 80. Ese modelo xa non vale. Con Fraga ou sen el. Se houbese un Fraga agora, tamén tería que cambiar nese punto. Mais non é que sexa o fin da cultura da autonomía, senón dunha forma de entender a autonomía. Salvo que se elimine a autonomía... Referíame á fin da cultura da autonomía como metáfora. Camilo Franco explicou, e Jorge Linheira fixo seu o seu discurso no libro La cultura como reserva india, que, con Fraga, unha cultura feble, dependente das subvencións, non vertebrada e fortemente institucionalizada, servira para lexitimar ao propio Fraga como o galeguista, demócrata e centrista que non fora. Mais agora atopariámonos nunha etapa distinta, na que incluso o pouco que había pode ser desmantelado deixándolle morrer de inanición, porque o PP xa non precisa esa pátina galeguista. Esa pátina segue existindo. E as prácticas, incluso no ámbito lingüístico, do Partido Popular, non están moi lonxe das que practicaba Fraga. Quizais un pequeno xiro houbo, pero non están tan lonxe. O cal non significa que as súas políticas sexan estritamente iguais, pero creo que non está moi lonxe. Cando antes falaba desa relación pouco virtuosa entre os ámbitos da política e os ámbitos da cultura, tamén ten que ver con iso. Agora a antes. E iso xa vén desde Albor. Non é de agora. Pasando por Fraga, polo goberno tripartito, polo goberno bipartito, e segue pasando agora. "A relación pouco virtuosa entre os ámbitos da política e os ámbitos da cultura tamén ten que ver con iso. Agora a antes. E iso xa vén desde Albor. Non é de agora. Pasando por Fraga, polo goberno tripartito, polo goberno bipartito, e segue pasando agora" Mais que se creou, co PP de Fraga, unha cultura raquítica, a base de institucionalización e de subvencións que fomentaban a dependencia, pode ser unha análise acertada. A política de pasilleo e sálvase quen poida, e estade calados, debilitou a cultura. Mais, como non se creara nada sólido -nin públicos, nin relación co exterior…- cando as axudas se recortan, todo cae. Porque tiña pés de lama. Era unha época de certo paternalismo cultural. Pero lembra que tamén a exercía o PSOE desde o goberno. Que coidaba os escritores, que os mandaba por aí polo mundo, que facía reunións con eles… Había unha bodeguilla na Moncloa onde se reunía Felipe González cos intelectuais. Pero iso hoxe xa non é viable. Xa non hai esas bodeguillas. Iso quedou atrás. E se cambiamos temos que cambiar todo, non só unha cousa e non a outra. Na análise, quero dicir. Tamén está recollida a idea de que é como se se producise unha sorte de pacto entre galeguismo histórico e fraguismo. O galeguismo dáballe lexitimidade a Fraga. E a cambio creábanse institucións. -Certo que o Consello xa se creara antes. E Galaxia comezara moito antes coa estratexia de entrar nas institucións-. Existiu ese pacto e, de existir, que impacto tivo? Eu non sei se houbo pacto. Non me consta. Non creo que houbese ningún pacto escrito. Si que o que fixeron os chamados galeguistas históricos, -que eu non sei, que eu non participaba nas reunións, nin moito menos-, foi defender por todos os medios unha viabilidade da autonomía. Que non estivo lonxe de ir por outros camiños. Hoxe consideramos que estaba dado, pero hai que recordar que unha das cousas que máis lle sorprendeu a Suárez -que isto non se sabía e publicouse hai pouco-, foi a reunión que tivo no ano 80 cos intelectuais galeguistas. Suárez quedou asombrado das críticas que estes intelectuais lle facían ao Estatuto de Autonomía. O da Aldraxe. Se un ve por exemplo o que escribiu García-Sabell no ano 79 en El Ideal Gallego, sobre o Estatuto, é un artigo case insultante, cos que aprobaron o Estatuto, o proxecto de Estatuto nas Cortes. Eles, nese sentido, non foron a procesión dos caladiños. Agora, que de aí naza todo, pois iso é outra cousa. Fraga veu para aquí e non o chamara Piñeiro. Piñeiro xa lle fixera un alegato na conferencia da UNESCO en Montevideo bastante forte. Por iso que pacto escrito non. Unha coexistencia pacífica si. Pero esa coexistencia pacífica segue en pé. Con outros actores e doutra