Summary: Nova edición das 'Palabras con memoria' de Ramiro Torres.

carafuncho.- (Ademais de significados xa rexistrados) Gran de maínzo sen lograrse, deforme. Lugar de escoita.- Queixas, Cerceda. Fonte.- Manuela Barbeito (Yago Pazos Barbeito). caroubeira.- Garoubeira. Cereixa brava, pequena e aceda. Lugar de escoita.- Bisbarra de Sarria. Fonte.- María Xosé López Castro. casulo.- (Ademais de significados xa rexistrados) Espiga de millo debullada, sen os granceiros. Exemplo.- "Os casulos son bos para prender o lume." Lugar de escoita.- Arbo. Fonte.- Pedro Salgueiro Sexto. fraudo.- A flor do millo. Lugar de escoita.- Boiro. Fonte.- Alumnado do CEIP Praia Xardín (recompilado polo EDLG do Centro). pera de San Lourenzo.- Variante de mazá. Lugar de escoita.- Sabucedo (A Estrada). Fonte.- Manuel Cabada Castro. Outros apuntamentos.- Variedade de pera en Sabucedo, bastante saborosa, de tamaño medio, redondeiras e de polpa algo granulada sobre todo cara ó centro e tamén un chisco secas (non con moita auga). verdina.- Dise de verduras como a nabiza cando está moi verde e vizosa. Lugar de escoita.- Sarria. Fonte.- María Xosé López Castro. Outros apuntamentos.- Indica a persoa informante que se di que as nabizas só comezan a saber ben desde que xea un pouco porque entón váiselles a verdina.


Summary: O xefe do Goberno galego carga contra as forzas da oposición que "se miran no espello dos antisistema" ou "de Bildu" no Congreso do PP de Lugo, que reelixiu a Barreiro co 96,4% dos votos mentres no exterior se desenvolvían manifestacións a prol da sanidade pública e dos afectados polas preferentes

"Salvemos o Hospital da Costa" e "que nos devolvan os aforros de toda unha vida". Foron as dúas pancartas que este sábado recibiron a Alberto Núñez Feijóo e ao resto da cúpula do PPdeG ante a Casa de Cultura de Burela, onde os conservadores celebraban o seu congreso provincial de Lugo. Blindados por un nutrido despregamento de efectivos antidisturbios, os populares mesmo tiveron que esquivar algún ovo axudándose de paraugas nos accesos do edificio onde José Manuel Barreiro, único candidato do cónclave, foi aclamado como presidente do partido na provincia co 96,4% dos votos na xornada do cuarto aniversario do regreso do PP á Xunta. Catro anos despois das eleccións que colleron co pé cambiado tanto a quen gañou como a quen perdeu e transcorridos catro meses dende a súa segunda vitoria os desprazamentos de Feijóo polo país son, nas últimas datas, calquera cousa menos prácidos. Unha blindaxe policial semellante á despregada na localidade mariñá foi a que atoparon vinte e catro horas antes os manifestantes que, portando sobres, protestaron contra a corrupción e os recortes ante a casa do Concello de Vilagarcía, onde acudira o xefe do Executivo para conmemorar o centenario do municipio. Se cadra, son esas protestas as que levaron a Feijóo a, dende a tribuna do congreso do PP lugués, cargar con dureza contra "outros partidos que se miran no espello dos antisistema, no de Bildu ou en distintos espellos en cada comunidade autónoma". O PP, pola súa banda, di, "só se mira en Galicia" e por iso "Galicia se recoñece en nós e nas nosas políticas". Os antidisturbios blindaron o congreso do PP de Lugo ante as mobilizacións a prol da sanidade pública e dos afectados polas preferentes Nun acto autolaudatorio no que o ex presidente Gerardo Fernández Albor non dubidou en resucitar as acusacións de "corrupción" contra Felipe González ou en acusar a José Luis Rodríguez Zapatero de "poñer os terroristas no poder", Feijóo amosouse convencido de que "catro anos despois do 1 de marzo de 2009 seguimos sendo o fiel reflexo da maioría" mentres "os partidos da oposición seguen tentando atopar as súas ideas e os seus líderes". Neste contexto, os recortes contra os que protestaba a veciñanza no exterior son, para o líder conservador, "esforzos e sacrificos que pagan a pena" porque "Galicia e España volverán estar onde merecen os cidadáns, cústelle o que lle custe a este partido". Tamén houbo, como adoita, mensaxe para os afectados polas preferentes que tamén berraban no exterior: eses produtos financeiros foron emitidos "sen control" durante os gobernos do PSOE, "que miraban para outro lado". Desvinculación da corrupción e eloxios a Barreiro Como ao longo destes catro anos, o acto deste sábado en Burela tamén lle serviu a Feijóo para marcar distancias cos casos de corrupción que lle afectan ao seu partido. Así, co escándalo arreciando o Concello de Santiago, por unha banda, e a sede central do PP a conta do caso Bárcenas, pola outra, o presidente da Xunta asegura saber que "hai situacións que abochornan a calquera político honesto, pero o noso compormiso é Galicia e por Galicia temos que seguir ao seu carón". "Canto máis se deosta a política pola culpa daqueles que non son quen de estar á altura, máis temos que esforzarnos por facer política de verdade", instou, nun contexto no que hai que distinguir os políticos "que meten a man na caixa" dos "honestos". Feijóo insta a distinguir os "honestos" dos que "meten a man na caixa" A alocución presidencial serviu tamén, despois de censurar os procesos internos dos grupos da oposición, para eloxiar a quen competira con el pola presidencia do PP en 2006. Cómpre un recoñecemento para Barreiro, tamén voceiro do PP no Senado, porque "responde continuamente á chamada do PP" e por iso, di, "merece o respaldo que lle estamos dando e a confianza para seguir sendo presidente do PP de Lugo". Neste contexto, Feijóo obvia a competencia pasada para asegurar que "hai máis de seis anos decidimos traballar xuntos pola renovación do partido en Galicia para reeditar os éxitos políticso que o presidente fundador, Manuel Fraga, lograra nesta terra".


Summary: Dese millón percibido polos 9 conselleiros da entidade, tres deles representando o FROB, 577.000 son fixos e 423.000 procedentes de dietas.

Os nove conselleiros de NCG Banco gañaron un millón de euros en 2012, o que spón case un 5 por centomáis que en 2011, exercicio no que foron nomeados ao se constituir formalmente a entidade financeira galega. No que atinxe aos integrantes da alta dirección do banco, estes embolsaron 2,1 millóns de euros, un 25% máis que en 2011. Do millón de euros que recibiron os nove conselleiros desta entidade, 577.000 son de retribución fixa (un 5,5%máis que en 2011), mentres que 423.000 son de dietas (case un 12% de incremento). Cómpre lembrar que os máximos executivos das entidades nacionalizadas, como é o caso de NCG, teñen limitadas as súas retribucións a 300.000 euros. Os datos veñen de ser feitos públicos pola Comisión Nacional do Mercado de Valores. A dirección da entidade está a desenvolver un ERE que afecta a centos de empregados do banco. Hai unhas semanas coñecíase que un total de 636 traballadores de NCG Banco pediron acollerse a algunha das medidas previstas no expediente de regulación de emprego (ERE) na primeira fase da súa aplicación. En concreto, segundo informaron os sindicatos nun comunicado ao equipo, as peticións de prexubilacions "superan amplamente" as 455 establecidas; mentres que 120 persoas solicitaron baixa indemnizada e outras 61 pediron redución de xornada.


