Summary: Ningún territorio estaba preparado para facerlle fronte aos efectos do coronavirus. Porén, algunhas decisións políticas contribuíron a aumentar o problema. A redución de prazas hospitalarias no sistema sanitario público, a ausencia de material básico ou a súa cesión a outras comunidades e a negativa a fechar Madrid e a blindar Galiza axudaron a agravar a situación. Estes son os seis erros na xestión do Goberno galego.

Dez de febreiro de 2020. Mentres o coronavirus avanzaba sen tregua por todo o planeta e xa se deixaba notar no Estado español cos seus primeiros casos de contaxio, Alberto Núñez Feixoo poñía rumbo a unha nova cita coas urnas. Se nas semanas previas o presidente galego situaba o seu Executivo ao servizo da súa táctica electoral, unha vez confirmado o adianto dos comicios, lanzábase a campaña deixando a un lado as responsabilidades do Goberno. Os membros do Executivo, centrados no novo proceso electoral, perderon un tempo decisivo para preparar plans de continxencia contra a que por entón era aínda epidemia. O coronavirus chegou á Galiza cun Goberno en funcións e cuxa prioridade era reeditar a súa maioría parlamentaria para manterse outros catros anos máis. Malia as informacións que foron chegando por diversas canles ao Executivo galego sobre o alcance do problema sanitario, o equipo de Feixoo mantívose en campaña electoral e resistiuse a desconvocar as eleccións até o 16 de marzo, cando a doenza xa acadara a categoría de pandemia. A improvisación na resposta, denunciada polos sanitarios galegos desde o primeiro momento, non se pode disociar da situación de interinidade do Executivo galego, para quen a sanidade pública non fixo parte das súas urxencias. —1º— A negativa a blindar Galiza e a fechar Madrid 13 de marzo. Se días antes a veciñanza de localidades de carácter turístico denunciaba a presenza masiva de cidadás procedentes de Madrid, nesta ocasión as queixas multiplicábanse pola súa actitude irresponsábel, sumándose a elas representantes políticos de diversas formacións. Mentres a indignación percorría as vilas costeiras, o día 15 Feixoo expuña: "Non se debe estigmatizar esta poboación porque non son responsábeis ao non limitárselle o dereito a circulación". Concluía advertindo que "poden volver á súa casa ou ficar entre nós, onde coma sempre serán ben acollidos". Feixoo non solicitou en ningún momento o feche de Madrid nin a blindaxe da Galiza. A diferenza doutros presidentes, como o catalán Quim Torra, ou o seu compañeiro de partido, o murciano Fernando López Miras, Feixoo non demandou medidas para evitar a extensión á Galiza dunha pandemia que nun primeiro momento era basicamente madrileña. O 13 de marzo, Madrid, Euskadi, A Rioxa e Aragón concentraban 88,1% dos casos totais de coronavirus no conxunto estatal. Dez días máis tarde a porcentaxe xa mudaba, sumando só 65,9% das persoas infectadas. O presidente galego aínda tivo tempo a cambiar de opinión. A medida que se evidenciaba a conexión madrileña dos positivos por coronavirus na Galiza, sexa pola orixe de contaxio das primeiras afectadas, sexa polas propias investigacións científicas, Feixoo non dubidaba en culpar a Pedro Sánchez do éxodo masivo á Galiza de persoas procedentes de Madrid. Na súa primeira comparecencia no Parlamento da Galiza, após a desconvocatoria electoral, sinalaba que non era aceptábel "deixar durante dous días miles de persoas de Madrid entrar na Galiza e encher as Rías Baixas e a Mariña". —2º— A redución de prazas hospitalarias 7 de xuño de 2016. O conselleiro de Sanidade, Jesús Vázquez Almuíña, nun pleno no Parlamento da Galiza afirmaba que "as camas son importantes nos hoteis pero non tanto nos hospitais" para explicar a redución de prazas hospitalarias no Servizo Galego de Saúde (Sergas), como consecuencia da política de retallos levada adiante polo Executivo. Segundo os datos ofrecidos pola Asociación Galega en Defensa da Sanidade Pública, só entre 2010 e 2014 deixaron de funcionar na Galiza arredor de 800 camas nos complexos hospitalarios, diminuíndo a súa cobertura na última década nun 10%. As xestións das últimas semanas do Goberno galego para aumentar a dotación de camas hospitalarias e o número de prazas nas Unidades de Coidados Intensivos (UCI) amosan que eran insuficientes. Sumando as prazas da sanidade pública e da privada, Galiza contaba antes do comezo da epidemia con 333,1 camas por 100.000 habitantes, ficando moi lonxe da media comunitaria, 504,3 camas por 100.000 habitantes, pero tamén de países como Rusia, 820 camas por 100.000 habitantes, ou da China, 420 camas por 100.000 habitantes. Outro tanto acontecía coa cobertura das UCI, con 5,92 prazas por cada 100.000 habitantes na Galiza, fronte a 8,28 prazas por cada 100.000 habitantes no Estado español. —3º— O envío dos respiradores a Madrid 22 de marzo de 2020. O presidente galego salientaba que "temos necesidades imperiosas de máis material sanitario, de todo: de protección, tests, respiradores, material UCI e material de hospitalización" e demandaba medios ao Goberno do Estado. Catro días máis tarde, a presidenta madrileña, Isabel Díaz Ayuso, agradecía a Feixoo terlle doado un lote de respiradores e comprometía a súa devolución unha vez que a pandemia remitise. Diante das críticas da oposición e da comunidade sanitaria, o presidente galego explicaba a cesión dos respiradores co argumento de que "por agora Galiza non os precisa" e afirmaba: "Fixémolo e volveriamos facelo". Un día máis tarde, Nós Diario facíase eco da falla de respiradores no Complexo Universitario de Ourense (CHUO) e como se viron na obriga de buscalos nas clínicas privadas para facer fronte á situación. Mentres 11 respiradores sufragados con diñeiro das galegas e galegos continuaban en Madrid, Feixoo víase incapaz de atopar novos equipos, chegando a recoñecer nunha comparecencia pública o 3 de abril que non tiña o control duns novos respiradores "prepagados" e comprados na China. Os respiradores son un instrumental imprescindíbel nas UCI para tratar as doentes con coronavirus. O aumento de prazas en UCI depende directamente de poder contar con ese instrumental. —4º— A xestión do material de protección 10 de marzo de 2020. O Consello de Ministros modifica a lexislación estatal en materia de saúde pública para centralizar a compra e a distribución dos equipos de protección básico de persoal sanitario, medida que vai favorecer o desabastecemento de material. O presidente galego non dubida en apoiar a decisión, afirmando que isto vai posibilitar dotarse con máis facilidade de medios "nuns mercados cada vez máis complicados" e critica aqueles responsábeis públicos que se opoñen á medida, acusándoos de moverse "por razóns ideolóxicas". Unha semana máis tarde, Feixoo muda de postura, denuncia a falla de medios e esixe que se devolva as competencias ás Administracións autonómicas. Mentres as traballadoras da sanidade ou dos centros de maiores deben enfrontarse á pandemia sen os medios de protección sanitarios, provocando unha porcentaxe moi importante de infectadas entre o colectivo, Feixoo presume do stock de material de protección que atesoura o Sergas. Sinala o 22 de marzo que dispón de 500.000 máscaras sanitarias almacenadas e sen empregar. Ao tempo, as xerencias de varios hospitais da rede pública racionan o material, prohibindo o uso de máscaras nalgunhas circunstancias, nunha actitude que unha parte do persoal vincula á campaña do Executivo galego contra o estatal a conta da falla de material. —5º— A privatización das residencias 22 de marzo de 2020. As responsábeis da residencia San Carlos de Celanova dan conta da aparición de 25 casos de coronavirus entre residentes e traballadoras. Os días seguintes aparecen situacións semellantes noutros centros de maiores da Galiza, significándose entre eles o DomusVi O Barreiro de Vigo e DomusVi Aldán de Cangas, propiedade do principal operador de residencias do Estado. A resposta do gabinete de Feixoo á emerxencia xerada nas residencias atende ao guión marcado pola patronal do sector, negándose primeiro a intervir os centros para evitar que a súa situación saíse ao descuberto e acudindo posteriormente ao seu rescate, dada a falla de medios sanitarios. O presidente da Xunta coñece o estado das residencias e o seu modelo asistencial. Alertado polas denuncias das familias das residentes e das traballadoras dos centros sobre a situación, durante anos olla cara a outro lado e cultiva relacións de moita proximidade con algunhas das principais xestoras, chegando a imporlle a medalla de ouro do Círculo de Empresarios de Vigo en 2016 á máxima executiva de DomusVi, Josefina Fernández. Avanzada a crise e cos ollos da opinión pública sobre os xeriátricos, non dubida en solicitar unha mudanza no modelo de atención á terceira idade e unha reformulación do sistema asistencial para as maiores. —6º— A oposición á paralización da actividade non esencial 30 de marzo. O Consello de Ministros aproba endurecer as medidas de confinamento, co fin de evitar a extensión da pandemia e ordena paralizar a actividade na totalidade dos sectores da produción considerados como non esenciais. A disposición, vixente desde 31 de marzo até 9 de abril, contou no seu momento co apoio da práctica totalidade dos presidentas das autonomías, das forzas parlamentarias e das organización sindicais. A oposición ao decreto procedeu da patronal agrupada na Confederación Española de Organizacións Empresariais (CEOE), de Vox e dos mandatarios vasco e galego. Feixoo oponse á paralización da actividade malia ser coñecedor de que se trata dunha medida chave para evitar a mortalidade. Así, por exemplo, organismos internacionais colaboradores da Organización Mundial da Saúde (OMS), como Imperial College de Londres, sinalaron que as propostas de confinamento salvaron máis de 16.000 vidas no conxunto do Estado. Neste caso, xustifica a súa alternativa, diferente ao do seu partido, argumentando que se deben ter conta as "peculiaridades territoriais". Porén, fontes consultadas por Nos Diario sinalan as presións de importantes sectores do capital galego.


Summary: A oposición insta o conselleiro de Cultura a comparecer en sede parlamentaria para explicar "que fallou" na candidatura da Ribeira Sacra na Unesco e alerta da "gravidade" das consideracións expresadas no informe do organismo asesor, que recomenda a non inscrición da área na lista de Patrimonio Mundial. Aliás, lamenta a falta de "transparencia" en todo o proceso.