forma. Con Fraga e despois de Fraga. "Non houbo pacto escrito. Si coexistencia pacífica. Pero esa coexistencia pacífica segue en pé. Con outros actores e doutra forma. Con Fraga e despois de Fraga" Falabamos antes de que Feijoo podía seguir a ter unha certa pátina galeguista. Que ten que ver a nova situación, o novo ciclo do que falabamos antes, co piñeirismo? Pódese ser galeguista de calquera maneira. Mesmo votando contra o galego. Si, todo iso é lamentable. Pero resulta que a alternativa era que estes deputados, ou incluso toda a dereita galega, falase español, non falase galego. Entón, que é mellor? En que se sustentou ese, digamos, pacto implícito? En que se sustentou a Lei de Normalización Lingüística? Cos seus nesgos e problemas. Houbo xente á que non lle gustou, porque prefería por exemplo tomar a vía cara ao portugués, pero, así se empezou a ensinar o galego na escola, a actividade editorial, algúns xornais, etc. Entón esta manía de facer culpable de todo a Piñeiro e ao piñeirismo, eu creo que esconde unha ausencia de análise intelectual. Porque Piñeiro tivo moitos defectos, e moitas limitacións. Pero non vamos pensar que todo o que está mal en Galicia foi debido a el. Nin a el, nin a Beiras, nin a Fraga, nin a quen escollas. Hai que ter menos preguiza intelectual. "Esta manía de facer culpable de todo a Piñeiro e ao piñeirismo, eu creo que esconde unha ausencia de análise intelectual" O que Piñeiro formulaba podía parecer boa idea no seu tempo. A cuestión é no que deu despois. Piñeiro fixo unha política realista, pero sen forza. Porque non tiña partido. E por que todo o nacionalismo novo, que naceu nos 60, se posicionou en contra? Que o expliquen eles. Porque se posicionaron contra a autonomía? No País Vasco e en Cataluña os países nacionalistas gobernaron a autonomía. En Galicia non. Porque a autonomía era unha aldraxe, unha cousa de caciques, etc. Pois, xa que era cousa de caciques, gobernaron os caciques. É que en política, se non o fas ti, faino outro. A política é impura por definición. En Arxentina din: política es embarrarse. E iso ás veces é lamentable ou pode ser pouco grato. Pero hai que ser realistas. E eu creo que falta na política galega, e sobre todo na de cultura nacional, non digo nos nacionalismos, é un pouco de realismo político. Creo que aquí ten que dar explicacións moita xente. E non só Piñeiro. "No País Vasco e en Cataluña os países nacionalistas gobernaron a autonomía. En Galicia non. Porque era unha cousa de caciques. Pois, xa que era cousa de caciques, gobernaron os caciques" Foi vostede decano da Facultade, rector da Universidade, catedrático desde moi novo, presidente do Consello da Cultura… Penso que só lle falta ser presidente da RAG. Gustaríalle? Claro que me falta, pero non sinto que me falte: non, non. Eu penso que a miña función pública, salvo catástrofe, está cumprida. Tiven unha oportunidade moi grande na vida, que primeiro foi ser profesor, catedrático, decano da Facultade, rector, que foron catro anos moi importantes, fecundos: non direi que de todo felices, con algúns sinsabores importantes, pero quedo coa idea de época moi importante. E logo ser presidente do Consello 12 anos, pois tamén. Aínda que é outro ámbito, máis cómodo, menos conflitivo… De modo que a miña vaidade está plenamente satisfeita. Non aspiro nin vou intrigar para nada de todo iso. Eu a Academia respéctoa moito, é un clube ao que pertenzo. Ás veces pregúntome se non podía ser mellor, por esas retesías..., pero ben, que lle imos facer, é así. "Penso que a miña función pública, salvo catástrofe, está cumprida" Tamén en relación con iso, isto é algo que habitualmente di Jaureguízar: que a cultura está controlada por unhas poucas ducias de persoas. Ademais, nas institucións culturais -como na universidade- pouco relevo xeracional hai. A ver, eu penso que hai de todo. As dúas editoriais principais galegas acaban de renovarse poñendo xente bastante nova ao fronte. A Academia non pode renovarse nese sentido porque é un lugar de cooptación onde se entra relativamente maior. Polo