O pasado día 26 de maio, nun diario madrileño, o presidente da Xunta teorizaba sobre sanidade. Suxería, máis ca probablemente, que a administración pública está correndo con determinados gastos sen motivo real, xa que non corresponden realmente ao servizo propiamente sanitario. De todas maneiras, a afirmación seleccionada como cita inicial deste escrito non é compatible coa que se inclúe debaixo. A iso quería eu referirme. Persoalmente, tras vinte e tres anos de exercicio profesional, podo asegurar que un paciente non descansa se non ten cama cómoda e limpa; as infeccións aumentan se non hai hixiene; e a alimentación equilibrada resulta imprescindible para toda recuperación, incluída a dunha operación do corazón A formación na profesión de enfermaría baséase en diversas teorías elaboradas desde o século XIX por enfermeiras experimentadas, entre elas Florence Nightingale e Virginia Henderson. Todas elas destacan como fundamentos da atención aos doentes tanto a hixiene coma a alimentación, dúas das catorce necesidades básicas formuladas por Henderson e que deben estar garantidas para todos os pacientes sen excepción nin distinción. Persoalmente, tras vinte e tres anos de exercicio profesional, podo asegurar que un paciente non descansa se non ten cama cómoda e limpa; as infeccións aumentan se non hai hixiene; e a alimentación equilibrada resulta imprescindible para toda recuperación, incluída a dunha operación do corazón. Ocórreseme unha hipótese nada improbable: que pasaría se os hospitalizados tivesen que participar no financiamento dos seus 'gastos básicos de hospedaxe', expresión aproximada do sr. Núñez Feijoo nunha entrevista concedida á canle televisiva Intereconomía?: ou sexa, se tivesen que aboar gastos pola comida, hixiene persoal e facer a cama?; dígollelo eu: parte importante deles non terían recursos económicos suficientes para afrontar unha hospitalización media ou prolongada. Presumiblemente a hixiene do paciente e a súa alimentación serían deficitarias, e poderíase acabar nunha situación similar á de países subdesenvolvidos ou con graves problemas económicos, onde lles levan da casa comida e roupa da cama; ou realizando a colada en lavadoiros comunitarios dentro das instalacións hospitalarias. É tan importante atender as necesidades básicas do paciente coma unha boa práctica clínica. Se desatendemos algún deses aspectos, a curación e recuperación non van ser posibles É tan importante atender as necesidades básicas do paciente coma unha boa práctica clínica. Se desatendemos algún deses aspectos, a curación e recuperación non van ser posibles: polo tanto, son aspectos que forman parte do concepto complexo que constitúe a sanidade, e nun país europeo desenvolvido, no século XXI, non se deberían converter en materia pagable, ou sexa, non dispoñible de igual modo para todos. Como non sexa, permítaseme unha pequena ironía, que queiramos espertar a compaixón da directora do FMI.


Summary: Toda a vida de Sandra Amézaga xirou ao redor do mar e dos seus traballos. Estudou Ciencias Políticas e Socioloxía en Madrid mais, sen deixar a súa vocación, seguiu o camiño cara á ría de Arousa coa idea de potenciar os magníficos produtos que alí nacen. Como por casualidade, e moita intuición, funda en 2012 Exquisitec, unha empresa de venda por internet de marisco galego de calidade e participa, ao mesmo tempo, na asociación Mulleres do Mar de Arousa. Desde esta entidade tenta reverter a situación de desigualdade nos ámbitos laborais que vive a muller que vive e traballa do mar.

Como se chega a vender marisco por internet partindo dos estudos en Socioloxía e Políticas? Eu estou vencellada ao mar de sempre. Vivín de pequena enriba dunha fábrica de conservas na que meu pai exercía de director. A razón era que viñeramos de fóra e tiveramos que vivir alí. Despois de terminar a carreira comecei a traballar nunha empresa de pesca facendo control de xestión de atuneiros durante máis de vinte anos. Decidín volver á Galiza para traballar na comercialización do peixe. Moitas amizades pedíanme como favor que lles mercase marisco polo Nadal. Foi daquela cando decidín montar unha empresa. Pensaba xa que había que estar en internet e logo de varias probas decidinme por unha tenda propia. A premisa sempre foi que o marisco fose galego, de pesca artesanal e garantindo a calidade. Facilitar o seu acceso a lugares onde non hai ou onde non saben mercalo. A venda por internet directa pode ser unha saída para o sector nestes tempos de incerteza? Penso que si. Nós mercamos directamente nas lonxas e elas deberían facer un esforzo, aínda que non é o seu campo, por comercializar. Nalgúns produtos os intermediarios desvirtúan todo o proceso. Hai algún caso de éxito, como na confraría de Cambados, que comercializa vieira e funciona moi ben. Sempre din que é moi complicado mais é necesario para dar a valer o produto, que é de máis calidade. As confrarías que o fan, soben os prezos. Que papel xoga a muller no mundo do mar galego hoxe? Un papel fundamental e pouco recoñecido, agora e sempre. Hai que dar voz ás mulleres de hai anos e ás de agora. O marisqueo a pé, por exemplo,é na súa maioría feminino mais nos postos de dirección nas confrarías e nas federacións de confrarías son homes. Creo que patroas maiores agora hai 6 de 63 confrarías. Na ría de Arousa hai unha patroa maior. Ese cambio aínda non se fixo. Eu sempre digo que é porque aínda non soubemos. Deberíamos mudar a maneira de facer as cousas. As mulleres seguimos tendo unha sobrecarga de traballo cos coidados e así é moi difícil. As mariscadoras son as máis adiantadasderon o paso nos 90. Como se podería dar máis visibilidade ás mulleres no mar? Lembro unha xornada que organizamos na que participaron tres mulleres de máis de setenta anos que traballaron na batea, na conserva e no marisqueo. Contaron as súas experiencias e decateime de que tiñan moitas ganas de seren escoitadas. O que contaban non eran anécdotas, eran historias cun gran valor para que non esquezamos o que fixeron. Habería que darlles máis voz. Hai moitas mulleres traballando no mar, mais moitas veces a figura visíbel é o pai ou o irmán. Non son públicas no sentido de participar en postos de responsabilidade ou en asociacións. Non se fala delas. Temos que facer un esforzo importante para visibilizarnos e aí é onde queremos traballar desde Mulleres do Mar de Arousa. Un dos problemas que temos é que traballamos nun sector ancorado nun paternalismo dependente da Administración, que agarda moitas veces que lle resolvan os problemas. Falta espírito de colaboración, somos moi individualistas en xeral. Hai que facer un labor de traballo de equipo. Mais no caso da muller é fundamental a sobrecarga de traballo e esta ten que ver coa mentalidade machista que mantemos a nivel social.


Summary: Desde o BNG afirman que o noso país está a vivir unha "primavera negra" para a industria. Ao fío desa denuncia, entrevistamos á deputada nacionalista Carme Adán coa que analizamos a situación do sector e as súas propostas. Entre elas salienta unha aposta decidida por alargar a presenza pública na economía.