Desde que a Xunta anunciou o adiamento "estratéxico" da candidatura da Ribeira Sacra a Patrimonio Mundial non deixaron de sucederse movementos contrarios entre Goberno e oposición. O Bloque Nacionalista Galego (BNG) e o Partido Socialista (PSdeG) rexistraron durante esta semana peticións de comparecencia do conselleiro de Cultura, Román Rodríguez, no pleno do Parlamento, interpelacións e preguntas sobre o expediente presentado á Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (Unesco), o Plan Ribeira Sacra (dotado con 34 millóns de euros e que se estende até 2023) e a liña de traballo que se desenvolverá a partir de agora. Á espera de que as solicitudes dos partidos da oposición sexan escoitadas e respondidas, o conselleiro de Cultura reuníase na sexta feira cos alcaldes da Ribeira Sacra para explicarlles que a candidatura "sairá reforzada da actual situación". E non só iso, na pasada terza feira, comparecía no Museo do Prado de Madrid para presentar a candidatura diante de 21 embaixadores da Unesco. Un acto que, se ben podía ter carácter protocolario e estar incluído no calendario da candidatura, chamou a atención das deputadas Mercedes Queixas (BNG) e Noa Díaz (PSdeG), coas que conversou Nós Diario, por producirse logo do adiamento do proxecto e tras coñecerse o "contundente e demoledor" informe do Comité internacional dos monumentos e dos sitios (Icomos) que, lonxe de achegar consideracións ou reformulacións recomenda que "A Ribeira Sacra non se inscriba na Lista do Patrimonio Mundial". "Estamos ante unha situación moi grave", di a deputada Mercedes Queixas. "Falando con varios especialistas non recordan semellante contundencia, cunha recomendación de que non se inscriba na lista do Patrimonio Mundial, algo que en absoluto é habitual, que non se faga pasar por unha situación ordinaria e puntual", engade. Un mal expediente rodeado dunha nula transparencia "Cando se le o informe vese que o presentado non demostra que a Ribeira Sacra teña un valor universal excepcional", recalca Mercedes Queixas. "Fálase do valor sacro pero iso hoxe en día non existe, os mosteiros non teñen vida monacal", di Queixas, con quen concide Díaz, que engade "a Ribeira Sacra ten moitas máis potencialidades que vender que o tema da sacralización". Outro "grave problema" no que coinciden ambas as deputadas é que o proxecto "non se socializou coa contorna", non se contou realmente "cos concellos e co tecido asociativo do lugar". "Están a falar dun paso máis na estratexia, de que hai un ano máis... O que hai que facer é pórse a traballar en serio porque os alcaldes e as alcaldesas da zona comunícannos que non existen unha interlocución que permita a mellora...", relata a deputada do Partido Socialista. Por estes erros, tanto desde o BNG como desde o PSdeG destácase a necesidade de coñecer o expediente que se presentou á Unesco, que persoal técnico o elaborou, canto custou ou como se executou o procedemento. "Houbo falta de transparencia de principio a fin e agora hai que asumir responsabilidades políticas e técnicas e o conselleiro ten que explicar que foi o que fallou", afirma Queixas. "Esta candidatura non vai entrar nunca máis, non pode entrar, é un engano", engade a nacionalista. "O que teñen que explicar é por que desbotaron o proxecto de Ferrol cando podían presentar as dúas candidaturas, porque o Concello de Ferrol xa presentou en 2018 a súa candidatura á Xunta", sentencia. Investimento de 34 millóns e fondos Next Generation En 2019 o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, presentaba o Plan Ribeira Sacra, dotado con 34 millóns de euros e que estendía a súa duración até 2023. Unha cantidade da que se fala sen cesar desde o anuncio do adiamento da candidatura e sobre a que se indica que é "unha ambiciosa folla de ruta que inclúe 35 accións de diversos departamentos da Xunta". "Mais os concellos non teñen idea de que hai nese plan", comenta Noa Díaz, "e tamén se creou unha comisión interdepartamental da Ribeira Sacra que se dixo que estaba pensada para impulsar esta candidatura e nós preguntámonos cantas reunións tiveron...". Pola súa parte, Queixas pregúntase que se fixo "con todo ese diñeiro xa investido? A onde foi? Para que? Con que criterios? E que vai pasar agora?". Unha serie de cuestións que agardan poder presentarlle a Román Rodríguez en sede parlamentaria nas vindeiras semanas. Mentres, o conselleiro apunta a posibilidade de captar fondos europeos Next Generation, destinados a paliar os efectos económicos da pandemia da Covid-19.


Summary: O Estado obvia as obrigas e tratados que implican a detención e extradición dos imputados pola xustiza arxentina, entre eles o galego Antonio Carro, último ministro da Presidencia da ditadura. As vítimas estudan presentar denuncias "masivas" nos xulgados españois.

Arxentina ordena a detención de vinte franquistas. Acúsaos de crimes contra a humanidade. Ao seu arresto seguiríalle a extradición e procesamento na única causa que no mundo xulga o franquismo, a denominada querela arxentina que impulsou o galego Darío Rivas desde Bos Aires. Todo, en aplicación de tratados internacionais que España, ao non dar curso á petición arxentina, incumpre. Que fixo entón e que non fixo, até o de agora, o Goberno español? Como sinalou o ministro de Xustiza, Rafael Catalá, España denegará a entrega a Arxentina destes últimos vinte acusados pola xustiza deste país ao ampararse na Lei de Amnistía de 1977 e a prescrición dos delitos. Martín Villa, Utrera Molina e o resto de imputados serían detidos se saen de España por violacións dos dereitos humanos De cruzaren a fronteira, non obstante, ex ministros como Rodolfo Martín Vila ou José Utrera Molina e o resto dos imputados serían detidos por violacións de dereitos humanos. En calquera lugar do mundo. "Son criminais coas mans manchadas de sangue que deben ser postos a disposición inmediata da xustiza", apuntan desde a Coordinadora Estatal de apoio á Querela Arxentina (CeAQUA). España, segundo as mesmas fontes, incumpre "as súas obrigas internacionais". E Inés García Holgado, outra das promotoras da causa, preguntábase en Praza como a UE non tomaba medidas contra un dos seus membros, que incumpre sistematicamente as leis de xustiza internacional. Entre os buscados pola Interpol está o galego Antonio Carro, último minisro da Presidencia do franquismo Entre os imputados está tamén o galego Antonio Carro Martínez, último ministro da Presidencia do franquismo -entre 1974 e 1975- e deputado polo PP no Congreso dos Deputados durante catro lexislaturas. Acúsano de convalidar coa súa sinatura a sentenza de morte de Saslvador Puig Antich e dos últimois fisilamentos do réxime franquista en setembro de 1975, nos que foron executados José Humberto Baena Alonso, José Luís Sánchez Bravo Sollas, Ramón García Sanz, Juan Paredes Manot e Ángel Otaegui Echeverría. É fillo predilecto da provincia de Lugo e fillo adoptivo de Santiago de Compostela. Os pasos que España non dá Cales son os pasos a dar? Logo do auto de imputación do Xulgado Federal 1 de Bos Aires a cargo de María Servini, a sección arxentina de Interpol notifica á de Madrid a detención preventiva con fins de extradición. Son trámites xa consumados. A partir de aquí "pasividade", din en CeAQUA. Primeiro, xustiza e policía españolas, no marco da cooperación internacional, deben facilitar os datos de identificación persoal coñecidos. Os rexistros filiatorios que posúan para evitar posibles confusións por razóns de homonimia. O Goberno incumpre varias leis propias e o tratado bilateral de extradición con Arxentina Seguen os incumprimentos. Segundo: unha vez cursada e recibida orde de arresto, as autoridades competentes deben proceder á detención dos reclamados. Terceiro, segundo a Lei de Extradición Pasiva española, a vintena de imputados (menos o ex ministro Antonio Barrera de Irimo, falecido recentemente, o que extinguiu a acción penal) pasan a disposición do Xulgado Central de Instrución da Audiencia Nacional que estea de garda. Nun prazo non superior a 24 horas. Cuarto. O xulgado decreta prisión provisional para os acusados ou ben dispón a súa liberdade con medidas cautelares para evitar a súa fuga: retirada de pasaporte, vixilancia de domicilio, orde de non ausentarse dun lugar determinado sen autorización xudicial ou de presentarse periodicamente ante a autoridade designada e prestación de fianza. Quinto, España comunica a Arxentina que pode solicitar a extradición no prazo que determine. A detención preventiva non pode prolongarse máis aló de 40 días. "Os últimos responsables vivos da represión" As disposicións anteriores coinciden co Tratado Bilateral de Extradición e Asistencia Xurídica en materia penal subscrito en Bos Aires -o 3 de marzo de 1987- entre o Reino de España e a República Arxentina. "Até a data, ningunha das medidas previstas legalmente foi adoptada", sinalan fontes de CeAQUA. E trátase, continúan, "dos últimos responsables vivos da represión franquista, algúns con penas previstas de cadea perpetua". Que ocorreu a vez anterior? A Audiencia Nacional desestimou a extradición. O ex garda civil Jesús Muñecas e o ex policía e membro da Brigada Político Social Juan Antonio González Pacheco, alcumado Billy el Niño, chegaron a declarar ante a Sala do Penal. Pero saíron libres de culpa. A Audiencia Nacional estimou que os crimes que lles atribuían prescribiron había 35 e 30 anos, respectivamente. Segundo os querelantes, Muñecas e Billy el Niño eran torturadores durante o réxime franquista. Delitos de lesa humanidade, para a xuíza Servini. O rexeitamente á extradición visibilizou de novo a impunidade vixente do franquismo en España Que significan estes pasos para a querela arxentina? O rexeitamento ao pedido de extradición dos represores policiais supuxo un revés para as vítimas. E visibilizou, con todo, unha mostra palpable de que a impunidade do franquismo segue vixente. A Audiencia Nacional nin tan sequera se escudou na Lei de Amnistía, norma obxecto de numerosas críticas por organismos internacionais. A dificultade de xulgar os crimes do fascismo español ten un primeiro reflexo temporal que arrinca o 17 de xullo de 1936. Case nove décadas desde o alzamento militar e os represaliados estenden as súas reclamacións na busca, subliñan, de verdade, xustiza e reparación. Unha luva que recolle Arxentina e que, até o de agora, España non acaba de devolver. Vítimas do franquismo denuncian a "artimaña" do Goberno español Interpol España alega ante a súa xecretaría xeral, con sede en Lión (Francia), para non deter as vinte persoas reclamadas pola xustiza arxentina. A reclamación, aceptada, permite non aplicar o distintivo vermello que afecta á situación de persoas buscadas internacionalmente con orde de arresto. Unha "artimaña", denuncian vítimas do franquismo. As vítimas meditan presentar denuncias "masivas" nos xulgados españois e manterán encontros con varios grupos parlamentarios "Parécenos vergoñento que de forma tan descarada se protexa estes criminais", sinala o avogado Carlos Slepoy. A actuación da oficina Interpol España, incardinada na Dirección Xeral da Policía, significa a "impunidade" destes delitos. As vítimas non descartan presentar denuncias "masivas" ante xulgados españois e prevén manter encontros con varios grupos parlamentarios. O letrado, un dos impulsores da querela arxentina por crimes do franquismo, apunta a posibilidade de que a xuíza María Servini pida a extradición. Isto obrigaría a pronunciarse, a favor ou en contra e de maneira sucesiva, ao Consello de Ministros, a Audiencia Nacional e ao Executivo, que tería a decisión final.


Summary: Empresas privadas que meten man nos ciclos de FP, a Iniciativa Galega pola Gratuidade na Sanidade, o conflito en Albada e os porqués da folga de fame de Velaluz centran un semanario, disponíbel na loxa, en que conversamos con Francisco Jorquera, Abe Rábade e Manuel Gago.