tanto, dicirlle á Academia que ten que renovarse, é non entender nada da Academia. No Consello, non queda hoxe case ninguén dos que estaban cando eu entrei. Renovouse máis ca calquera medio de comunicación, por exemplo, onde hai persoas que levan 30 ou 40 anos. O problema é se non hai ideas novas, non que non haxa persoas novas. E pode que non haxa ideas novas. Pode ser. Pero admito que haxa esa percepción. "Dicirlle á Academia que ten que renovarse, é non entender nada da Academia" E se che tiveramos que explicar a alguén que non sabe nada da cultura galega que fan o Consello, o Centro Ramón Piñeiro, o ILG, e ante quen responden, que poderiamos dicir? Pode que haxa certo solapamento, ademais, entre elas ás veces… Habendo ademais como traspasos de persoal dunhas ás outras. Por iso a percepción de que sempre son os mesmos. Iso é unha lenda urbana. O Consello foi creado estaturiamente. O ILG é unha institución universitaria, polo que terá que decidir a Universidade sobre o seu futuro. O Centro Ramón Piñeiro foi no seu día unha creación da Xunta de Galicia para competir co ILG. A Academia leva 100 anos construída. Son cousas distintas. Agora, por que se lanzan todas esas acusacións? É moi propio da sociedade actual: banaliza que algo queda, mestura que algo queda. O ILG é parte do Consello por lei, por lei do Parlamento. A Academia forma parte do Consello por lei. Agora, eu, como presidente do Consello, coideime moito de practicar políticas que estivesen diferenciadas destas institucións. Nós non fixemos gramáticas, non fixemos edicións facsimilares de libros, como fai o Centro Ramón Piñeiro. Nin nos ocupamos da normativa como fai a Academia. Hai moitos campos nos que traballar. Entón, o que diga, é que son os mesmos! Home, en persoas, claro que hai coincidencias, porque se o ILG forma parte do Consello, ten que habelas. Eu penso que dicir iso é devaluar a cultura. E paréceme criticable. Que ao mellor hai moitas institucións? Pois non sei. Pero que o ILG o explique a Universidade. E o Piñeiro que o explique a Xunta. E o Consello xa se explica no Parlamento. E A Academia é unha institución histórica. E aí acabou o conto. Cambiando de contexto, escribiu, con Javier Moreno, o volume sobre restauración e ditadura da Historia de España de Crítica/Marcial Pons coordenada por vostede mesmo con Fontana. E sacou non hai moito, con Bahamonde, unha historia do mundo contemporáneo do século XIX ao XXI. Como pode ler o historiador o actual ascenso do fascismo? Eu estou un pouco perplexo. Levo moito tempo lendo sobre o século XX, tentando entender… Por exemplo, ese libro de historia do mundo contemporáneo que aludes, que fixen eu o último capítulo, tratei de explicar a crise, a recesión e todo isto… E acababa este texto co famoso trilema de Rodrick, entre democracia, Estado-nación e globalización, que metidos nunha habitación, teñen que decidir que par se salva. "O problema central actual é unha globalización financeira económica e unha incapacidade política para xestionala" Esta incerteza hoxe está moito máis próxima. Afecta ó problema central actual, que é unha globalización financeira económica e unha incapacidade política para xestionala. Entón hai xente que se quere agarrar ao Estado-nación, poñer fronteiras de novo, coma Salvini en Italia: poñer fronteiras para que non veñan inmigrantes, para gastar o noso diñeiro como queiramos, para non admitir as directrices de Bruxelas, etc. Ou o Brexit. E así sucesivamente. "Eu non imaxino nese mundo que Europa saia gañadora, senón perdedora" Creo que isto vai conducir a un novo mundo. Non sei se é un desastre. Pero eu non imaxino nese mundo que Europa saia gañadora, senón perdedora. E preocúpame Europa non só como creadora dunha cultura, senón dun modelo político. Un modelo político combinando democracia cristina ou liberais con socialdemocracia e estado de benestar moi exitoso, pero que hoxe non é viable. Entón, o que vai suceder, eu non o sei. Agora, no ascenso de solucións autoritarias, teñen que ver parte o nacionalismo, parte o rexeitamento das políticas