Recentemente denunciou no Parlamento que Galiza está a vivir unha "primavera negra" na súa industria. A que se refire? Vivimos a caída libre e sen rede do tecido industrial galego. Podemos enumerar os casos como de industrias que esta primavera pechan as súas portas ou reducen persoal en todos os sectores como Gamesa, T-Solar, Caramelo, Darty, Alimentos lácteos, Unísono, Biofabri ou como o naval lonxe de saír do túnel cada vez ten máis difícil o mantemento do emprego en Vigo e Ferrol. Sen un sistema financeiro que opere a modo de "rede", todos os indicadores apuntan a unha perda importante de empresas no sector eólico, fotovoltaico, naval, alimentario, téxtil ou mesmo na auxiliar do automóbil. No I+D+i os datos mostran tamén a queda rexistrada en só catro anos. En 2008 tiñabamos 1930 empresas con actividades innovadoras e en 2011 eran só 1241, un 30% menos. No mesmo período as empresas tecnoloxicamente innovadoras pasaron de ser 2.152 a 1.643. Como se ve o de primavera negra queda curto para a desfeita que está a supor Feijóo e o seu goberno. Son numerosas as problemáticas laborais que acaban sendo obxecto de debate no parlamento. Como cualificaría a actuación do Goberno galego en relación ao emprego e aos conflitos laborais abertos? A devolución do tax lease podería ser o golpe definitivo para o naval O goberno galego é un mero espectador. Como moito actúa de comentarista da situación que vive o emprego e as industrias mais non ten nin plan de futuro nin intención de modificar a situación. Feijóo acepta e comparte decisións de Madrid como eliminación das primas as renovábeis ou o desmantelamento do sector naval galego. Joaquín Almunia anticipou xa que desde a Comisión Europea obrigarán que se devolva cando menos parte do tax lease dos últimos anos. Que valoración se fai desde o BNG? Isto podería ser o golpe definitivo para o naval. Un sector que cómpre lembrar só en catro anos perdeu sobre 10.000 postos de traballos directos en Vigo e preto de 12.000 en Ferrol. Comarcas nas que os sindicatos falan dunha destrución industrial de máis do 60%. Galiza pasou de ser punteira nesta actividade a vivir un verdadeiro esborralle, de ser líder pasou á terceira posición por tras de Euskadi e Asturias. A nivel europeo países como Holanda son os que abandeiran a construción neste momento. A retroactividade do tax lease sería unha medida inxusta que sorprende veña proposta por alguén que se denomina socialista como Almunia. A postura do BNG a ese respecto foi sempre moi clara en Galiza, Madrid e Bruxelas. Tax lease, o veto á construción naval civil en Ferrolterra, a expatriación de Barreras que pasa a ser controlada por Pemex... Que propostas formulan para que o naval teña futuro? De man do PP retornamos á Galiza de fai corenta anos, aos anos da emigración forzosa Feijóo sempre tan remiso a falar en termos de presenza pública nas empresas. Mesmo actuou de comercial para vender Barreras a unha empresa pública mexicana. Toda unha mostra de como entende gobernar. Prometeu dique flotante para Ferrol, e a día de hoxe non hai nada. Centro de reparacións para Ferrol e para Vigo, e a día de hoxe non hai nada nada. E dos floteis de Pemex? Sabemos algo? Só que a empresa pensa transferir coñecemento a México a través da súa compra. Na última xuntanza cos sindicatos do naval denunciaban con impotencia como toda a formación e o bo facer dos traballadores deste sector emigra a Euskadi ou Holanda. Hoxe semella que de man do PP retornamos á Galiza de fai corenta anos, aos anos da emigración forzosa. En relación a Pescanova, propuxeron a apertura dunha comisión de investigación. Cren que hai algo oculto tras a grave situación que atravesa a empresa? Esta empresa ten un peso importantísimo na economía galega. Durante anos recibiu axudas públicas moi cuantiosas, incluso o goberno Fraga fixo un plan acuícola a súa medida. A Xunta participa da empresa a través dunha filial e agora vemos pola prensa que o imperio desmorónase como un castelo de naipes. Semella que algunha cousa hai que investigar. Estamos falando de moitos cartos de todos e todas os galegos, de moitos postos de traballo e dunha marca simbólica e moi valiosa para Galiza. Feijóo ante esta situación, de novo, actúa de espectador. O modelo de Feijóo é o do vello colonialismo, a venda do país por parcelas por exemplo a multinacionais da megaminaría contaminante. Apostaron tamén por que a Xunta aumentase a súa presenza no accionariado, e tamén na dirección, de Pescanova, mesmo a través dunha posíbel expropiación parcial. Que motiva esta proposta? A iniciativa pública e a participación pública na xestión empresarial para nós é unha alternativa fronte o colapso do actual modelo económico Unha economía que teña o seu centro en Galiza necesita un sistema financeiro propio, nós apostamos porque sexa público. Da mesma maneira entendemos que ante a ineficacia, mala xestión e incluso malgasto que fixeron as empresas dos cartos públicos é o momento de revisar a sistema de subvencións, xa que o que se fixo até agora foi socializar as perdas das empresas. Para nós é fundamental non perder a galeguidade da marca e o núcleo central da empresa. Sabemos que poden existir os denominados tiburóns interesados en vender a prezo de saldo a cota de mercado e a flota deste empresa. Francamente consideramos que é o momento de propor outras alternativas e nesa liña formulamos algunhas propostas. En relación ao anterior, dado que o capital privado semella ser incapaz de reactivar a economía, como evitar o esmorecemento produtivo? Se o chamado "mercado libre" destrúe a vida das persoas outras deben ser as alternativas Traballamos en dous eixos. Primeiro: Pular por un sistema financeiro público. A ese respecto levamos ao Parlamento unha iniciativa para transformar o IGAPE nun Instituto de Crédito Oficial de Galiza. Sen un instrumento destas características facer fluír o crédito para empresas e familias, para dinamizar a economía e asegurar a nosa base produtiva, é imposíbel a curto e medio prazo. Segundo: As empresas privadas levan recibindo unha cantidade de cartos públicos durante estes anos moi elevada, por iso consideramos que é un momento, dada a crise e o colapso do actual modelo económico, de transitar por outras alternativas. A iniciativa pública e a participación pública na xestión empresarial para nós é unha delas. Habería que a precisar para cada caso, mais se o chamado "mercado libre" destrúe a vida das persoas outras deben ser as alternativas. De feito no sector enerxético sería unha das saídas máis razoábeis á falsidade colosal do denominado "déficit tarifario" que estrangula as empresas e as familias. Pensemos que Galiza é produtora neta de enerxía e temos empresas como Megasa que poden pechar nos próximos meses pola mala regulación que desde Madrid se está a facer dos prezos da enerxía. A industria de Galiza ten futuro? E, o máis importante, Galiza ten futuro sen industria? O PP repite o mantra da pobreza do país, mais son as súas políticas as que nos empobrecen O que temos claro é que o futuro de Galiza non pasa por ser unha mina a ceo aberto, único plan industrial que contempla Feijóo. Hai sectores como o complexo mar-frío, naval, eólico, automoción, contact center que viven unha crise neste momento pola inoperancia, ou directamente a incompetencia, do goberno actual. Estamos falando de fortalecer as empresas con valor engadido e non existe ningunha estratexia por parte do goberno para conter a caída libre de todos os sectores. As ansias centralizadoras do PP provoca un desleixo polo tecido industrial galego nunca visto. O PP repite o mantra da pobreza do país, cando é todo o contrario, son as súas políticas as que nos empobrecen. O futuro ten que vir da man dun deseño estratéxico sobre as nosas potencialidades, podemos atoparnos en ben pouco tempo na tesitura de que un "tarde piaches" sexa o único que nos quede para os sectores industriais deste país. A perda de industrias clave é demoledor, só temos que preguntarnos que fai a mocidade... emigrar de novo.


Summary: Ademais de traer até nós os motivos polos que Roberto Vilameá Ponte decidiu restaurar os seus apelidos, desta volta introduciremos a nosa curiosidade en topónimos que teñen que ver coas leiras localizadas ao pé dun curso fluvial, así como tamén aquelas granxas medievais posuidoras de certas particularidades. Estas poderán distinguirse pola súa localización (Vilameá, ou granxa do medio), polo seu tamaño (Vilamaior, granxa de considerábel tamaño), pola súa aparencia (Vilamor, granxa escura), ou polos seus propietarios. Unha persoa denominada Marinus será quen de gobernar un lugar chamado Vilamarín e mulleres da alta sociedade diranse señoras de Viladóniga ou Viladonga.