Cales son os contidos que vas atopar neste número? Encetamos coas opinións de Pilar García Negro sobre as mobilizacións que se están a desenvolver nas Illes Balears contra a imposición do español no ensino e de Xurxo Souto, que celebra os 20 anos do Castañazo. No tema da semana analizamos a présa que ten o Goberno español en vender Novagalicia Banco mesmo contra a opinión da dirección da entidade. As enquisas sinalan que por vez primeira sería posíbel que Catalunya e Euskadi puidesen liderar o xaque á Tansición. Contámoscho na nosa Crónica política. Os sindicatos alertan do camiño cara á privatización que emprenden os centros de FP a través de avaliacións externas nos institutos que se transformaron en Centros Integrados. Atoparás máis información nas páxinas de Galiza Son máis de 150 e están dispostos a se mobilizaren día si e día tamén namentres a Xunta non se comprometa a rexeitar a resolución do 10 de setembro que impón o repagamento farmacéutico. A recentemente creada Iniciativa Galega pola Gratuidade na Sanidade chamas ao protesto o 8 e o 17 de novembro. "Se unha forza política preconiza que os escanos pertencen á organización terá que o aplicar en todos os casos", di o voceiro parlamentar do BNG, Francisco Jorquera na entrevista que nos concedeu para este semanario. Cando a multinacional francesa Darty estaba a piques de fechar as tendas que tiña na Galiza, o antigo propietario decidiu recuperalas baixo a antiga denominación, San Luís, para manter os postos de traballo. Sabíalo? Pois achegámosche toda a información. Van aló máis de catro meses de folga en Albada e o conflito prosegue. Nas páxinas de Traballo viaxamos até a planta de tratamento de lixo de Nostián para coñecer de primeira man o que alí está a acontecer. Na Coruña, dez mulleres encetaron o 15 de outubro unha greve de fame para reclamar "protección real" para elas e as súas crianzas fronte á violencia machista. Fan parte da asociación Velaluz. En que se concretan as súas peticións? Debullámolas na páxina de Social. O consumo responsábel chega aos móbiles. Na páxina de Tecnoloxía presentámosche o Fairphone! "O que podemos esperar da Europa é que seja tão débil e covarde como qualquer outro país", di Glenn Greenwald, o xornalista que revelou as revelacións de Edward Snowden, nunha entrevista que difundimos a dupla páxina en Internacional. O 15 de novembro daranse a coñecer os finalistas da primeira edición dos Premios Galegos da Música Martín Códax. Presentáronse 523 iniciativas e falámosche delas na nosa sección de Cultura. "É moi difícil conciliar calquera expresión artística de nivel con pensamentos reaccionarios", cóntanos o músico de jazz Abe Rábade en máis unha entrevista que che ofrecemos neste semanario. A nosa Okapi no Courel enceta desta volta a leitura dos libros de 'Fabulando', a nova colección de Baía Edicións ilustrados e escritos por Mon Daporta onde o galo Ernesto ou o sapoconcho Andrés contan sorprendentes historias. Manuel Gago achéganos en Vento e Chuvia unha mitoloxía galega da Idade do Ferro. Conversamos con el na Contracapa. Unha axenda cultural, Crítica de cinema [Walk Hard, de Jake Kasdan], Crítica literaria [Eu violei o lobo feroz, de Teresa Moure], Crítica musical [Radio Cos, de Radio Cos] e unha viaxe ao Faial de Fonteformosa completan as 32 páxinas deste nº71 que xa están dispoñíbeis na nosa loxa e na quinta feira chegará aos puntos de venda habituais. Para lermos amodiño á calor da lareira!


Summary: As altas temperaturas alcanzadas puideron danar unha zona de alto interese xeolóxico que non goza da protección de monumento natural.

O lume que arrasou máis de 1.700 hectáreas nos concellos de Ribas de Sil, A Pobra do Brollón e Quiroga afectou á parte sur do xeoparque Montañas do Courel. Neste enclave, unha das zonas de maior interese castigada polas lapas foi o sinclinal de Castro Dares, en Quiroga, onde se ardeu parte da vexetación. "É unha zona cun grande interese xeolóxico, pero non ten o grao de protección de monumento natural", puntualizou Martín Alemparte, coordinador do xeoparque. "O impacto que ten un incendio sobre unha estrutura xeolóxica non vai afectar á estrutura en si, formada fai millóns de anos", precisou. Posíbeis alteracións No entanto, non descarta que poida haber algunha dano "a nivel micro", xa que as rochas foron sometidas a "altas temperaturas". Neste sentido, advirten de posíbeis alteracións e degradación das rochas que poderían chegar a provocar desprendementos no lugar. Aínda así, a cuarcita é unha rocha "moi dura" que tamén está exposta á erosión "noutras condicións climatolóxicas como a choiva ou a neve", engadiu o coordinador do xeoparque, desde onde apuntaron outros cambios producidos na paisaxe. Ardeu parte do transcurso da Ruta do Ouro que percorre unha serie de miradoiros de Ribas de Sil e diferentes elementos patrimoniais catalogados en varias parroquias afectadas polo lume. Con todo, Martín Alemparte destacou como positivo as primeiras conclusións dos técnicos de Lourizán que visitaron a zona arrasada polo incendio unha vez controlado. "Viron pouco risco de erosión. Hai piñeiros que polo tronco parece que non arderon dada a voracidade das lapas que ían saltando continuamente de copa en copa", comentou. O sinclinal de Catro Dares O pregamento de Castro Dares no sinclinal do Sil é un lugar de interese xeolóxico formado por capas de cuarcita do do Ordovícico hai máis de 300 millóns de anos, integrado no xeoparque mundial da Unesco Montañas do Courel. Máis de 570 km cadrados de superficie repartidos entre os concellos de Ribas de Sil, Quiroga e Folgoso do Courel, cunha extensa rede de sendeiros e miradoiros ademais de cinco centros de interpretación. Calidade das augas Antes do incendio, o xeoparque tiña previsto iniciar uns traballos técnicos co Instituto Xeolóxico e Mineiro de España (IGME) para analizar a composición química da auga. O lume obrigou a adiar as análises nalgún punto do río Lor como consecuencia do estado no que ficou a zona. Porén, confían en que sexa "algo transitorio" e que axiña poidan confirmar "a boa calidade que se lle presupoñen a estas augas", comentaron.


Summary: O vindeiro 17 de maio, Día das Letras Galegas, as músicas Caamaño & Ameixeiras presentan o seu primeiro disco, 'Aire!', no festival FestiLetras, que decorre na vila de Ponteceso. Sobre a chegada de 'Aire!', co verán no horizonte e coa expectativa de como serán os concertos poscovid, conversamos con Antía Ameixeiras.

O primeiro traballo discográfico do dúo Caamaño & Ameixeiras leva por nome Aire!, "que vén do berro das foliadas, desa catarse colectiva", explica Antía Ameixeiras en conversa con Nós Diario, que é de onde veñen estas dúas músicas, "de tocar nos bares e nas foliadas, este é o espírito que queriamos plasmar no disco e tamén por iso o gravamos en directo". Así pois, Aire! é unha festa do sensorial, que se compón por 11 temas que achegan a persoa que o escoita a un abano de músicas e bailes populares, "que ten sempre a Galiza como punto de orixe e de retorno, como latido constante, e pondo en evidencia a irmandade entre tradicións". Nestas once pistas, Caamaño & Ameixeiras son absolutas protagonistas mais tamén comparten a música con colaboracións doutras profesionais como é o caso de Silvia Pérez Cruz, Abraham Cupeiro ou o grupo Fetén Fetén, cuxo violinista, Diego Galán, é ademais o produtor de Aire! "No disco quixemos que houbese un pouco de todo, catro ou cinco que son a dúo, gravados en directo, sen claqueta e sen retoques, e por outro lado temos outras cancións máis producidas, con máis colaboración", explica Ameixeiras. Colaboracións especiais A participación de Silvia Pérez Cruz foi para Antía e Sabela particularmente especial. Levadas xa pola admiración cara a esta música, entraron en contacto "no verán de 2019, nun curso de percusión ibérica en Catalunya, onde soubemos que tiña unha avoa galega" e desde aí as músicas decidiron proporlle que colaborase nun dos temas do disco. "Explicounos que se o tema a emocionaba, miraría de facer un oco para gravar, e gustoulle moito así que decidiu gravalo, e a nós encantounos como quedou... Sobra dicir que é unha maga!", recalca Ameixeiras. Con Abraham Cupeiro a relación xa era máis próxima, "é compañeiro de Sabela no Conservatorio da Coruña, pois compaxinan a vida artística coa docencia". Así que, conta Antía Ameixeiras, esta relación previa, "moi boa, moi próxima" tamén levou a que Cupeiro asesorase a Caamaño & Ameixeiras en canto a concertos, festivais... "É unha marabilla poder contar con el, e no disco toca a trompeta, as cornas mais introduce efectos particulares", relata Ameixeiras. "Queriamos que estivesen os dous modos de facer, Caamaño & Ameixeiras soas, sen claquetas, e as colaboracións porque tamén nos concertos nos gusta sempre convidar a amigos e amigas, compartir a música sen deixar de reivindicarnos como dúo e que nós soas temos o noso son particular". De natureza principalmente instrumental, aínda que incorporando tamén algún tema vocal coidadosamente escollido, Caamaño & Ameixeiras toma como punto de partida a tradición, entendida como algo vivo e en constante cambio, para crear a súa propia linguaxe. A pesar do confinamento Logo de algo máis de dous anos tocando xuntas, cunha proxección que as leva a moverse e compartir escenario con outros músicos xa consolidados, e un ritmo de traballo veloz para estes tempos de pandemia, Antía Ameixeiras lembra como empezou a dar os primeiros pasos o dúo e como se puxo en marcha este primeiro disco. "Coñecémonos nun festival de baile no que tiñamos unha amiga común, que nos comentou que deberíamos facer un dúo porque vía que podía funcionar moi ben. Comezamos a quedar e, efectivamente, hai unha conexión moi forte, tanto profesional como persoal. Empezamos tocando e fixémonos moi amigas. Pouco a pouco foise estabelecendo o dúo e agora tomamos a decisión de facer un disco en serio e con moitas ganas de que saia adiante, que saian concertos...". "Iamos gravar xusto cando empezou a pandemia, tiñamos máis ou menos preparado ese arranque, esa gravación", explica Ameixeiras. "Logo, coa pandemia, xurdiu un tema novo a raíz de todo o que estaba a pasar e decidimos incorporalo, xa que se alongou todo o proceso de gravación. A Covid-19 paralizouno e atrasouno, mais xa estaba indo para adiante", asegura. Antía Ameixeiras tamén conta, esperanzada, que están "optimistas porque van saíndo as cousas, nun ano normal sería todo máis sinxelo, mais temos a previsión dun verán bastante movido, aínda que quero reivindicar que se precisa máis apoio por parte das administracións porque o panorama cultural quedou abandonado, cancelado". E por outra banda, "a música que nós facemos é para bailar, e non se pode, aínda que a muiñeira é un baile sen contacto físico", lamenta, "mais tamén vemos que a xente se esforza para que nos sintamos igualmente cómodas". A xira comeza en maio co Festiletras O 17 de maio o Festiletras acolle a presentación de Aire! e desde alí, o 22 é a quenda de A Arca da Noe. En xuño chegan a Catalunya e actúan o día 5 na Asemblea Cultural Galega de Barcelona e no Caixaforum. O 10 de xuño tornan e actúan en Ferrol, o 20 van até Riós e o 14 de agosto achéganse a Laxe.


Summary: Honduras escolle novo presidente este domingo. A totalidade das enquisas difundidas na última semana sitúan como candidata máis votada Xiomara Castro, dirixente do Partido Libre, formación fundada por Manuel Zelaya, antigo presidente do país derrocado en 2009 por un golpe de Estado promovido polos Estados Unidos.