socialdemócratas e do estado de benestar, parte relación pendular porque non pode gobernar sempre o mesmo. Ou un rexeitamento á inmigración, por exemplo. Hai moitas causas. E iso é preocupante, e causa certa perplexidade. Pero penso que temos que pensar cos pés na terra. Temos que garantir que polo menos haxa poderes públicos que lle poidan poñer algúns límites á voracidade da globalización, das grandes empresas. E, ao propio tempo, temos que ter uns poderes públicos que teñan apoio popular. Por que 50 millóns de persoas votan a Bolsonaro en Brasil? Non é porque sexan fascistas, probablemente. Son clases medias que non saben onde ir. Que se enriqueceron, incluso, con Cardoso e con Lula. Que chegaron a ser importantes, incluso no mundo. E agora non queren perder o que teñen. E quen paga a factura? Os pobres do nordeste. Vai haber desigualdade, e este é o problema ou o reto que temos agora. "Abusamos moito da palabra fascismo. E ese abuso da palabra fascismo no fondo favorece aos que teñen posicións autoritarias" Agora, como evitalo? Pois temos que ter primeiro unha teoría, digamos, da esquerda. Non choromiqueos, e lamentacións, de que agora veñen aí os fascistas. Non, hai que pensar antes. E niso, desde Tony Blair, imos de mal en peor. E temos tamén que aceptar que as políticas populistas, que poden ser boas a curto prazo, teñen consecuencias. Unha política intelixente era a do PT en Brasil inicialmente. Pero matouno a corrupción. En cambio en México hai unha alternativa distinta. Imos ver. Tamén creo que abusamos moito da palabra fascismo. E ese abuso da palabra fascismo no fondo favorece aos que teñen posicións autoritarias. Tes medo dos fascistas? Pois aquí estamos. Penso que a responsabilidade da esquerda é extraordinaria. Porque ten que buscar unha saída razoable para esta crise. Non alimentar o medo de, que vén o lobo! E tamén, a que estamos dispostos a renunciar? Porque se queres salvar un horario de traballo flexible, unhas prestacións altas, unhas pensións anticipadas, uns servizos públicos eficientes, uns medios de comunicación sólidos… Ou temos que xestionar moito mellor, ou de algo temos que prescindir. E este debate non se está a dar. Estamos vivindo aínda da inercia do que era: sanidade, educación, a facilidade que temos para movernos, sen pasaporte, sen cambiar de moeda… E tampouco podemos seguir con esta burocracia da Unión Europea, cun Parlamento que non controla os gobernos, cunha Comisión Europea que vai bastante por libre e un poder dos burócratas extraordinario. E como se interpreta, tamén, á luz da historia, a reacción que está a ter o Estado en Cataluña? Hai un reforzo do nacionalismo español… Non hai moitos precedentes. O precedente que se quere invocar, que é o 34, non ten moito que ver. No 34 houbo unha sublevación, incluso con armas. En cambio agora houbo unha vía tensa pero pacífica de demostrar a vontade, neste caso de ser independente, do electorado catalán. O que eu penso que é excesivo é acudir á vía xudicial en vez de á vía política. Esa foi unha estratexia do propio Rajoy, durante moitos anos, que nos empantanou ata estar onde estamos. "O que eu penso que é excesivo é acudir á vía xudicial en vez de á vía política" Agora hai moitas voces, nomeadamente do Partido Socialista, que invocan unha vía política e non xudicial. Incluso que critican algo que moitos xuristas teñen criticado xa que é a prisión preventiva tan prolongada, que fai sospeitosa a ecuanimidade da decisión. O que si está claro é que o consenso inicial da transición, en contra do que pensan moitos críticos da transición, foi cambiado moi cedo, nos propios acordos UCD-PSOE de principios dos 80, logo cos acordos do PSOE co PP… Quero dicir, que o estado das autonomías non é o que se proxectou nun principio. É nunha parte máis do previsto, porque é universal e con moitas competencias. Pero por outra parte non o é, porque había unha diferenza clarísima entre nacionalidades e rexións. E iso é o que está en causa agora. Cataluña está hoxe tanto ou máis movida polo independentismo que polo nacionalismo. O