De orixe prerromana é o topónimo Veiga, cuxo significado primitivo resulta ser hidronímico, pois, como traen Lorena Carrasco e Gonzalo Navaza, "designa as terras cultivadas situadas na beira dun curso de auga". Ademais de 184 entidades de poboación e 17 freguesías, na Galiza existen dous concellos ourensáns cuxas denominacións están vinculadas con este termo: A Veiga e Rairiz de Veiga. Segundo o ILG existen na Galiza persoas apelidadas Veiga (ou na forma castelanizada Vega) e Veigas (aínda que tamén coa variante Vegas). As formas propiamente galegas distribúense, para o primeiro dos casos, por 177 concellos, encabezados pola Pontenova, Malpica de Bergantiños, Begonte, O Incio e Castro de Rei; para a segunda, unicamente nos municipios do Incio, Samos, Sarria, Lugo e Vigo. A forma singular conta con 12.370 ocorrencias; a plural, unicamente con 52. No que afecta ás versións castelanizadas cómpre indicar que o seu número ascende, de forma conxunta, ás 3.650 persoas usuarias. De afondarmos na diplomática medieval podemos facer referencia a un Martiño de Veiga que fica entre as testemuñas dunha venda que Salvador Lourenzo e os seus fillos estabelecen co mosteiro de Montederramo o 16 de xuño de 1280. Con posterioridade, e vinculada coas terras mindonienses, emítese unha sentenza favorábel a Álvaro Marques con data do 26 de abril de 1346 e en relación co préstamo da igrexa de San Pedro de Xuances (Xove). Entre a veciñanza alí mencionada fica unha Tareixa Martínez de Veiga (Theresia Martini de Veiga). Na centuria seguinte, concretamente o 19 de decembro de 1435, "Sancha Afonso da Veyga, moradora em Muro, muller que ora soon de Ares Peres de Baruta, notario da dita vila" troca con "Gonçaluo da Manda, çapateyro, morador em Santiago" –e a cambio dunhas herdades que a este lle pertencen en Santiago de Louro– a cuarta parte de certas casas localizadas na rúa compostelá da Troia. Na actualidade usan este apelido a escritora, nada no lugar de Ombre (Pontedeume), Eva Veiga, premio da Crítica de poesía galega 2016 por Soño e vértice; e así mesmo Iria Veiga Ramos, médica psiquiatra e gran divulgadora da ciencia en galego. Coas variantes Viladónega, A Viladónega e Viladóniga existen 9 lugares en toda a Galiza. Sitúanse en Santiago de Boimorto (no municipio do mesmo nome), San Salvador de Cellán de Calvos (Castroverde), San Martiño de Cerdido (no concello homónimo), San Salvador de Serantes (Ferrol), Santa Baia de Mariz (Guitiriz), San Xiao de Rubiás (Lugo), Santa María de Ourol e Santa Baia de Merille (ambas parroquias de Ourol) e San Bartolomeu de Corvelle (Vilalba). A estas habería que lles sumar a freguesía de Santiago de Viladonga, no municipio de Castro de Rei. No plano etimolóxico cómpre sinalar que a orixe destes topónimos fica nunha villa dominica, ou sexa, nunha granxa ou casa de campo vinculada cunha muller (dona – dominica) de orixe nobre. Sen dúbida, esa é a explicación do topónimo medieval Furco de Vilardonega, hogano unicamente coñecido como Furco (na freguesía cuntense de San Breixo de Arcos de Furcos) aínda que até non hai moito se denominaba a nivel popular Furcodona (para distinguilo tamén dun Furcomao). O curioso disto radica no feito de que ao longo do século XIV ese lugar foi gobernado por determinadas freiras do mosteiro de Santa María de Belvís. Unha delas, Tareixa Álvarez, prioresa desa comunidade, tiña por avó o trobador Paio Gómez Chariño; mais tempo atrás, o mesmo lugar é administrado por Xoán Mariño de Rianxo (tamén vinculado co trobador), xusto no momento en que de xeito fugaz o lugar se di Villa de Furco Donego (1359). Dentro do plano da onomástica comentaremos que son 423 as ocorrencias do apelido Viladónega (porén, na forma Villadónega) distribuídas por 11 municipios (Cerdido, Cedeira, Valdoviño, Láncara, San Sadurniño, Narón, Begonte, Cariño, Ferrol, Lugo e A Coruña). Na versión coa vogal sincopada, o apelido Viladonga unicamente conta con 7 persoas usuarias que se localizan nos concellos de Ribadeo e Lugo. No ACS consérvase un poder que, con data do 11 de xaneiro de 1569, lle outorga Ares Pérez de Billadonga ao crego Pedro Farto para que tome posesión "del lugar y casal que se dize de Ferreyra, sito en la felegresía de San Martino de Mondoñedo". Veiga designa, segundo Carrasco e Navaza, as terras cultivadas á beira dun curso de auga Co significado de vila grande preséntase o topónimo Vilamaior, formado a partir do substantivo latino villa e do adxectivo maior. Son 20 as entidades de poboación hoxe existentes e 7 as freguesías, concretamente as que aquí citamos: Santa María de Vilamaior de Boullosa (Baltar), Santa María de Vilamaior de Caldelas (Castro Caldelas), San Lourenzo de Vilamaior de Negral (Guntín), Santiago de Vilamaior (Ordes), dúas homónimas denominadas Santa María de Vilamaior (Santa Comba e Sarria) e Santiago de Vilamaior do Val (Verín). No que afecta ao plano da antroponimia sabemos que en non menos de 11 concellos se distrubúe o apelido na forma castelanizada Villamayor, entre outros en Silleda, Lalín, Forcarei, Vila de Cruces e A Fonsagrada. Concretamente son 254 as ocorrencias. Na actualidade non dispomos de ningunha persoa apelidada oficialmente coa forma galega. Por outra banda, a antiga vila de Mondoñedo, denominada de Vilamaior, contou outrora cunha leprosaría denominada co mesmo topónimo, tal e como certifica un texto de 1373: "Item mando leprosis de Ripaeuui siue leprosarie de / Burgo quinquaginta mor. Iten leprosis leprosarie de Vilamaiori quinquaginta mor". Dando un chimpo cara ás terras de Ordes sinalaremos que unha tal "Maria Eans, moller que fuy de Vasco d'Ameyxan", o 6 de xuño de 1428 doa –en terzas partes– todos os bens que posúe en Santiago de Vilamayor e outras freguesías da "terra de Montaos". No que atinxe ao topónimo Vilamarín este fórmase a partir da voz latina villa (casa de campo) e o xenitivo do antropónimo Marinus (Marinii), tal e como asegura Xosé Luís Méndez Ferrín. Con este nome existen 5 entidades de poboación, concretamente en San Tirso de Mabegondo (Abegondo), San Xulián de Campelo e Santiago de Fonteita (ambas no Corgo), San Fiz de Vilamarín (Monforte de Lemos) e Santiago de Vilamarín (Vilamarín). A estas cumpriría engadirlles un Castro de Vilamarín en San Tirso de Mabegondo (Abegondo). Como se intúe das liñas anteriores, tamén hai dúas parroquias así denominadas e un concello homónimo en Ourense. Na forma castelanizada Villamarín, mergullados xa no plano antroponímico, espállase tal apelido por 33 concellos (Toén, Castrelo de Miño, Meira, Pontecesures, Pol...) contando cun milleiro de ocorrencias. Porén, a forma galega non dispón de ningunha persoa usuaria segundo os rexistros de 2020. Así e todo, na cidade da Coruña existe o apelido composto Vales-Villamarín, que usou aquel secretario perpetuo da RAG e fundador da Irmandade da Fala de Betanzos Francisco Vales Villamarín (1891-1982). Entre as testemuñas dun documento do 14 de outubro de 1379, segundo transcribe Anselmo López Carreira nos seus Fragmentos de notarios (Ourense, séculos XIV-XVI), fica o escudeiro Gil Rodrigues de Vylamarin; así como tamén o é cinco anos máis tarde Afonso Ougea de Villamarin, segundo os Documentos do arquivo da catedral de Ourense (1289-1399), do mesmo autor. Talvez proceda de Villa Mauri o topónimo Vilamor, como achega Paulo Martínez Lema, o que viría a significar vila escura, ou algo semellante. Así e todo, non hai que descartar a posibilidade de que algún topónimo poida aludir a unha Villa cualificada polo adxectivo latino Maior. Son 7 os lugares con este nome que hoxe existen na Galiza, concretamente nas parroquias de San Vicente de Vilamor (Folgoso do Courel), San Pedro de Cangas (Foz), San Salvador do Mao (O Incio), San Sadurniño de Piñeiró (O Saviñao), San Xiao de Cumbraos (Sobrado) e en Santo Estevo de Vilamor (Toques). Ademais, como se deduce das liñas precedentes, tamén hai varias parroquias con ese topónimo, dúas xa citadas en unión coa de Santa María de Vilamor (Mondoñedo). No que atinxe aos apelidos galegos, temos só 8 ocorrencias na provincia da Coruña, ademais de contarmos con varios centos delas en 22 concellos (Toques, Sobrado, Vilasantar, Palas de Rei, Melide...), concretamente 827. Dunha villa 'dominica', granxa vinculada a unha muller, xorden os topónimos Viladonga e Viladóniga Dentro do plano histórico debemos aludir a un documento conservado entre os pergameos da catedral de Mondoñedo e que foi redactado o 18 de febreiro de 1205. Segundo o sinalado nel, Lopo Fernández entrégalle ao cabido desa igrexa determinados herdos en Vilameá, sitos nunha freguesía denominada Santa María de Vilamaior. Segundo un extracto da transcrición efectuada por Enrique Cal Pardo, o texto reza así: "in Uilla Mediana concurrente ad ecclesiam sancte Marie de Uillamor". Co significado de "vila do medio" maniféstanse os topónimos Vilameá e Vilameán, dos que Galiza conta con 33 entidades de poboación e catro freguesías, concretamente as de San Martiño de Vilameá (Guntín), San Vicente de Vilameá (A Pontenova), Santa María de Vilameá de Ramirás (Ramirás) e San Bieito de Vilameán (Tomiño). Tan só o topónimo Vilameá ten reflexo antroponímico coa mesma grafía e coa de Villameá. A primeira conta con 32 ocorrencias rexistradas en Rodeiro, A Coruña e A Estrada; a segunda, unicamente 5. Estamos, logo así, perante un apelido en vías de desaparición. No plano histórico queremos dar conta dun convenio asinado o primeiro de maio de 1186 entre "Veremundus Menendi" e o mosteiro de Santa María de Sobrado polo cal o primeiro renuncia ao lugar de Vilameán, que reclamaba o mosteiro. Deste xeito, Veremundus podería tomar o hábito e ser sepultado no referido cenobio. Por outra banda, na diplomática de Montederramo existe un pergameo de 1265 no que se indica que Rodrigo Sánchez de Vilameá (Rodericus Sancii de Vila Mediana) vende ao seu fillo García Rodríguez o celeiro que posúe en Manzaneda así como a seara de San Xoán. A transcrición deste texto correu a cargo de Ramón Lorenzo Vázquez e Maka Pérez. Tempo máis tarde, o 8 de abril de 1333, "Iohanna Peres, filla que foy de Pero Peres dito Gordo de Peraredo et de Trastulffe" véndelle a "Pero Fernandez, clerigo de Santiago d'Entrambas Aguas, et a Tereyga Gomes, filla de Gomes Eanes de Vylamea" a metade do casal de Fontao en Santo Estevo de Trasulfe (quizais localizada esta parroquia en Pantón) por 200 marabedís. Na actualidade utiliza este apelido na forma galega o secretario da fundación Bautista Álvarez e xerente de Sermos Galiza o estradés Roberto Vilameá Ponte. Entrevista a Roberto Vilameá Ponte: "Entendo que non ten lóxica levar un apelido que non está ben escrito nin se corresponde co que son" En que momento aconteceu a restauración dos seus apelidos? Que motivos o levaron a facelo? Pois realmente é con 16 anos cando comezo a cavilar que no meu apelido "Villameá" algo non cadraba. Lendo o libro da materia de Latín -que estaba en galego- atopo a definición de Vilameá como "vila situada a media altura nun monte". Pouco tempo despois descubro -falando co meu pai, orixinario de Paderne de Allariz- que a nosa familia sempre foi "Vilameá", e que a mudanza se produce cando el e seu irmán emigran a Venezuela. Aínda anos despois atopo papeis -do partido xudicial de Allariz- de comezos do século XX citando ao meu avó, como Eliseo Vilameá. O meu segundo apelido era "Puente" e aí si non atopei referencia histórica documentada. Co paso dos anos si utilizaba xa normalmente "Vilameá" aínda que non o tiña restituído legalmente, será xa no ano 2000 cando entendo que non ten lóxica levar un apelido que non está ben escrito nin se corresponde co que son. Foi dificultoso o cambio legal dos dous apelidos? Realmente un chisco si, a primeira solicitude que formulo ao rexistro civil de Ourense para a restitución de Vilameá e de Ponte, veume denegada -nun auto en perfecto español- aducindo que como había o apelido "Puente" en España pois que tamén podía ser galego. Co de "Villameá" facía unha estraña regra de tres en relación ao anterior pois realmente en español sería "Villamediana". Fixen unha apelación e finalmente veume aprobado que "Vilameá" si o podía restituír pero que Ponte non, polo que tiven que formular un cambio de apelido pois eu estaba presentando un escrito acolléndome á Lei de 1999, onde podiamos regularizar ortograficamente os apelidos, pero con Ponte, tiña que solicitar un cambio, como se quixese pór outro apelido distinto. Moi ao meu pesar así o fixen. Atopou apoios nese camiño un pouco complexo? Teño que dicir que esa Lei de 1999, á que me acollín, estábana interpretando moi restritivamente as persoas encargadas dos rexistros civís. A intervención do deputado do BNG Francisco Rodríguez a finais do ano 2000 preguntando no Congreso español e María Pilar García Negro no Parlamento galego, demandando que os rexistros civís na Galiza facilitasen os trámites de corrección de apelidos, creo que amoleceu vontades de quen non estaba disposto a facilitarnos o camiño. Que sensacións e reaccións xurdiron en vostede e na súa contorna (familiar, de amizades...) cando xa é oficialmente Roberto Vilameá Ponte? Realmente como na práctica xa estaba a usar os apelidos correctamente escritos non creo que as miñas amizades mesmo percebesen a mudanza. O meu pai e miña nai, que si me preocupaba máis, non tiveron ningún problema en aceptar algo que era axustarse ao xenuíno en galego, conservarase ou non documentación escrita que o avalara. Houbo algunha reacción familiar -no caso de Ponte- que si me sorprendeu. Mais é sintomático que na Galiza ser fieis á orixe, ao propio e procurar ser coherentes, chama a atención. Todas as mudanzas poden xerar malentendidos. Hai que explicalos e normalmente a xente entende perfectamente que a restitución ao galego é o camiño. Como anécdota, lémbrome de pequeno que a un veciño noso de Berres, na Estrada, cofundador do coro de requinta en 1930 "Os Airiños do Ulla" e xa falecido, chamabámoslle Xestoso, mais en toda a documentación aparecía Gestoso. Tardei en entender, daquela, a que se debía.