O domingo 28 de novembro máis de 5 millóns de hondureñas e hondureños están chamados a elixir o presidente da nación, 128 deputados, 298 alcaldes e máis 2.000 concelleiros. As eleccións decorren nunha conxuntura complicada, con perto de 40% da poboación en pobreza extrema e con máis de 73,6% en estado de pobreza. Segundo as cifras da Unidade Técnica de Seguridade Alimentaria e Nutricional (Utsan) 1,3 millóns de persoas enfrontan inseguridade alimentaria e case 350.000 unha "situación crítica". O país encabeza as taxas de desemprego da rexión centroamericana. 10% da poboación activa atópase no paro e a única opción para un número cada vez superior de persoas é a emigración irregular cara aos Estados Unidos, porén a inmensa maioría delas están a ser retidas nas fronteiras dese país. Ao tempo, a débeda pública supera no último ano 70% do Produto Interior Bruto (PIB) e os gastos militares consomen máis da metade do orzamento estatal. O economista do Foro Social de Débeda Externa e Desenvolvemento de Honduras (Fosdeh) Ismael Zepeda considera que "nos últimos 10 anos Honduras tivo unha franco deterioro, non só no Estado de dereito en xeral, na institucionalidade democrática, no acceso da poboación aos servizos básicos ou na loita contra a pobreza, senón tamén no ámbito social e económico. Cando un mira todos estes indicadores, dáse conta que máis que de Estado fracasado debemos falar de Estado falecido". Dezaseis candidatos aspiran á presidencia do país pero só tres deles teñen posibilidades reais de lograla. Á cabeza de todas enquisas sitúase Xiomara Castro do Partido Libre. Castro, dona do mandatario derrocado, Manuel Zelaya, preséntase por segunda vez á presidencia do país após ser derrotada en 2013 nuns comicios marcados pola fraude. A súa candidatura agrupa un amplo conglomerado de formacións nacionalistas e antiimperialistas, entra elas a liderada polo xornalista e candidato da oposición en 2017, Salvador Nasralla. A corrupción do oficialismo Nasry Asfura Zablah do Partido Nacional é o principal competidor de Castro. Empresario con máis de 30 anos ocupando responsabilidades gobernamentais e lexislativas, alcalde de Tegucigalpa, a capital do país, durante dous períodos entre 2014 e 2022 o seu nome estivo ligado a diversas sociedades offshore no Panamá e a diversos casos de corrupción polos que está sendo actualmente xulgado. O seu programa destaca polo seu conservadorismo no social e o neoliberalismo no económico. O terceiro candidato en disputa é o banqueiro Yani Rosenthal. Membro dunha das familias máis adiñeiradas da rexión, pasou tres anos no cárcere nos Estados Unidos tras ser condenado por participar en transaccións monetarias con bens de procedencia ilícita, regresando ao país en 2020. Recentemente, os coñecidos como Pandora Papers revelaron a conexión existente entre a familia Rosenthal e varias sociedades offshore empregadas para lavar diñeiro. As enquisas coinciden en confirmar Castro como a candidata con máis apoio, amosando unhas tendencias semellantes. Neste sentido, a sondaxe elaborada polo Centro de Estudos para a Democracia (Cespad) outorga a Castro 38% dos votos, a Asfura 21% e a Rosenthal 3%, porén tense rexistrado unha mellora deste candidato na última semana. A vitoria da oposición é xeral no conxunto do país, coa excepción de Tegucigalpa, onde os estudos de opinión sitúan como gañador a Asfura nas presidenciais e o seu partido nas locais.


Summary: O Padroado da Fundación Penzol, que atesoura un dos máis valiosos arquivos e bibliotecas do país, vén de nomear novo presidente.

O Padroado da Fundación Penzol vén de dar a coñecer a elección dun novo presidente debido aos problemas de saúde de Afonso Zulueta de Haz que, segundo a institución, "leva un tempo imposibilitado para desenvolver o seu cargo" e que a partir de agora pasará a ser presidente de honra. Diante esta situación, o Padroado, por unanimidade, elixiu para o seu relevo a Manuel Puga Pereira (Redondela, 1951), cuxa vida profesional se desenvolveu nos primeiros anos na USC para despois incorporarse ao mundo industrial onde foi director xeral dos Laboratorios Farmacéuticos ICI-Farma e AstraZeneca. No ano 2006 é nomeado Presidente do Consello Social da USC, cargo que desempeñou ata 2014, e consecuentemente membro, entre outras entidades, do Consello Galego de Universidades, do Consello de Dirección da ACSUG ou do comité de honra da Fundación Camilo José Cela. Foi presidente da Fundación Galicia-Empresa (2002-2007) e preside desde 2014 a Academia de Farmacia de Galicia e a Fundación Julian Francisco Suárez Freire. Dende 2014 forma parte como Vogal Profesional da Comisión Avaliadora da ACSUG no eido do coñecemento de Ciencias da Saúde. E tamén é conselleiro da Editorial Galaxia.Escribiu múltiples artigos e tamén os libros 'Ernestina Otero: pedagoga', 'Redondela' e 'Redondela e os redondeláns na obra de Diego San José'. Tamén é autor da publicación das primeiras monografías de medicamentos en galego no Colexio Farmacéutico de Pontevedra. Chea de tesouros A Fundación Penzol, ligada á editorial Galaxia, creouse en 1963 en Vigo coa idea de dotar a cidade dunha biblioteca que entón non tiña. O seu benfeitor, Fermín Penzol, doou o seu arquivo e biblioteca que co tempo se foi enriquecendo con outras achegas. Neste momento a Fundación Penzol conta con 45.000 libros impresos desde o s.XV, 160 libros manuscritos, 287 diplomas en pergameo e papel, 80 documentos de cartografía histórica, 150 metros lineais de documentos de arquivos e uns 2.500 títulos de publicacións periódicas desde o s.XIX. Situada na Casa Galega da Cultura, é punto de encontro de investigadores, alumnado e persoas interesadas pola cultura galega, pois esa foi a idea coa que se fundou e coa se segue traballando desde hai máis de cincuenta anos, agora baixo a presidencia de Manuel Puga que conta con Francisco Domínguez que segue como director da institución.


Summary: Acataron a prohibición do Goberno español de se manifestaren, mais acudiron á Foliada da vila para informaren a pé de rúa sobre as consecuencias das fumigacións aéreas cun pesticida prohibido, unha práctica que a Xunta avala e que está promovida pola patronal española do papel

Malia á prohibición expresa por parte do Goberno español da manifestación que Fumigacións non! tiña programada en Melide neste domingo, as organizacións que integran a plataforma achegáronse até a Foliada que celebraba este municipio para informaren a pé de rúa ás cidadás e cidadáns das consecuencias que terían as fumigacións aéreas contra o gorgullo do eucalipto con Flufexonuron, un pesticida prohibido na Unión Europea pola súa perigosidade e alta toxicidade. Caracterizadas como abellas, apicultor@s e fumigador@s, varias persoas activistas pertencentes aos distintos colectivos que integran a plataforma puxeron en marcha unha alternativa á manifestación --acatando así a prohibición imposta pola Delegación do Goberno español na Galiza, que sinala na súa resolución que non entende a urxencia do evento-- e saíron ás rúas desta vila para dar conta dos perigos desta acción que se pretende practicar en todo o país promovida pola Aspapel --Asociación Española de Fabricantes de Pasta, Papel e Cartón-- "en convivencia coa Xunta e con concellos coma o de Melide, que está a instar ás propietarias e propietarios de eucaliptais a conceder o permiso para ser fumigados", segundo informan desde Fumigacións non!. Contra todo o anterior, repartíronse panfletos e fixéronse "performance" que serviron, a xuízo da plataforma, "para constatarmos a falta de información existente entre a poboación que vai sofrer directamente as fumigacións e a súa fonda preocupación ao coñeceren o que se lles vén enriba". Sectores profesionais "seriamente ameazados", como son as produtoras e produtores de mel e hortalizas ou as e os titulares de explotacións ecolóxicas, recibiron datos sobre as consecuencias "nefastas" que fumigar con Flufexonuron tería para o medio ambiente e a saúde das persoas e dos animais, "especialmente das abellas, que corren serio perigo de se extinguiren na Galiza se a Xunta autoriza" esta práctica. Así, segundo alertan desde a plataforma, sectores coma o da horta ou o da froita, amais do apícola, veríanse privados do seu principal axente polinizador. "A urxencia estaba e está máis que xustificada" nun momento en que as fumigacións "son inminentes", cun pesticida que será prohibido o 1 de agosto pola súa alta toxicidade e que "poría en perigo todo o sector apícola galego, a saúde pública e o medio ambiente".


Summary: 78 % de homes na dirección dos centros de Primaria no que o 81% de ensinantes son mulleres. Só 5,35% de directoras en Secundaria, nivel no que o 64% son profesoras. Un estudo da CIG-Ensino confirma que a desigualdade de xénero continúa nas direccións dos centros educativos.

En Primaria, segundo o informe do sindicato nacionalista, un 81% do profesorado son mulleres mais a situación muda nos cargos de dirección nos que o 78% son homes. En Secundaria, a desigualdade continúa e cando o 64% son profesoras mais o peso porcentual dos directores é de 71%. Á vista dos datos a CIG-Ensino reclama un Plan de Igualdade na Consellaría de Educación que xa solicitara con anterioridade. "Un plan que, á vista dos resultados, non só é legalmente preceptivo, senón completamente necesario para evitar as diferenzas e que estas sigan aumentando. Un plan en que a propia Administración actúe de xeito responsable neste eido, establecendo os mecanismos necesarios para facilitar ao profesorado a conciliación da vida familiar e laboral e que esta non repercuta no acceso aos cargos de dirección", defenden desde o sindicato nacionalista desde o que acusan de "neglixencia" o incumprimento mesmo da Lei de Prevención sobre a determinación de postos de risco para o embarazo. Esixen así á Consellaría que artelle mecanismos encamiñados á igualdade real "entre quen forma o colectivo e quen toma as decisións" e lembran o relevante papel do ensino para a "eliminación dos condicionamentos sociais que prexudiquen a creación dunha sociedade igualitaria para todos e todas".


Summary: A ONG Proactiva Open Arms lémbralle ao ministro español que "facemos o que a administración non fai" e "podemos acabar no cárcere" por salvar vidas no Mediterráneo.

José Luis Ábalos, secretario de Organización do PSOE e ministro de Fomento en funcións, afirmou que o barco Open Arms, que leva máis de dez días con 160 inmigrantes a bordo, ten "bandeira española", se ben dixo que lle "molestan" os "abandeirados da humanidade que non teñen que tomar nunca unha decisión, os que cren que só eles salvan vidas, desde o ámbito privado". Así o manifestou nunha entrevista en El País na que nega que o goberno español estea inactivo a rspecto da situación das persoas inmigrantes a bordo do 'Open Arms'. "Vai con nós porque é un drama humano, porque falamos de Europa e porque ese barco ten bandeira española". Ábalos defendeu que o goberno tamén traballa para salvar vidas mediante salvamento Marítimo, "que non pon un barco senón bastantes máis e que o ano pasado rescatou 50.000 persoas no mar". Considera que estamos perante unha cuestión de política inmigratoria e que non se pode "actuar unilateralmente". "España asume a súa responsabilidade mais non a doutros países", dixo. O fundador da ONG Proactiva Open Arms respondeu xa ás declaracións do ministro: "Señor Ábalos, non somos abandeirados da humanidade. Somos unha resposta popular, facemos o que as administracións non fan no Mediterráneo Central". Engadiu, aliás, que "nos arriscamos a multas inasumíbeis e podemos acabar no cárcere".


Summary: Adolfo Muíños, alcalde de Rianxo, a portavoz en Bruxelas Ana Miranda, a alcaldesa de Tomiño, Sandra González, ou Carlos Callón son algunhas das persoas que asinan o manifesto 'Eu con Ana Pontón'.

Medio cento de militantes e cargos institucionais do BNG presentaron esta sexta feira (15 de abril) en Compostela a campaña 'Eu con Ana Pontón', un manifesto co que propoñen a voceira nacional da organización frontista como candidata á presidencia da Xunta no marco das eleccións ao Parlamento. Lanzan a iniciativa "convencidas", din, da "solidez, a experiencia, a capacidade e a empatía" de Ana Pontón "Convencidas da necesidade de reforzar e renovar o nacionalismo galego", sinalan, propoñen Pontón porque representa "a solidez, a experiencia, a ilusión, a capacidade e a empatía que precisa a nosa organización". "Unha das persoas que mellor encarna o compromiso con Galiza", dixo Anabel Gulías, militante e concelleira do Bloque en Pontevedra. Entre as persoas asinantes atópase o alcalde de Rianxo, Adolfo Muíños, a portavoz do BNG en Bruxelas, Ana Miranda, a alcaldesa de Tomiño, Sandra González, o que foi candidato de Nós ao Congreso pola Coruña, Carlos Callón, o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores ou Xosé Luís Rivas, 'Mini'. Para alén da presentación pública e do manifesto pendurado na rede, explicaron que iniciarán unha campaña através das redes sociais baixo o lema 'Eu apoio Ana Pontón'.