nacionalismo non é a causa. É unha transición cara ao independentismo. Que creo que é o que nacionalismo español non entende. Que tiña que indagar por que pasa, e que vías de saída podía haber, como pasou en Escocia, no Quebec ou noutros lados. "Ao nacionalismo español non lle fai falta que o aticen moito" E claro que os problemas do País Vasco e Cataluña poden ter efectos colaterais no reforzo do nacionalismo español. Pero ao nacionalismo español non lle fai falta que o aticen moito, que xa estaba bastante presente. Ás veces parecía que era oculto, pero aínda que fose de forma implícita, estaba. E xa para acabar, é un problema difícil de resolver tamén porque non está ben feito o diagnóstico. E están rotas as fontes de diálogo. Probablemente haberá que esperar a que outros actores o fagan. Outros dirixentes cataláns e en España. Porque no nivel de enconamento actual, é difícil. E de chegar a unha solución, ten que ser unha solución da que participe tamén a dereita. Non pode ser só dos nacionalistas cataláns e vascos, ou do PSOE, ou de Podemos. A solución política ten que ser transversal. Salvo que se arrase a autonomía catalá, que non é vía, porque só crearía máis rancor. En Cataluña hai unha interiorización de que, por que nos fan isto? Que eles tampouco pensan que fixeron eles. Está moi presente o: pedimos, intentámolo, pero pecháronnos unha porta tras doutra. Entón, por que teñen esa percepción de non ser escoitados? E se cadra fai falta un zurcidor de vontades extraordinario. Sagasta tiña sona disto. "Se cadra fai falta un zurcidor de vontades extraordinario" Que era un pouco o que era o Consello da Cultura. Segundo a miña idea si…


Summary: Os nacionalistas renovarán dirección e ideario nun cónclave dunha soa xornada e de novo aberto ao conxunto da militancia

A cita para a "reorientación" xa ten data. O BNG vén de anunciar publicamente a decisión adoptada polo seu Consello Nacional o pasado sábado: fixar para o vindeiro 17 de marzo a culminación da reflexión interna aberta na formación tras a derrota electoral do 21-O. O cónclave, aberto ao conxunto da militancia -que se terá que inscribir previamente- terá a responsabilidade de renovar ideario pero tamén liderado, toda vez que o actual portavoz nacional, Guillerme Vázquez, xa anunciou a súa intención de non optar á reelección. Ante o Consello Nacional Vázquez xa avanzou que a intención fundamental da formación frontista é saír da asemblea co traballo de "reorientación política" feito. Trátase, di o nacionalista, de "adaptar a nosa liña política á nova realidade da crise económica e social que estamos a padecer" e de "ofrecerlle ao pobo galego un proxecto político útil para camiñar cara a unha Galiza democrática, soberana e con xustiza social". Para todo isto, di, cómpre que o Bloque "recupere a confianza da sociedade galega". A dirección nacionalista subliña que o proceso asemblear se veu desenvolvendo "sen límites previos" e "de abaixo a arriba" Dende a dirección nacionalista subliñan que o proceso asemblear veuse desenvolvendo "sen límites previos" e "de abaixo a arriba", con debates comarcais "onde xurdiron as primeiras reflexións, que se transformaron nun documento aberto que se volveu debater nunha segunda fase nas asembleas comarcais". Ademais, ese mesmo documento e o proceso de reflexión en xeral "abríronse ao conxunto da sociedade galega a través da iniciativa "propón connosco", un espazo na web do BNG para recibir achegas da cidadanía. Este será o contexto no que a militancia do Bloque acuda a unha cita asemblearia que previsiblemente se celebrará en Compostela e de cara á que, ao contrario que noutras ocasións, non hai moitos nomes sobre a mesa. Así, no entorno da formación considérase que unha das vías máis probables é que a portavocía nacional recaia no actual voceiro parlamentario, Francisco Jorquera. Tamén se prevé que sigan a ter un papel relevante dirixentes como o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores, ou o vicevoceiro parlamentario e líder da corrente interna Abrente, Carlos Aymerich.