Summary: Os acontecementos remóntanse a outubro de 2010 cando familiares de Diego Viña, morto no cuartel de Arteixo en setembro de 2004, se concentraban reclamando o esclarecimento do caso.

O 6 de xuño terá lugar o xulgamento de 15 persoas por un presunto delito de "inxurias" á Garda Civil. O caso remóntase ao ano 2010 nunha concentración perante a igrexia parroquial de Arteixo onde representantes do instituto armado celebraban o día do Pilar (12 de outubro), patroa deste corpo policial. Entre as persoas imputadas atópanse a irmá, a curmá e a tía de Viña Perante o templo concentrábanse familiares de Diego Viña e activistas en defensa dos dereitos e liberdades. Este rapaz de Arteixo apareceu morto no cuartel da vila o 22 de setembro de 2004 após ser detido. Fora denunciado polo seu pai, tamén garda civil, por unha presunta agresión no domicilio. Horas máis tarde de ser prendido foi atopado nos cabouzos aforcado, supostamente, con seu pantalón vaqueiro. Porén, após a investigación iniciada a instancias da familia de Deigo Viña que non acreditaba no relato policial, descubriuse --porque así o recoñeceu o sarxento-- que o pantalón fora tirado "ao lixo" e que as cámaras de vixianza estaban apagadas. No marco da investigación desenvolvida polo Xulgado de instrución nº5 da Coruña o propio pai de Viña foi imputado por procedemento de denuncia falsa sendo que non existían indicios, sinalan fontes consultadas por Sermos Galiza, de que a agresión formulada tivese acontecido cando Diego foi detido. Así as cousas, a instrución "foi dificultosa con numerosas denegacións de probas ás defensas da familia de Diego Viña". Concentracións pacíficasAo longo deste tempo familiares de Viña concentráronse todos os 12 de outubro perante a igrexa parroquial de Arteixo acompañadas de persoas solidarias coa causa exixindo o esclarecimento do caso. "As concentracións eran absolutamente pacíficas limitándose a manifestar a dor polo falecemento de Diego Viña así como esixir responsabilidades e unha investigación conforme a parámetros de legalidade por estes graves feitos como son as mortes baixo custodia das forzas e corpos de seguridade estado", explican as mesmas fontes. As concentracións reclamaban o esclarecimento das circunstancias en que faleceu Diego Viña En resposta a estas mobilizacións diversas persoas recibiron senllas notificacións da abertura de expedientes sancionadores por parte da Subdelegación do Goberno español perante o que calificaban de delito contra os "sentimentos relixiosos" e "desordes públicas", mais todas foron arquivadas até 2010. Ese ano, 15 persoas, entre elas a irmá, a curmá e a tía de Diego Viña, foron imputadas por un presunto delito de "inxurias" á Garda Civil (artigo 504 do Código Penal). Segundo o Ministerio Fiscal o delito xustifícase no berro de consignas por parte das persoas concentradas como 'a Garda Civil tortura e asasina', 'aquí se tortura como na ditadura' e 'non foi suicidado que foi asasinado'. Asemade, apelan ao reparto dunha filipeta ou flyer na que se sinalaba "que os familiares e a sociedade en xeral sente unha sensación de desamparo ante a impunidade dás forzas de seguridade do Estado por unha falta de vontade política o control dos procesos", explican. Así mesmo, baséase a acusación argüíndo que as persoas concentradas portaban camisolas coa fotografía de Diego Viña e despregaban faixas cos lemas: 'Non esquecemos 22 - 9- 2004', 'Diego Viña morto no cuartel da Garda Civil de Arteixo' e 'Queremos saber como morreu Diego nos calabouzos da Garda Civil de Arteixo'. Multa e xuízo Para as 15 persoas imputadas a Fiscalía pide unha pena de multa de 15 meses cunha cota diaria de 8 euros o cal supón unha multa de 3600 euros para cada unha delas. En total, 54 mil euros. Neste senso o colectivo Nais contra a impunidade, do que fai parte Carmen Viña, nai de Diego, convocan unha concentración ás 9.30h o 6 de xuño perante os Xulgados da Coruña coincidindo co inicio do xuízo.


Summary: A suspensión da entrega por parte de Janssen acabou coa paciencia de Bruxelas, tras os desencontros con AstraZeneca e os casos de trombos "moi raros" mais presentes na mente da cidadanía europea. A Comisión anunciou que Pfizer adiantará doses para cubrir os atrasos das dúas anteriores que, segundo 'La Stampa', caerían do plan da UE.