Summary: Non haberá aulas hoxe, 13, nin mañá, día 14, e non se desbota que se amplíe a duración.

O positivo dun profesor obrigou a suspender as aulas de ESO no CPI da Cañiza para esta terza e cuarta feira, días 13 e 14. Como sinala a dirección do centro nun comunicado, por mor dese positivo hai varios docentes que van faltar por se facer as probas e permanecer á espera dos resultados, de aí a suspensión das aulas. Unha medida, a suspensión de aulas os 2 días, que recomendou Inspección Educativa, indica a dirección. Esta quinta feira, día 15, é festivo na Cañiza, Santa Tareixa. Non se desbota, dependendo dos resultados das PCRs, que haxa que ampliar os días de suspensión de aulas. O conselleiro de Educación, Román Rodríguez, aseguraba nunha entrevista concedida na mañá deste domingo na Radio Galega que o curso educativo na Galiza se iniciou "cunha gran normalidade". Os casos activos nos centros educativos galegos eran a pasada sexta feira de 421 positivos. A incidencia da pandemia da Covid-19 nas comarcas de Ourense obrigou ao fechamento da Escola Infantil María Ana de Celanova, tras un positivo. A clausura deste centro provocou que a cifra total de aulas en corentena en toda Galiza aumentase en dúas, até as 23, segundo os datos diarios achegados polas consellarías de Educación e Política Social, actualizados esta sexta feira.


Summary: As administracións locais activan plans económicos para reducir o impacto da pandemia, ademais de desinfectar espazos, repartir comida e equipos de protección, atender da xente que vive soa ou dar cobertura as persoas máis vulnerables.

Nesta semana, o Concello de Carballo comezou a repartir porta por porta as 32.000 máscaras cirúrxicas adquiridas pola administración local, en Sada o goberno municipal aprobou unha moratoria de 90 días para recibos anteriores ao estado de alarma e o atraso da domiciliación das taxas. Noutras vilas, como en Moaña ou Laza, desde as oficinas municipais organizan como levarlles a compra e os medicamentos a algúns veciños e noutros, como Vilamartín, fanse visitas á xente que vive soa para axudala en calquera necesidade. Os concellos, a administración máis achegada á cidadanía, leva un mes aplicando medidas para reducir o impacto da crise e á sombra de Estado e autonomíaAs administracións locais, as máis achegadas á veciñanza, levan un mes aplicando medidas para reducir o impacto da crise social, económica e sanitaria provocada polo coronavirus e o confinamento, moitas veces afastadas dos focos que acaparan o Goberno central e a Xunta pero con axudas e plans que aminoran as consecuencias da pandemia. Entre todas estas, á marxe dos plans económicos, aprazamento de impostos ou mesmo axudas directas, inclúense tamén a achega de materiais didácticos para os máis pequenos, impresión de tarefas escolares, fomentos de actividades para os máis novos, servizos de apoio psicolóxico, fabricación masiva de máscaras e materiais de protección ou a desinfección de rúas e espazos públicos, levada a cabo por servizos municipais ou os bombeiros de cada municipio. Mesmo festas sorpresa de aniversario para a rapazada. As medidas son amplas e variadas. Desde os concellos máis pequenos ata as vilas e, por suposto, nas cidades. Así, en todas as urbes aplicáronse medidas tributarias consistentes na moratoria ou adiamento de impostos municipais, ademais de suspender recargos ou xuros de demora, co obxectivo de minimizar o impacto económico da crise. Lugo achega 600 euros por traballador a pequenas empresas que non fagan ERTE e Ourense anuncia que abonará sete cotas aos autónomos da cidadeNalgunhas, como en Lugo, o Concello foi pioneiro nun plan de activación económica, dotado de 5 millóns de euros, que, por exemplo, achega 600 euros por traballador a pequenas empresas que non fagan ERTE polo virus, ademais de achegas de entre 1.200 e 750 euros para aquelas firmas ou autónomos obrigados a pechar ou que reducisen nun 75% a súa facturación. En Ourense, pola súa banda, o Concello anunciou que abonará o pagamento de sete cotas aos autónomos da cidade, correspondentes aos meses de xuño a decembro de 2020, co obxectivo de "mitigar os graves prexuízos polo cesamento da súa actividade". Todo dentro dun plan dotado de 10 millóns de euros para apoiar estes profesionais, as pemes e o pequeno comercio da cidade. En Ferrol, ademais de preparar un plan para empregar os remanentes de tesourería na concesión de axudas directas ás persoas afectadas pola crise da Covid-19, tamén se propuxo a creación dun directorio de empresas para unha aplicación de venda on-line destinada aos comercios locais. En Compostela, pola súa banda, prepárase un plan de activación económica dotado de 3 millóns de euros, ao tempo que noutras cidades ultiman tamén medidas de axuda centradas nos pequenos negocios. Ademais, as persoas máis vulnerables foron outro dos obxectivos fundamentais nas grandes cidades. En Vigo, o Concello duplicou a asignación ao Banco de Alimentos e, nos primeiros días de confinamento, o alcalde Abel Caballero anunciou que o total das axudas de emerxencia entregadas polo goberno local superaba os 3.000 beneficiarios e os 300.000 euros, ademais de aclarar este martes que se ampliaron ata case 1.900 as bolsas de comedor para familias con menos recursos. Pola súa banda, en Santiago, 750 persoas beneficiáronse xa do uso do tícket especial de compra nos supermercados da cidade, mentres que na Coruña, Protección Civil leva repartidos máis de 2.000 menús durante o estado de alarma, ademais de anunciar o Concello que manterá todos os seus contratos en vigor para garantir o emprego nas empresas prestatarias dos servizos, unha medida semellante á que anunciou a alcaldesa de Lugo, Lara Méndez, que asinou un decreto que garante que as compañías que prestan servizos á administración local non teñan que recorrer a despedimentos. A Coruña anunciou que mantiña en vigor todos os contratos de empresas de servizos municipais e Lugo garante que non despidan persoalAlén disto, foron tamén moitos os concellos que durante estes días priorizaron e adiantaron o pagamento a provedores municipais para inxectarlles liquidez, abonando por exemplo Lugo un total de 8,5 millóns desde o mes de marzo. A habilitación de espazos para xente sen fogar foi tamén común nas urbes, así como a desinfección de espazos, a suspensión do cobro da ORA ou o impulso de diferentes programas de voluntariado para a repartición de comida, axuda ás persoas maiores ou que viven soas,


Antigos afiliados do Partido Popular (PP) veñen de fundar un novo partido político en Santiago de Compostela, 'Por e para Santiago', con vistas ás eleccións municipais de maio de 2023. Nun comunicado remitido aos medios, a formación descríbese como un partido político de "mulleres e homes independentes de Santiago de Compostela", "fondamente comprometidos coa situación actual", para atender as preocupacións dos veciños e buscar solucións aos seus problemas. A pugna polos liderados divide o PP nas cidades Defínense como un "partido moderado, de amplo espectro" onde "toda a veciñanza e ideoloxías teñen cabida", excepto as "posturas extremistas" que "imposibilitarían a convivencia". "Nunca hai que perder a perspectiva que deu orixe a este partido: Santiago de Compostela e a súa xestión, na procura do benestar dos seus veciños, tanto da zona urbana como do rural e a reivindicación real da Capitalidade de Santiago de Compostela", apunta. Un día despois da renuncia de Mayo O anuncio da creación deste novo partido chega un día despois de que Fernando Mayo renunciase a presentar candidatura para dirixir o PP de Santiago, nunha rolda de prensa na que cargou contra a formación pola falta de "garantías de igualdade". Mayo era un dos dous candidatos para ocupar a dirección do partido de cara ás eleccións municipais. O outro candidato é Borja Verea. División no PP de Compostela: Verea logra 350 avais e Mayo, uns 30 Nunha rolda de prensa realizada esta segunda feira, o xa ex candidato acusou o "aparato do partido" de deseñar un "congreso ad hoc" cun candidato "imposto". O popular tamén lamentou que, dos máis de 2.000 afiliados cos que conta o PP de Santiago, só 360 poderán votar, ao ser os únicos que teñen "as contas ao día". Promotores do novo partido Entre os promotores de 'Por e para Santiago', destacan o presidente da Asociación Vista Alegre, David Ríos, antigo afiliado do Partido Popular; Anxo Jiménez, Ramón Fandiño e Juan Carlos Rodríguez. Espía na campaña: delirios a prol do PP de Compostela Outros integrantes do partido son Susana García, Raquel Rodríguez, Miguel Ángel Zas, Óscar Fraga, Roberto Güimil, Montserrat Pascual, Javier Caneda, Jacobo Varela, María Sende Darío Quinteiro e Manuel Anxo Martínez.


Summary: "Agora mesmo estou máis inclinado polo si que polo non". Así manifestou Xaquín Leiceaga, portavoz parlamentar do PSdeG, a súa intención de concorrer á Secretaría Xeral da formación política. Porén, apelou á "cautela" e á reflexión.

O portavoz parlamentar do PSdeG, Xaquín Leiceaga, estaría disposto a se postular á Secretaria Xeral da formación política. Aínda que dixo non ter decidido se se presentará como candidato, amosouse convencido, nunha entrevista concedida a Radio Galicia-Cadena Ser, de que pode achegar máis capacidade de diálogo e máis experiencia aos outros dous aspirantes a liderar o PSdeG, Gonzalo Caballero e o outro posíbel candidato, Juan Díaz Villoslada. "Nunha situación política complexa como esta ás veces precísase un pouco máis de experiencia política, de xestión de colectivos e, se se quere, de capacidade de interlocución na sociedade con outras forzas políticas. E eu creo que aí podo aportar máis eu", sinalou na conversa. "Eu teño un grao de coñecemento que os outros dous precandidatos ou outras persoas non teñen", afirmou. Sobre a súa posíbel presentación como candidato a dirixir o PSOE na Galiza, apelou á cautela, "a miña predisposición non é negativa pero manteñamos unha cautela". "Agora mesmo estou mais inclinado polo si que polo non, pero xa digo, en reflexión aínda. Primeiro hai que ver como son os tempos, o calendario aínda non é coñecido; eu calculo que até finais de agosto non haberá que tomar unha decisión definitiva, por tanto, temos un mes por diante, mes e pico, aínda para falar con xente", apuntou. Por outra banda, defendeu que non se desligue o liderado orgánico e o social. E na Galiza iso pasa, dixo, pola presenza no Parlamento. Puxo de manifesto que o traballo realizado á fronte do grupo parlamentar é unha boa tarxeta de presentación.


Summary: O 8 de xuño de 2012 publicábase o primeiro número de Sermos Galiza, o medio que supuxo o retorno semanal do galego aos quioscos. 300 números despois, o proxecto informativo continúa coa súa cita semanal con subscriptoras e lectoras,, medrando, atendendo a realidade dun país que tamén quer existir no papel.

"No editorial do número un anunciábase o camiño que ía seguir o medio. Das varias ideas que alí se lanzaban eu salientaría dúas. A primeira, a que fai referencia á intención de contar a realidade cun ollar galego, crítico, meditado e honesto. A segunda sería a que manifesta a intención de contar a realidade libre dos intereses de grupo económico ningún. Seguindo estas liñas foi como medrou o proxecto. Nestes seis anos de vida, nestes 300 números, Sermos Galiza consolidouse como un semanario de intereses galego". Así reflexiona Xoán Costa, presidente do Consello de Administración de Sermos Galiza S.A., sobre estes seis anos de vida. Con este semanario van 300 desde que se publicou aquel primeiro número, 8 de xuño de 2012, no que se entrevistaba Agustín Fernández Paz; denunciábase o esfarelamento do sistema bancario galego ou radiografábase o primeiro ano de mandato dos concellos saídos das eleccións de 2011. Daquela, como agora, o compromiso era tomar o pulso da actualidade cunha perspectiva crítica e propia. María Obelleiro, directora do semanario, considera que "o feito de que Sermos leve seis anos na rúa e de que a empresa estea facendo o esforzo de tratar de sacar adiante un diario evidencia a grande evolución ao longo deste tempo". Isto é posíbel, engade, "grazas a toda a Comunidade Sermos". Comunidade Sermos Unha comunidade ampla, variada e heteroxénea, formada por accionistas, persoas colaboradoras, empresas e institucións que se publicitan... e subscritoras e lectoras, o elo fundamental. Diego Boquete foi o primeiro subscritor do semanario. "Tan pronto me enterei de que ía saír un medio en galego e vin posibilidade de apoiar, fíxeno", lembra. "É importante ter un medio en galego, que conte e informe desde aquí". Desexa maior proximidade á actualidade, de aí que aplauda a iniciativa de ter un diario: "agardo que se consiga e que sexa unha realidade". Henrique Monteagudo fíxose subscritor recentemente. "Dei o paso porque creo que é imprescindíbel ter un medio como Sermos Galiza, con información en galego, crítica e variada. E que estea en papel é para moita xente algo importante". Mira o futuro con optimismo: "Estou convencido de que hai demanda dun medio galego". Por iso acredita que Sermos O Diario Galego será unha realidade. Pousar os ollos Marta Sobradelo gosta atopar o Sermos Galiza. "Non estou subscrita nin o compro", explica, "mais léoo na biblioteca ou se non, no bar onde tomo o café, que o teñen". Gosta do semanario porque "é diferente ao resto e non só por estar en galego, senón polo que conta e como o conta". Unha afirmación que encadea coa reflexión que realiza Xoán Costa: "A importancia de Sermos para a normalidade do idioma é total. Mais non só para a lingua, tamén para a cultura, a recuperación da memoria e para desvendar certos tópicos que negan as nosas capacidades como país, como sociedade con capacidade para se autovaler". Liña na que afonda a directora do semanario: "Somos a publicación actual das que hai en papel e en galego que máis números leva publicado: 50 cada ano, e sumamos xa 300, e a única opción de atopar a lingua nos quiosques cada semana. Na medida en que somos un medio de intereses galegos, contribuímos a facer país, a difundir unha axenda temática propia, centrada na Galiza, sobre temas que nos interesan a todas e todos e que se botan en falta nos medios de comunicación tradicionais: feminismo, lingua, cultura, traballo, ecoloxismo… Confianza Van aló 300 números desde aquel primeiro exemplar. Desde entón, centos de entrevistas, de reportaxes, de crónicas. Centos de opinións e colaboracións, de críticas literarias, musicais ou de cinema. En base a todos eles foi medrando a confianza de que é posíbel ter un diario en galego nos quiosques. "Estaría ben", recoñece Marta: "ao fin e ao cabo Galiza non pode resumirse nunha vez á semana". Ampliar e alargar Sermos O Diario Galego é a evolución natural do xérmolo que en 2012 prendeu en Sermos Galiza. Máis de 900 persoas accionistas, as persoas subscritoras e as empresas anunciantes afortalaron un proxecto que permite marcarse como obxectivo o de ter un diario galego. Enriquecer, alargar e ampliar o espazo comunicacional galego desde nós e para o mundo. En papel publicarase con 32 páxinas e a cor de terza a sábado, durante os cinco días consecutivos. A maiores, os sábados, levará encartado un suplemento de fin de semana, Sermos Galiza, con outras 32 páxinas. En total o diario sairá 258 días ao ano. "Debe ter a capacidade para concitar vontades e integrar intereses arredor de Galiza", considera Víctor Freixanes, presidente da Real Academia Galega. "É absolutamente necesario para coñecer o país", mantén Carlos Mella, da Fundación Castelao. Para Antía Otero, poeta e editora, "fai falta un diario en papel que nos dea unha contrainformación". "Precisamos un diario cunha sección cultural asentada no país", defende Comba Campoi, actriz e xornalista. Estas voces son apenas uns poucos exemplos das esperanzas sobre o novo diario. 3.000 subscricións antes do 31 de xullo Para facelo viábel economicamente e unha realidade en 2019 son necesarias 3.000 subscricións antes do 31 de xullo deste 2018. Estamos na conta atrás!


Summary: Leva nas listas dende xullo de 2011. Dende entón pediu o traslado de centro hospitalario en varias ocasións pero ainda non conseguiu ser operado. Denuncia que "non tenho futuro laboral na Galiza. Poderia atopar trabalho noutro pais porem isto agora mesmo não é possivel por eu figurar no Registo de Pacientes en espera do Sergas".

Jesús Manuel da Torre Martins continúa coa carreira de obstáculos que iniciou hai uns 15 meses para operarse no Sergas. O 19 de xullo de 2011 inscribiuse nas listas de espera. Dende entón sufriu discriminación lingüistica en varias ocasións e só despois de denunciar a situación en público e en privado conseguiu ver recoñecido o seu dereito a contar con documentación en galego. Porén, segue sen ser operado e denuncia que "non tenho futuro laboral na Galiza" e que "poderia atopar trabalho noutro pais, porem isto agora mesmo não é possivel por eu figurar no Registo de Pacientes en espera do Sergas". O pasado 13 de marzo denunciou a través da Mesa a negativa tanto do Hospital de Fátima coma do Complexo Hospitalario Universitario de Vigo (CHUVI) a facilitarlle ningunha documentación na lingua propia de Galicia e que mesmo o chegaran a ameazar con non operalo se non asinaba o consentimento informado en castelán. Dias máis tarde viu por fin recoñecido o seu dereito a asinar o consentimento informado na súa lingua. Superado xa o preoperatorio, o 6 de setembro requeriu verbalmente ser operado, sexa nun centro concerto sexa no CHUVI, pero ainda non conseguiu. Adxuntamos a carta que nos vén de remitir denunciando a súa situación.


Summary: Un ano despois da súa constitución, a Asociación de Entidades Locais pola Lingua comeza a definir as liñas de traballo que vai desenvolver ao longo de 2020 co fin de ampliar o catálogo de recursos co que poderán contar, de momento os 17 concellos asociados á plataforma.

A Asociación de Entidades Locais pola Lingua naceu en febreiro de 2019 alentada por 15 concellos que xa viñan colaborando na defensa e posta en marcha de distintos proxectos relacionados coa lingua e coa cultura galegas. Santiago de Compostela, A Baña, Ames, A Coruña, Teo, Ribadeo, Ferrol, Narón, Ponteceso, O Grove, Rianxo, Pontevedra, Moaña, Vilagarcía e Rois foron os pioneiros. Acordaron constituír un espazo unitario e colaborativo "desde o que impulsar o uso da lingua en todos os ámbitos da Administración local", explica a Nós Diario Arximiro Fernández Cabanelas, técnico de Normalización Lingüística do Grove. En novembro uníronse os municipios de Redondela e Betanzos como novos socios. "Agora, ademais de convidarmos a outros moitos municipios a sumarse a esta plataforma", apunta o alcalde de Rianxo, Adolfo Muíños, encargado de presidir a asociación nesta primeira fase, "agradecemos o interese da Deputación de Pontevedra, con quen nos acabamos de reunir, e o apoio da Secretaría Xeral de Política Lingüística, onde presentamos a iniciativa a finais de 2019". As entidades locais interesadas en sumar sinerxías, tan só teñen que contar cun servizo de lingua ou normalización e pagar unha cota en función da súa poboación. A cambio, terán a oportunidade de contribuír á creación de proxectos "máis ambiciosos" comprometidos coa promoción da lingua. A información íntegra pode ser consultada na edición en papel de Nós Diario ou na súa lectura na nube.


Summary: Adif sacou a licitación esta terza feira o contrato para implantar este sistema de seguridade nos tramos Vigo-Compostela e Compostela-A Coruña. O prazo de execución das obras é de 12 meses.

O ERTMS, o sistema de seguridade que epritos e expertos aseguran que tería evitado o sinistro de Angrois, tardará aínda un ano en se incorporar á liña do Eixo Atlántico (A Coruña-Vigo). O Boletín Oficial do Estado publica esta terza feira a licitación por Adif do contrato para dotar de ERTMS a esa liña. O prezo de licitación ronda os 69 millóns de euros. O prazo máximo das probas de validación e posta en servizo será de seis meses e o de execución das obras de 12 meses, contadas a partir da adxudicación. As empresas teñen até o 1 de xuño para presentar ofertas. O 19 de maio de 2006 comezaban a circular no Estado español as primeiras liñas de alta velocidade equipadas co sistema de seguridade ERTMS, recomendado pola Unión Europea xustamente desde ese mesmo ano. O mencionado sistema componse doutros dous: o GSM-R que permite a comunicación por radio cos comboios; e un segundo, o ETCS, que tería evitado o sinistro de Angrois ao non lle permitir rebasar a velocidade máxima, os 80km/h, no tramo sinistrado, segundo peritos e expertos.


Summary: Segundo o presidente ucraíno, o seu país é un referente dos "valores da comunidade euroatlántica".

O presidente de Ucraína, Volodimir Zelenski, demandou esta sexta feira e de maneira formal a petición de entrada na OTAN a través dun proceso "acelerado", despois de que o seu homólogo ruso, Vladimir Putin, asinase os tratados de adhesión de Donetsk, Luhansk, Zaporiyia e Kherson. "Sabemos que é posíbel. Vemos como Finlandia e Suecia comezan a súa adhesión este ano sen un plan de acción", sinalou o presidente, que pediu a mesma consideración para o seu país porque "é o xusto". [VÍDEO] Donetsk, Luhansk, Zaporiyia e Kherson pasan a formar parte do territorio ruso Neste sentido, Zelenski definiu a entrada de Ucraína na OTAN como un paso "decisivo para a seguridade de toda a comunidade de nacións libres", ao tempo que asegurou que "Rusia non se tería detido nas nosas fronteiras se non a tivésemos detido nós". Segundo o presidente ucraíno, o seu país é un referente dos "valores da comunidade euroatlántica" e salientou que Ucraína xa é un socio "de facto" da Alianza Atlántica, e que só lle falta pasar a formar parte de maneira oficial da organización militar. Zelenski recoñece o control ruso sobre 20% do territorio ucraíno Mentres os países que integran a OTAN debaten e votan a entrada de Ucraína no organismo, Zelenski exixiu que se apliquen unha serie de medidas para garantir a seguridade de Ucraína e do resto de Europa, aínda que non especificou cales. Adhesión dos óblast ucraínos O pazo do Kremlin, en Moscova, acolleu na mañá desta sexta feira a cerimonia na que o presidente Vladimir Putin e os actuais dirixentes dos territorios de Donetsk, Luhansk, Zaporiyia e Kherson asinaron a súa adhesión a Rusia. Putin asina a adhesión a Rusia de Donetsk, Luhansk, Zaporiyia e Kherson Durante o acto institucional, Putin asegurou que os "habitantes das rexións das repúblicas populares de Luhansk e Donetsk, Zaporiyia e Kherson tomaron unha decisión inequívoca". "Os seus habitantes convértense nos nosos cidadáns para sempre", engadiu.


Summary: O oportunista acordo entre PSOE e PP sobre os orzamentos municipais de 2014 é un engano que só servirá para repartir cromos e negociar cotas de poder. Porén, 2015 está ao virar a esquina e aqueles que pretenden atrincheirarse na Casa Consistorial, poderían levar un bo susto cando Vigo esperte, por fin, do seu letargo.