"Dal 2022 stop a AstraZeneca e J&J", titulaba en primeira plana esta cuarta feira, 14 de abril, o italiano La Stampa, que aclaraba a continuación que "a UE non renovará os contratos das vacinas de vector viral". Xa en páxinas interiores, apuntaba: "A Comisión, de acordo cos líderes de moitos países [da UE], decidiu que os contratos en vigor para o ano en curso coas compañías que producen vacinas [baseadas na tecnoloxía dos adenovirus como vector viral] non serán renovados ao seu vencemento". No caso concreto de Italia, a intención do Goberno que preside Mario Draghi é reservar as doses de "AstraZeneca, J&J [Johnson&Johnson, matriz de Janssen], Sputnik e a italiana ReiThera só para maiores de 60 anos". Cómpre lembrar que a estratexia común de compra por parte da UE é compatíbel coa adquisición de forma bilateral por parte dos Estados ou dos territorios subestatais con competencias. A respecto desta información, a Comisión dixo que manteñen todas as opcións abertas de cara ás seguintes fases da pandemia, en 2022 e máis alá. "Non podemos, porén, facer comentarios sobre asuntos contractuais", sinalou un portavoz do Executivo comunitario a preguntas de correspondentes en Bruxelas. Polo tanto, non é aínda unha decisión oficial. Acordo co "socio fiábel" Si que xa o é o acordo da UE con Pfizer/BioNTech para adiantar ao segundo trimestre deste ano ─xa mesmo, de abril a xuño─ a entrega de 50 millóns de doses da súa vacina contra a Covid, prevista para os últimos tres meses do ano. Anunciouno esta cuarta feira a presidenta da Comisión, Ursula von der Leyen, nunha declaración sen preguntas. "Cómpre centrármonos nas tecnoloxías que probaron a súa eficacia", afirmou, nunha crítica velada á farmacéutica anglosueca AstraZeneca, coa que a UE mantén un enfrontamento debido aos incumprimentos nas datas de entrega supostamente acordadas. As doses que proporcionarán a estadounidense Pfizer e a alemá BioNTech virán suplir eses ocos. Pfizer/BioNTech "demostrou ser un socio fiábel. Cumpriu cos seus compromisos e é receptivo ás nosas necesidades. Isto vai no beneficio inmediato da cidadanía da UE", manifestou Von der Leyen. A decisión chega horas despois de Janssen anunciar a suspensión da entrega na UE logo da recomendación das autoridades sanitarias dos EUA de analizar a hipotética relación entre a administración desta vacina e seis eventos tromboembólicos (de entre as sete millóns de doses inoculadas no país norteamericano). Bruxelas contaba con esta importante entrega para avanzar cara ao obxectivo de vacinar 70% da poboación antes de outubro (o antíxeno de Janssen é unidose, o que acelera o dobre o proceso). Un contratempo que se sumou ao incumprimento de AstraZeneca, que era a priori a que máis expectativas xeraba por ser a máis económica e a máis fácil de transportar e de almacenar. Porén, segundo a UE, no que vai de ano só entregou 30 millóns de doses das 120 millóns comprometidas. Mirando a 2023 Ademais, Von der Leyen confirmou que negocian con Pfizer/BioNTech a compra a maiores de 1.800 millóns de doses a obter entre 2022 e 2023 e coas que responder á aparición de novas variantes. "Implicará que non só a produción das vacinas, mais tamén todos os compoñentes esenciais, estarán localizados na UE", salientou a alemá. Un anuncio na liña do adiantado por La Stampa. É dicir, centrarse na adquisición das vacinas con tecnoloxía de ARN mensaxeiro (Pfizer/BioNTech e Moderna) en detrimento das que usan adenovirus como vector viral (Janssen, AstraZeneca, Sputnik V). Nas primeiras, o ingrediente activo ─o vehículo─ é o ARN mensaxeiro, que contén as instrucións para que as células humanas constrúan unha peza inofensiva do coronavirus chamada espícula (a parte con forma de agulla) e só esa peza. O sistema inmunolóxico recoñécea e prepárase para responder en caso dunha infección. Nas segundas, o vehículo que transporta as instrucións para o organismo construír a espícula é un adenovirus ─un virus inofensivo de entre os 50 existentes, como o do arrefriado común─ e que ademais está atenuado para non causar infección. Segundo un artigo publicado a semana pasada en The New England Journal of Medicine, algunhas das partículas do adenovirus veríanse atraídas por unha proteína chave na coagulación do sangue, provocando os xa famosos e ─en palabras da EMA─ "moi raros" eventos tromboembólicos. Dinamarca anuncia a suspensión definitiva da inoculación coa vacina de AstraZeneca As autoridades sanitarias danesas confirmaron esta cuarta feira a eliminación definitiva da vacina contra a Covid-19 desenvolvida por AstraZeneca e a Universidade de Oxford do seu plan de inmunización, debido ao vínculo do fármaco con eventos trombóticos "moi raros". A decisión tomouse debido ao "bo control" da pandemia no país nórdico e á dispoñibilidade doutras vacinas, segundo informou aos medios o director da Xunta Nacional de Saúde de Dinamarca, Soren Brostrom. "Se en Dinamarca estivésemos nunha situación completamente diferente, por exemplo, cunha terceira vaga violenta e un sistema sanitario baixo presión, e non tivésemos chegado tan lonxe na vacinación, non dubidariamos en usar a vacina, mesmo se houbese complicacións raras máis graves", manifestou.


Summary: Os baixos prezos do leite están a situar milleiros de explotacións galegas ao borde do peche. A insostíbel situación fai que sindicatos e organizacións de productor@s convoquen un calendario de mobilizacións que terá o seu cume o 27 deste mes, cunha folga na distribución do leite

A situación é insostíbel e milleiros de explotacións gandeiras de Galiza veranse forzadas ao peche de non variar o escenario actual, marcado polos prezos máis baixos do estado e de Europa. Un dos sindicatos que apoia a folga do vindeiro día 27, a Federación Rural Galega (Fruga), sinala que "sendo o prezo do leite das granxas situadas no Estado español de 31,40 €/100Qg e incluíndo este o prezo das granxas galegas (29,36 €/100Qg), fica claro que o prezo percibido polas granxas situadas fóra da Galiza é moito superior ao prezo que estamos a cobrar na Galiza, a redor de 3 ou 4 céntimos máis, xa que a maiores debemos ter de conta que aquí producimos aproximadamente o 40% do leite de todo o estado". Na Fruga, o seu responsábel de sectores gandeiros, Xosé Elías Somoza, denuncia tamén que a situación de discriminación que padecen as granxas leiteiras galegas "ten moito a ver coa política levada a cabo polo PP desde o Goberno da Xunta" ao longo da lexislatura pasada. Somoza acusa o executivo de Feijóo de "dinamitar todos os instrumentos dos cales a anterior consellaría do Medio Rural dotara o sector leiteiro galego e renunciar a liderar o sector leiteiro". Aliás, Xosé Elías Somoza pon en cuestión tamén o papel do resto de organizacións profesionais agrarias, que segundo el desenvolveron unha "actuación timorata e desenfocada ao eximir das súas reivindicacións ao goberno galego do Partido Popular e enfocar este problema exclusivamente desde o punto de vista economicista". Prezos de miseria Desde 2005, entrementres os ingresos d@s gandeir@s galeg@s pola venda de leite medraron un 0,9%, os custos de explotación fixérono nun 29,6%, co cal a súa renda caeu nun 43%. Isto está provocado en boa medida porque o prezo que reciben é dos máis baixos da Unión europea e o máis baixo do Estado español: un 5,5% menos que a media estatal, un 5,48% inferior ao de Portugal, un 1,10% inferior ao de Francia, un 5,65% ao de Alemaña e un 12,16% inferior ao de Holanda.


Summary: Malia o boicot dos medios público e dos oficiosos, a protesta cidadá contra o deterioro da sanidade pública non cesa. Milleiros de persoas volveron desfilar esta quinta feira polas rúas de Vigo "pola dignidade" do sector.

A dimisión, o pasado decembro, de 25 dos 31 xefes de servizo da área sanitaria viguesa detonou o enorme malestar de profesionais e usuarios a respecto dunha década de recortes e reoganización neoliberal da materia. Os sucesivos gobernos de Feixoo así a enfocaron e agora os conflitos emerxen por todas partes e en múltiples ámbitos. "A poboación da área sanitaria de Vigo, a que máis riqueza crea en Galiza, é a que peor sanidade recibe por non ter os recursos estruturais públicos nin en atención primaria nin en hospitalaria para cubrir toda a poboación", dicía o manifesto que leu, ao final da protesta, a sindicalista María José Diéguez. Cunha pancarta que rezaba Pola dignidade da sanidade pública, os manifestantes esixiron "non máis recortes" e "máis persoal". A responsabilidade política da Xunta e Núñez Feixóo -ideólogo da viarada neoliberal da xestión sanitaria- foi outra das reclamacións que presidiron a marcha. "Esiximos a inmediata apertura dunha mesa de negociación na que se recupere a xerencia de atención primaria e un aumento da dotación económica para incrementar a dotación de persoal", consideraba o manifesto. Á manifestación asistiron os líderes de En Marea -Luís Villares- e PSdeG -Gonzalo Caballero- e mais o deputado do BNG Luís Bará.


Summary: O caso de Juana Rivas volve evidenciar que a violencia machista non se circunscribe á muller agredida.

"Un maltratador non é un bo pai", eis a palabra de orde das mobilizacións convocadas en diferentes cidades e vilas galegas neste 9 de setembro, sábado, a partir das 19:00 horas na Coruña (Obelisco), Compostela (Praza 8 Marzo), Ferrol (Pza Amada García), Lugo (Pza Maior) , Ourense (Subdelegación), Pontevedra (Peregrina), Ribeira e Vigo (Marco). Nas Pontes rá ás 12:00 horas. Esta iniciativa conta co apoio da Plataforma Feminista Galega e a Marcha Mundial das Mulleres, que consideran de importancia "dar unha resposta colectiva dos feminismos da Galiza". Máis información: Plataforma Feminista Galega, Marcha Mundial das Mulleres Galiza


Summary: CCOO anuncia protestas se non se fai este ano

A vicepresidenta terceira e ministra de Traballo e Economía Social, Yolanda Díaz, anunciou esta quinta feira nun acto nas Canarias que nos próximos días confirmará se este ano se producirá a suba do Salario Mínimo Interprofesional (SMI), que permanece conxelado desde o 1 de xaneiro. Segundo explicou a titular de Traballo en rolda de prensa, a decisión darase a coñecer unha vez que o comité de persoas expertas designado para a materia culmine o seu ditame e o mesmo se aborde na mesa do diálogo social con sindicatos e a representación empresarial. Díaz quixo lembrar que o Goberno español, cumprindo coas recomendacións europeas, despregou esta comisión de persoas expertas de máximo nivel, que está a formar parte do deseño da nova estrutura salarial. Neste sentido, a ministra destacou que o Goberno estatal entendeu "desde o minuto un" que a mellor política de rendas para combater a pobreza laboral era o incremento do salario mínimo interprofesional. Segundo Díaz, isto permitiu que 1,5 millóns de persoas traballadoras visen mellorada a súa situación salarial, sobre todo mulleres e xente nova, o que demostra que é "unha ferramenta moi eficaz, cun enorme impacto de xénero e igualación social". Sobre a contía prevista para a suba, a ministra de Traballo indicou que o incremento medio dos convenios colectivos para este ano oscila entre o 1,5% e o 1,8%. "Por tanto, non é demasiado xusto que deixemos os que máis o necesitan, non conxelados, senón cunha perda de poder adquisitivo", indicou. Ameaza de mobilizacións O anuncio de Díaz prodúcese o mesmo día no que o secretario xeral de CCOO, Unai Xordo, advertira de que, "pola conta que lle trae", o Goberno estatal non podía deixar "no tinteiro" o incremento do Salario Mínimo Interprofesional neste 2021, así como a derrogación da reforma laboral de 2012 e dos cambios introducidos en 2013 no sistema de pensións, xa que de non facelo, o sindicato impulsará un proceso de "mobilización crecente" despois do verán. Como recoñeceu o propio Xordo, o debate para implantar o incremento este mesmo ano "fechou en falso". "Non asumiremos pacificamente que o SMI se conxele en España en 2021; non o imos a tolerar", advertiu. Para o líder sindical, que recoñeceu "o esforzo" do Goberno español ao subir o SMI até os 950 euros, asegurou que "é incompatíbel manter un itinerario de subida do 60% do SMI para finais de lexislatura e mantelo conxelado en 2021".


Summary: A Asemblea xeral das Nacións Unidas aprobou, por 174 votos a favor, seis contra e seis abstencións, unha resolución que apela a Israel para abrir o seu programa nuclear a inspeccións da Axencia internacional de enerxía atómica e a se adherir "o máis rápido posíbel" ao TNP (Tratado de non proliferación nuclear)

A resolución da ONU non obriga Israel a a cumprir, mais ten unha grande importancia, pois apunta un estado de opinión na comunidade internacional e ten implicacións políticas. Israel sempre mantivo un silencio cando era preguntado sobre o seu arsenal nuclear, nin desmentindo nin confirmando o mesmo, aínda que existe un consenso internacional en torno a que este estado si posúe armamento nuclear. Estados Unidos votou contra esta resolución mais apoiou dous puntos da mesma: o apoio á adhesión universal ao TNP e unha chamada a aqueles países que non o suscriben a que o fagan o antes posíbel. Un brinde ao sol, como lembran


Summary: A formación nacionalista mantivo esta mañá unha xuntanza coa Federación Rural Galega. Guillerme Vázquez denunciou o abandono do medio rural por parte do actual goberno galego e apostou por "facer xustamente o contrario do que está a facer o PP" para poñer remedio ao despoboamento.

Malia se ter convertido o seu abandono nun dos principais problemas de Galiza nas últimas décadas, non adoita ser a saúde do rural un dos temas centrais das campañas electorais galegas, circunstancia que o BNG afirma querer reverter, razón pola que mantivo este martes pola mañá unha xuntanza coa Federación Rural Galega (Fruga). Ambas as dúas organizacións coincidiron na negativa diagnose da xestión da actual Xunta do PP. "Feijóo abandonou decididamente o medio rural galego e entregoullo ás grandes industrias transnacionais" Guillerme Vázquez A delegación da Fruga estivo encabezada polo seu presidente, Xurxo Álvarez, e a do BNG polo Portavoz nacional Guillerme Vázquez, que estivo acompañado pola secretaria de Organización, Montse Prado, e o secretario de Acción Social, Rafa Vilar. O candidato á Xunta, Francisco Jorquera, non estivo poresente ao estar a esa hora participando no seu último debate como deputado nacionalista no Congreso. Na conferencia de prensa posterior, Guillerme Vázquez afirmou que "nestes tres anos e medio o señor Feijóo abandonou decididamente o medio rural galego e entregoullo ás grandes industrias transnacionais". Asemade, o portavoz da fronte nacionalista reclamou explicacións a Feijóo polos prezos do leite, os máis baixos do estado, e denunciou que o seu goberno deulle as costas ao sector. A posibilidade de desenvolver outras políticas diferentes no medio rural quedaría demostrada pola xestión desenvolvida polo nacionalismo desde o goberno galego. "O BNG ten unha traxectoria contrastada, tamén estando no goberno da Xunta, de apoio decidido ao medio rural Ese foi sempre o noso compromiso e seguirá a selo no futuro", subliñou Vázquez. O programa electoral do BNG para o 21-0 recolle varias medidas na liña das desenvolvidas naquela etapa, como a que fala de "reformar as estruturas agrarias e reorientar o modelo produtivo (Banco de Terras, modificación da política de concentración parcelaria, axudas aos investimentos nas explotacións…)". A maiores, Guillerme Vázquez indicou que "a consecuencia do que está a acontecer coas políticas de Feijóo é que se incrementa o despoboamento de amplas zonas rurais do país e que cada vez máis os sectores agrogandeiros esmorecen". Como remedio, o dirixente nacionalista, apuntou a "facer xustamente o contrario do que está a facer o PP, actuar e ter un goberno que si crea que este sector agrogandeiro é estratéxico para o país, e darlle apoio político, porque o emprego non se crea do aire, créase con bases produtivas, e en Galiza deixando esmorecer os sectores en que somos competitivos é imposíbel crear emprego".


Summary: O Goberno galego ten que se limitar a "trasladar" as protestas a Fomento, que en anteriores ocasións abriu expedientes a Audasa sen maiores consecuencias. Infraestruturas oponse a que a concesionaria suba as peaxes antes da fin das obras de ampliación. A AP-9 logra os maiores beneficios en cinco anos e esixe unha suba das peaxes