Os charlatáns de feira e aproveitados que anuncian a posibilidade de alcanzar o paraíso vigués. Esa seita localista de fanáticos do rexedor olívico están aferrados á institución como as moscas ao mel Os charlatáns de feira e aproveitados que anuncian a posibilidade de alcanzar o paraíso vigués; os distribuidores de estupefacientes mediáticos destinados a anestesiar o cerebro colectivo; os propagandistas do todo vai sobre rodas pero aínda irá mellor, esa seita localista de fanáticos do rexedor olívico están aferrados -ou suxeitos, nunca se sabe- á institución como as moscas ao mel. Encandeados á súa idea de cidade-estado intentan vendernos a moto nun pavoroso exercicio de cinismo; ávidos por divulgar as súas estrafalarias alfombras de lastras, lousas e azulexos; con gañas de largar as súas peroratas grandilocuentes, os seus discursos fachendosos e as súas carracas localistas; cativados por esa alleada obsesión por transformar Vigo nunha metrópole fantástica, nunha urbe de conto de fadas, nun espazo de lenda, nun lugar de fábula, nun municipio acicalado, coqueto e perfumado; un edén balsámico e moi doce no que os seus habitantes son felices e comen perdices, un verxel de xentes elegantes e cultivadas, prósperas, espléndidas, ansiosas de pasear polas súas marabillosas rúas prodixiosamente empedradas e axardinadas mentres contemplan o fabuloso ceo azul... Todo é sortilexio, todo lles serve na súa obstinación por vendernos a moto que xa ninguén lles compra Porfiados por ese éxtase, ese estado de bebedeira derivado da inhalación de durmideiras no cal todo é maxestoso e as rúas son unha sorte de pistas de patinaxe nas que os viandantes gozan deslizándose mentres soa unha melodía de Richard Clayderman. Todo é sortilexio, todo lles serve na súa obstinación por vendernos a moto que xa ninguén lles compra, porque sucede que a xente xa non acredita nas fantasías destes iluminados. Perderon toda a credibilidade. O oportunista acordo entre PSOE e PP sobre os orzamentos municipais de 2014 é un engano que só servirá para repartir cromos e negociar cotas de poder O oportunista acordo entre PSOE e PP sobre os orzamentos municipais de 2014 é un engano que só servirá para repartir cromos e negociar cotas de poder. Será malo porque os partidos inmiscidos e os seus líderes anteporán o interese propio aos seus matices ideolóxicos. Será malo porque este pacto ciméntase sobre unha filosofía argalleira, tramposa e trapalleira, na que uns e outros serán dúas caras da mesma moeda. Será malo porque será o comezo dunha nova política na que os matices e as sensibilidades e ideais contarán pouco, pero os «intereses dos aparellos» pesarán moito máis. Será malo porque os líderes do PSOE e do PP asumirán o mesmo discurso populista que asegura altos réditos electorais pero que só beneficia a uns poucos. Será malo porque Vigo quedará supeditada aos designios dunhas poucas camarillas e elites oportunistas, desdeñosas e narcisistas. E será malo porque continuará o desgoberno, o malgasto e o nepotismo, mentres os sufridos vigueses pasan un calvario. Porén, 2015 está ao virar a esquina Porén, 2015 está ao virar a esquina e aqueles que pretenden atrincheirarse na Casa Consistorial, poderían levar un bo susto cando Vigo esperte, por fin, do seu letargo.


Summary: Entre la ola y la roca chega aos cinemas este venres tras pasar pola Seminci de Valladolid, o Môtif de Alaska ou Cineuropa. Manuel Lógar, o seu director, achégase ao labor dos percebeiros indo máis alá dos relatos sobre a dureza da loita entre o home-heroe e o océano. Falamos con el.

Non é nada difícil deixarse levar polo impacto da beleza da Costa da Morte nin polos discursos que converten o día a día dos oficios do mar nunha sorte de épica folclorizadora, negadora da realidade ao agochar tanto o conflito -e o cambio- social como as forzas -as políticas públicas- que arrasan coa tradición moito máis que as dificultades inherentes a traballos -certamente- perigosos e precarios. Manuel Lógar non caeu, porén, niso, no seu documental Entre la ola y la roca, que chega aos cinemas este venres 22 de marzo despois de pasar por festivais coma a Seminci de Valladolid, o Môtif de Alaska ou Cineuropa, en Compostela. Cunha cámara que se vai achegando progresivamente aos protagonistas, Lógar analiza o presente e o futuro do labor dos percebeiros sen esquecer as tensións internas. Indo máis alá dos relatos sobre a dureza da loita entre o "home-heroe" e o océano. Falamos con el. Entre la ola y la roca é un documental sobre os percebeiros de Muxía. Como xorde o proxecto? Cal era o seu obxectivo?A película nace como proxecto final de grao da ESCAC, en Barcelona. Especializado en dirección documental, decidín comezar a investigación dunha curtametraxe na Costa da Morte, coa idea básica de rodar por fin perto da Coruña e mergullarme nunha contorna descoñecida e á vez moi familiar para min."O descoñecemento da maioría dos compañeiros da figura do percebeiro, que dende rapaz resultábame hipnótica, acaba por facerme decidir centrar o punto de vista neles"O descoñecemento da maioría dos compañeiros da figura do percebeiro, que dende rapaz resultábame hipnótica, acaba por facerme decidir centrar o punto de vista neles. A idea inicial de curta medrou moito, ata converterse nesta longametraxe.O documental está feito, basicamente, a partir de entrevistas cos percebeiros e de imaxes nas que podemos ver como traballan. No caso das segundas, é como a cámara se fose achegando máis, progresivamente, a eles: de planos máis xerais ata unha cámara que se amosa moi perto... Está así feito por algún motivo especial?Á metade do rodaxe, semanas despois da chegada do resto do equipo, un dos protagonistas, Félix, confesounos que fora a primeira vez que alguén viña rodar máis de dúas ou tres xornadas, e non só indo ás rochas, senón no seu día a día. Nas súas casas, no bar, no porto… Estamos convencidos de que vivir con eles durante mes e medio axudounos a captar a atmosfera que buscabamos e, día tras día, a comodidade deles connosco provocou que se abrisen á cámara dunha forma que nun comezo non esperabamos."Vivir con eles durante mes e medio axudounos a captar a atmosfera que buscabamos e, día tras día, a comodidade deles connosco provocou que se abrisen á cámara"Esta idea de achegamento pode chegar a reflectirse na planificación, aínda que de forma orgánica, non intencionada, creándose este sentimento tamén no espectador, introducíndoo sutilmente nesta contorna sensitiva dos percebeiros. Aínda así, en todo momento buscamos crear esta loita de forzas entre o home e a natureza, e facer sentir no corpo o poderío do mar, un mar vivo, bravo, que case actúa como un entrevistado máis.Un documental sobre os percebeiros podería ser, facilmente, un relato épico (máis) sobre un oficio case heroico, que de tanto falar de idealizados heroes esquecese falar da realidade: dos conflitos internos entre os percebeiros, por exemplo. O teu documental non nega a realidade (a dureza, o perigo), pero tampouco idealiza nada. Ese enfoque foi algo consciente, parte do obxectivo?Exactamente esa era a intención dende o comezo. Que fose cru, que fose real. Comezar dende un punto obxectivo onde, nunha historia que todo puidese ser branco ou negro, poder xogar cos grises no medio e reformular a nosa idea da Costa da Morte e os seus habitantes. Poder ver os personaxes do documental coma persoas coma nós, cos seus erros e virtudes, creo que non fai máis que reforzar o impacto que ten velos xogar a vida nas rochas tódolos días.É un retrato coral dunha realidade, (realizado a varias voces). Con que criterios escolliches os principais entrevistados? Ou foi máis ben unha decisión que tomaches á hora de facer a montaxe?Na forma na que traballo existe unha investigación e achegamento previo, aínda que máis dirixido a facilitar a rodaxe por intuición. De feito chegamos a ter un guión de 50 páxinas. Pero ao segundo día de comezar, quizais pola maxia de rodar a realidade, ou porque como equipo desenvolvémonos mellor coa improvisación, seguir as pautas do guión perdeu todo o sentido, polo que acabou no lixo. Tiñamos claro o que queriamos contar, e durante esas semanas deixámonos guiar polas sensacións que nos levaran máis perto de cara a esa tese. Por así dicilo, rodar sabendo o que queres dicir, pero deixando que o como xurda na rodaxe."Seguir as pautas do guión perdeu todo o sentido, polo que acabou no lixo"Non se agochan, ao gravar as reunións da agrupación, as tensións -ou discusións ben abertas-, que teñen que ver cos fallos na vixilancia contra os furtivos ou cos problemas causados pola burocracia, entre outras cuestións. Natxo, o encargado da Confraría de Muxía, é aí como a figura intermediaria entre o mundo dos percebeiros (ao que el tamén pertence) e unha Administración que parece afastada e allea aos seus problemas (representada tamén polos axentes que controlan o peso das capturas). Hai algún motivo polo que se fale da Administración dese xeito só indirecto e, en realidade, bastante pouco?Foi complicado tentar encontrar o equilibrio das forzas coas que, por un lado realizar un documental sensitivo, co que levar ao público a realidade dos percebeiros, non razoada senón física, pero por outro nunca esquecer o tratamento social da obra."Sendo unha película independente e autodistribuída, temos a liberdade de facer ver o abandono por parte das institucións, locais, nacionais e europeas"Sendo unha película independente e autodistribuída, temos a liberdade de facer ver o abandono por parte das institucións, locais, nacionais e europeas, que non souberon, nin saben, tratar cunha contorna baseada en traballos artesáns. O cabo Touriñán de Muxía, o final de Europa, é o símbolo de como ata no último punto da UE estanse a aplicar políticas dirixidas a un modelo mecanizado, industrial e de sobreexplotación, que nun principio quixo acabar coa pesca artesanal, beneficiando os grandes arrastreiros, e á vez intentando acabar cos problemas ambientais que provoca este mesmo modelo, controlando a sobrepesca cunhas cotas que condicionan moitísimo máis aos pescadores de baixura que ás grandes embarcacións."O cabo Touriñán de Muxía é o símbolo de como ata no último punto da UE estanse a aplicar políticas dirixidas a un modelo mecanizado, industrial e de sobreexplotación"É dicir, agora mesmo esta situación imposta non fai feliz nin aos pescadores, nin aos ecoloxistas, nin aos propios defensores do mesmo sistema. E, no caso dos percebeiros, vense atrapados nun traballo irregular e ambiguo, que intenta ser encaixado con forza nun modelo estandarizado, acabando por poñelos dos nervios. Encántame a frase de Benito no documental, onde define o percebeiro coma "un toureiro mal pagado". Os percebeiros forman parte do noso patrimonio, e como tal o seu modo de vida debería ser protexido.En relación con iso, a través de parte das entrevistas o espectador é trasladado un pouco ao que aconteceu no Prestige (a ausencia das "autoridades", a súa irresponsabilidade, as divisións internas entre a xente do mar), ademais de situalo un pouco nas políticas que levaron á situación de despoboamento e falta de emprego no lugar: axudas só para os grandes arrastreiros e dificultades para os pequenos… Poderíase botar en falta máis análise por este lado. (Consulta de expertos, por exemplo). Non se fixo así por algún motivo?O xa mencionado, tiñamos que pensar nesta balanza na que equilibrar a creación da atmosfera e sensacións desta realidade, e logo reflexionar sobre ela. De nada serviría facer un razoamento sisudo do estado económico dos percebeiros, se iso non vai acompañado da sensibilidade que caracteriza o seu traballo. Ao final, a beleza do cine é poder facer arte e tamén estudo. E pola nosa parte buscabamos iso, a reflexión na evasión.Non se renuncia, tampouco, a reivindicar un lugar (Muxía), un xeito de vida (ser percebeiro, mariscadora, patrón de barco de pesca…) e unha paisaxe. A terceira está moi presente. Impresionan, por exemplo, as imaxes que parecen tomadas desde o aire. Como se fixeron?A verdade que a Costa da Morte é unha contorna demasiada agradecida para isto. Mael, o director de foto, sorprendíase coa beleza case involuntaria das paisaxes, como se poñendo a cámara en calquera lugar, houbese algo co que quedar hipnotizado. Pola miña parte, e mantendo o equilibro que guiou o documental, renunciei á busca de paisaxes virxes, onde a beleza da natureza nos atrapase, para buscar nestes planos a constante da competencia entre o home e a súa contorna. Na película, o espectador goza de paisaxes belas e únicos, pero nelas sempre se mostra a pegada nosa. Tendidos eléctricos, grandes construcións, aeroxeneradores... Non retratar estas estruturas sería obviar que o noso impacto no medio xa forma parte do mesmo, e a simbiose que crea esta unión resúltame interesantísima. Galicia, entre eucaliptos (por desgraza) e aeroxeneradores. No caso dos planos dende o aire, foron tomados cun dron de Aeromedia, e grazas á destreza dos seus pilotos puidemos conseguir imaxes tan impactantes, aínda sufrindo o forte vento da costa.No documental fálase moito, como diciamos antes, de conflitos internos: da falta de unión e solidariedade e, sobre todo, do chamado furtivismo interno. (E xa non só externo). Que se explicaría polo contexto de crise: o prezo do produto baixa ao reducirse a demanda, e entón para compensar unha parte dos percebeiros collen máis do permitido (agochándoo de mil maneiras). Que conclusións podemos tirar do documental sobre este problema, o do furtivismo interno?Este problema é o mesmo que acontece na loita polo medio actual. O individual fronte ao común. Esta actitude dalgúns percebeiros, comprensible no sentido da súa inestabilidade económica, aplicámolo calquera de nós cando collemos o coche innecesariamente, ou asumimos que o cambio social non chegará porque, simplemente, se eu non me aproveito, farano os demais. É certo que o impacto individual pouco pode facer para arranxar un conflito tan grande como o cambio climático, pero no documental tamén sacamos a conclusión de que, xuntos, todo pode facerse. E o cambio, vistas as tan necesarias manifestacións do pasado 15M, chegará. Agardemos que non sexa demasiado tarde."No documental tamén sacamos a conclusión de que, xuntos, todo pode facerse"Algo que queda claro no documental, tamén, é que, aínda que a situación das novas xeracións foi mudando (tiveron a oportunidade de estudar), o de percebeiro non é precisamente un oficio de clases altas. Moitos falan de que non puideron ir á escola, de que fixeron ese traballo toda a vida… E supoño que o documental, no fondo, o que reivindica é o dereito a vivir dignamente do seu traballo dunhas persoas que son iso, traballadores. Era un pouco a idea?Galicia sufriu penurias económicas durante moito tempo e isto cala na cultura dunha sociedade. O cine dos irmáns Dardenne mantén unha premisa invariable nas súas películas, a dignidade da clase obreira, como dis, o dereito a vivir dignamente. Pode ser que o noso rural estea nunha forte crise, pero non por iso se debe abandonar institucionalmente polo crecemento do urbano. Esta idea de vivir con dignidade, a pesar das complicacións, é a forza que mantén os percebeiros, os pescadores, as mariscadoras e a todos os traballadores que día a día loitan por sobrevivir. En relación con iso, e ao ser un oficio moi masculinizado, saen moi poucas mulleres no documental, e cando saen están case sempre nun plano secundario. (A muller que limpa o percebe detrás do marido que fala). A excepción son as mariscadoras e as (poucas) percebeiras (que aparecen máis perto da praia). Cal é, polo que puideches observar, o papel das mulleres nesa contorna, a do oficio dos percebeiros?As percebeiras, que ben merecen unha película só para elas, teñen unha dinámica distinta de traballo, sendo esta non tan arriscada (que tamén o é), pero si máis pausada e razoada, buscando con máis paciencia e coidado os lugares onde pode haber percebes."As percebeiras, que ben merecen unha película só para elas, teñen unha dinámica distinta de traballo"É unha das espiñas cravadas dos erros que ten a película. No documental dependes por completo da realidade, e o noso punto de vista das mulleres percebeiras ía ser o testemuño de Mari Lista, gran percebeira de Corme. Por desgraza, pouco antes de comezar a rodaxe, Mari lesionouse traballando e tivo que coller unha baixa.Foi entón cando tomamos a decisión de non ir a Corme, manténdonos todo o tempo en Muxía. Para a estrutura narrativa e a tese documental, resultou a mellor opción, pero co prezo a pagar de non poder tratar a figura das percebeiras como nos gustaría. Facer unha película supón perder historias que queres polo ben de acadar a historia que amas. Por sorte, despois da rodaxe chegou a marabillosa curtametraxe de Álvaro Gago, Matria, que aínda sen falar directamente das percebeiras, fala dos conflitos da estendida idea dun falso matriarcado en Galicia, onde a muller remata facendo o dobre do traballo."Facer unha película supón perder historias que queres polo ben de acadar a historia que amas"Hai algo que por veces resulta algo raro (e que se lle criticara por exemplo a Lois Patiño polo seu documental sobre a Costa da Morte, no que tamén saían os percebeiros), que é que algúns dos entrevistados parecen cambiar ao castelán cando se lles pon a cámara diante para entrevistalos (os mesmos aos que viramos falar en galego entre eles). Por que cres que acontece isto?Ao comezo das entrevistas pedíalle a quen estivese diante da cámara que falase como quixese, galego ou castelán, tomando cada un a decisión que consideraba máis cómoda. É certo que o noso equipo, a excepción de eu e Roi, segundo sonidista, era de fóra. Mael (Venezuela), Wayne (Inglaterra), Kiku (Cataluña), e David e Cris (Colombia), e entre nós falabamos castelán por obvios motivos. O bo trato dos percebeiros co equipo puido estenderse ata o punto de que algúns falasen máis castelán do normal, aínda que en pouco tempo ata Wayne entendía o galego muxián sen problema. Que entendese o meu coruño xa non foi tan sinxelo... Creo que esta mestura de galego e castelán, non impostar dende o comezo ningún, enriquece a película. E tamén ver a realidade do uso do castelán, ás veces considerado tristemente máis formal co galego, fala da nosa historia, e de como nas nosas palabras escóndese un triste pasado.Hai unha voz que poderiamos considerar especialmente importante no documental, que é a de Moncho, un dos percebeiros veteranos, se cadra o máis). Por veces é como se servise de fío condutor do relato: fala da falta de concienciación do gremio, da necesidade de organizarse mellor para frear o furtivismo e, sobre todo, do problema do furtivismo interno. Quen é esta persoa e por que, dalgún xeito, ten este papel no documental?Xa xubilado, Moncho aparece no documental como presidente dos percebeiros de Muxía. É a figura que representa ese pasado artesán, que ve como o modo de vida actual está a esnaquizar o futuro deste traballo, ao esquilmar a costa. Pero debe quedar claro que os percebeiros son as vítimas disto, que debido á súa precariedade económica, acaban no mesmo saco os que necesitan máis para sobrevivir, e os que necesitan máis por pura avaricia. Basicamente vólvese á idea da actitude nosa, como sociedade, co cambio climático. Como di Pablo nun momento, "o mar é de todos", e é certo, pero esta idea parece que mutou despois do Prestige e da crise. O mar era de todos, pero agora parece que non é de ninguén."Como di Pablo nun momento, "o mar é de todos", e é certo, pero esta idea parece que mutou despois do Prestige e da crise. O mar era de todos, pero agora parece que non é de ninguén"É especialmente interesante tamén o testemuño do percebeiro que di que todos os traballos (albanel, condutor…) teñen o seu risco, que non hai tampouco que darlle tanta importancia. En xeral, no documental percíbese moito ese ton: a aceptación, con naturalidade, dos perigos do oficio. E o mesmo para a aceptación da morte. Xunto cunha reivindicación, tamén, do amor polo oficio e da especial relación que implica coa natureza, co mar. Era tamén parte do obxectivo? (Retratar a relación coa morte, co mar…)É unha das miñas escenas favoritas. Creo que nese testemuño, a primeira vista tan sinxelo, encóntrase a idea central desa resiliencia dos traballadores da Costa da Morte. Os percebeiros xogan a vida día a día, por un salario que os manteña a flote. E esta é a súa vida, e a partir desta aceptación, de que todos temos os nosos problemas, dificultades e conflitos, é cando se pode empezar a medrar. Comprender a realidade propia e ser conscientes do momento no que nos encontramos, que non é o máis positivo, é o primeiro paso para reformular as cousas, por un mellor futuro. Arríscome a dicir que ese "éche o que hai" de Ramón, é o "éche o que hai" máis poderoso que escoitei nun documental. Aínda que non sei se Herzog me discutiría esta afirmación…"Nese testemuño, a primeira vista tan sinxelo, encóntrase a idea central desa resiliencia dos traballadores da Costa da Morte"Algo máis que queiras salientar?Só agradecer aos habitantes da Costa da Morte que recibisen así un pequeno equipo de rodaxe coma nós. E dedicar esta película a tódolos percebeiros, mariscadores e pescadores que faleceron no mar. Agardo que a película guste, como homenaxe a eles.


Summary: Decorrerá este sábado, 23 de novembro, na Coruña, organizada pola AELG coa colaboración da AS-PG.

"A Literatura Dramática é un filón de alto potencial, que en Galiza segue a manterse case no esquecemento". Así se manifestan desde a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG), responsábel da a IV Xornada da Sección de Literatura Dramática. Cartografías da palabra en acción, que se vai realizar este sábado na Coruña, coa colaboración da Asociación Sócio-Pedagóxica Galega (AS-PG), co patrocinio do Concello da Coruña, Deputación Provincial da Coruña e CEDRO, e a colaboración da Universidade da Coruña. "Cómpre facilitar, visibilizar, abrir espazos de encontro para compartir eses procesos de creación e para atopar unha complicidade e un diálogo que poida potenciar esas pezas en construción", sosteñen. A propia AELG explica que nesta xornada "preténdese mostrar a presenza da literatura dramática galega na actualidade, tanto no ámbito do ensino como a través doutras canles de comunicación como a edición ou a programación teatral. E, por outra banda, facilitar os procesos de creación en curso, no marco galego, en relación co portugués, colaborando no seu impulso". A inscrición é gratuíta. Está solicitada a homologación ante a Consellaría de Educación, Universidade e Formación Profesional por 8 horas, e a matrícula é preferente para socios/as da AELG e da AS-PG (por orde de inscrición). O programa completo previsto é o seguinte: Sábado pola mañá 09:45 Apertura da III Xornada. 10:00 Mesa redonda A literatura dramática nas aulas. Presentación e moderación: Olivia Pena. Ponentes: María Vilariño e Manuel Vieites. 11:15 Mesa redonda A difusión da literatura dramática hoxe. Moderación: Carlos Labraña. Ponentes: Inma Doval e Manuel Xestoso. 12:30 Clase maxistral a cargo de Francisco Matos Oliveira. Sábado pola tarde 16:30 Festival Pezas dun teatro do porvir. Procesos abertos de escrita dramática. 16:30 h. A Feroz. Santa Inés. 17:10 h. Fernando Epelde. Mal Avenida. 17:50 h. Carlos Labraña. O rocho. 18:30 h. Marta Figueiredo. Grada Família. 19:10 h. Ernesto Is. Desertos ou A resaca dos profetas. 19:50 h. Laura Porto. O senso da floración.