En xullo de 2012 a poboación galega estaba a piques de saber que ía ser chamada ás urnas anticipadamente, en outubro dese ano, e a Xunta dirixíase ao Ministerio de Fomento. A concesionaria da Autoestrada do Atlántico, Audasa, viña de provocar un dos habituais atascos ante as cabinas de portaxe nunha fin de semana de praia e o Goberno galego reclamaba á ministra, Ana Pastor, que abordase este "problema histórico" e promovese medidas como as xa vixentes noutras autoestradas de titularidade estatal, obrigadas a erguer as barreiras cando os engarrafamentos superan determinada lonxitude. Facíao porque, como agora, a Xunta carece de competencias para actuar directamente. Dous anos despois, no verán de 2014, a escena repetiuse. Sol, calor, atascos ante as peaxes da AP-9 e chamado da Xunta a Fomento para que Audasa "puxese medios" para solucionar o problema. Naquela ocasión tamén o Valedor do Pobo se implicara no contencioso mediante unha investigación de oficio e, finalmente, o Ministerio dera en abrir un expediente informativo á empresa polas "demoras excesivas" e "retencións inxustificadas" en "reiteradas ocasións". No entanto, como en anteriores expedientes, a compañía non sufriu maiores consecuencias e as declaracións da ministra sobre unha eventual revisión da concesión por incumprimento nunca se fixeron realidade. Os atascos máis recentes producíronse mentres Audasa certificaba uns beneficios de 45 millóns e esixía subir xa as peaxes Pasaron xa dous veráns máis e, ás portas do terceiro, a pasada Semana Santa volveu ser escenario de atascos nas peaxes da principal autoestradas do país. Sucedeu, casualmente, nos mesmos días en que Audasa comunicaba á CNMV as súas contas de 2016, que reflicten uns beneficios de 45 millóns de euros -repartidos integramente en dividendos aos seus accionistas-, os maiores en cinco anos, e dan conta ademais dunha esixencia: subir as peaxes para compensar os cartos adiantados nas obras de ampliación en Santiago e Vigo e mais as bonificacións das portaxes na contorna da ponte de Rande. O Goberno galego di non concordar con esta petición, cando menos ata que os traballos estean concluídos. Pero, como en todas as ocasións anteriores a ausencia de competencias marca o escenario. Postura da Xunta e reinicio da lei para o traspaso Ao ser cuestionada ao respecto por Praza.gal a Consellería de Infraestruturas sinala que "a defensa dos intereses dos usuarios vén sendo unha preocupación continua da Xunta en relación á AP-9" e foi isto o que "motivou" os "diferentes escritos e reclamacións dirixidos tanto ao Ministerio de Fomento como á sociedade concesionaria" nos últimos anos, "reclamando a adopción de medidas extraordinarias que garantisen a calidade do servizo en situacións de especial intensidade de tráfico". Esas medidas, abonda, estiveron tamén sobre a mesa da primeira xuntanza da comisión creada por Xunta e Fomento para supervisar a autoestrada. A Xunta ten que se limitar a "trasladar" as protestas a Fomento, que en anteriores ocasións abriu expedientes a Audasa sen maiores consecuencias Así e todo, di o Goberno galego, os atascos das recentes xornadas festivas debéronse "en gran parte" ás "obras de ampliación" que obrigan a impoñer "limitacións de velocidade e outras medidas de seguridade". Nese encontro, agrega a Consellería, a representación galega tamén "trasladou" que a suba de peaxes esixida por Audasa "non pode aplicarse en modo ningún antes de que rematen as obras de ampliación" e "sen que se cuantifique e xustifique o investimento realizado". Así e todo, o departamento de Ethel Vázquez insta a "lembrar" que esas "demandas económicas" teñen "a súa orixe nos acordos pechados entre o Goberno de Zapatero en funcións e a concesionaria" para as obras de ampliación. Infraestruturas oponse á suba das peaxes antes da fin da ampliación e insta a "lembrar" que a compensación foi asinada "polo goberno de Zapatero" De calquera xeito, esta postura da Xunta terá que ficar nese "traslado" a Fomento, toda vez que é o Ministerio, como Administración titular da infraestrutura, o que litiga con Audasa tras o recurso contencioso-administrativo formalizado pola empresa para esixir poder cobrar xa portaxes máis elevadas. Este escenario prodúcese xusto cando comeza o seu trámite parlamentario a lei que podería mudar a situación, o segundo texto que, co apoio de todos os grupos da Cámara, reclama a transferencia a Galicia das competencias sobre a AP-9. O proxecto para o traspaso, cuxos deputados e deputadas responsables serán elixidos a vindeira semana, sairá do Pazo do Hórreo por segunda vez aprobado por unanimidade. Cando isto suceda será remitido ao Congreso, onde os prazos do proxecto poden ser dilatados e onde, ademais, a lei galega correrá un risco idéntico ao da súa primeira versión: o veto do Goberno central, sustentado na anterior ocasión cun informe baseado en cálculos erróneos. Neste sentido, o voceiro do PP na Cámara Baixa, Rafael Hernando, advertía o pasado marzo en declaracións á Radio Galega que o apoio do PP galego á transferencia segue sen garantir que o partido teña a mesma postura en Madrid.


Summary: A lanzadora de peso Belén Toimil (Mugardos, 1994) soña cos Xogos Olímpicos. E se para chegar a Toquio hai que pasar polo difícil proceso de cambiar por completo a técnica coa que se desenvolveu desde que era unha nena, "pois faise", coa mesma actitude que a levou a recuperarse por completo dunha gravísima lesión de xeonllo en 2018.

—O pasado mes de setembro gañou o Campionato de España arrebatándollo a Úrsula Ruíz, unha muller que levaba gañándoo nin máis nin menos que 12 anos seguidos. Como viviu ese momento de destronar finalmente a Úrsula? Fíxome moita ilusión gañar o ouro estatal, porque levaba oito anos sendo prata. Ía moi mentalizada, sabía que tiña posibilidades de gañar, porque mellorara moitísimo, nos adestramentos estaba lanzando xenial... pero chegou a competición e non lancei como sabía que podía facelo, e iso deume moita rabia, mais cando me vin coa medalla de ouro nas mans quedei encantada (ri). —Non é a primeira vez que unha atleta me comenta ese contraste entre os resultados nos adestramentos e nas competicións. Tanto cambia a cousa? No meu caso, nas competicións xóganme unha mala pasada os nervios, sobre todo agora que cambiei a técnica de lanzamento de lineal a xiratoria. Esta última tempada, que tivo unha pandemia de por medio e tres meses sen poder adestrar, xeroume moita inseguridade no sentido de non estar preparada tecnicamente para competir, de non ser quen de facer os lanzamentos cos ollos fechados nun estilo no que son unha novata... iso no meu caso ténsame, e se estás tensa xa non lanzas o mesmo que nos adestramentos. É unha especie de auto sabotaxe que fai que as cousas poidan saír mal. —Por que unha deportista que está xa na categoría absoluta decide cambiar de técnica? Foi decisión do meu adestrador e a min pareceume ben, porque levaba dous anos estancada no lineal. É certo que me colleu unha lesión de xeonllo en 2018, pero a miña mellor marca era xa de 2017, así que, por que non? Arriscamos, porque era o ano olímpico cando comezamos co cambio, e eu estaba insegura sobre a técnica, pero xa estou vendo as melloras, atópome súper cómoda con ela e dáme a impresión de que teño moita máis marxe de mellora agora que coa lineal. —Podería dicirse que deu un paso atrás para poder dar dous adiante... Si, porque dun día para outro non vas converterte nunha experta de algo que non fixeches nunca, tes que adestrar e botarlle horas, facer que che saia natural. Sacrificamos cousas, pero agardamos que a base de traballo todo vaia ben nesta nova tempada. —Pode ser impresión miña, pero o xesto coa nova técnica xiratoria non é máis agresivo co seu xeonllo mancado? Eu tamén o pensei. A miña lesión foi no xeonllo esquerdo, no que se carga o peso na saída do lanzamento xiratorio, pois apóiase todo o corpo sobre el para empurrar e facer o salto, pero estou adestrando a tope, facendo exercicios de forza no ximnasio e teño tan fortalecidas as pernas que non noto ningunha debilidade. —Ademais de peso, practica lanzamento de disco, mais é unha disciplina que parece ter deixado de lado nos últimos tempos, por que? Eu compatibilicei peso e disco hasta categoría júnior, e de feito no Europeo quedei sexta en disco e quinta en peso, pero chegou un momento en que houbo que escoller para adestrar mellor unha delas e deixei o disco, mais na liga de clubs aínda compito para o meu equipo, a pesar de que non estea tan especializada como no peso por non adestralo. O certo é que é algo que teño un pouco apartado, e non teño en mente preparalo. —Cal é o seu obxectivo de cara á nova tempada atlética? Tóquio 2020? Queremos estar nos Xogos Olímpicos, pero tal e como está o calendario... tan feito un Cristo... de verdade que agora non sei que temos o ano que vén. Penso que hai Europeo de pista cuberto e unha Copa de Europa de Lanzamentos de Inverno. Obviamente interesa loitar por acudir a todo, pero o foco da tempada é Toquio, así que intentarei facelo o mellor que poida nos campionatos de España e nesoutros torneos internacionais, pero sempre centrada no obxectivo dos Xogos. —Que ten que facer para estar nos Xogos do ano que vén? Actualmente, porque todo pode cambiar, hai que lanzar a marca mínima de 18,50 metros. E se non fas esa marca, podes entrar por ranking, que se elabora sobre as cinco mellores marcas de cada atleta, que puntúan distinto segundo a competición nas que se fixeron, e logo con elas trazan unha media, co que podes lanzar máis que unha rival pero facer a marca nunha competición peor e quedar por debaixo. É bastante lea, mais o obxectivo é estar entre as 32 primeiras.


Summary: Acúsaos de "propaganda terrorista". Pedían o cesamento da represión no Curdistán Norte.

Até doce persoas foron prendidas en Turquía por orde do goberno que lidera Tayyip Erdogan após asinaren un manifesto no que reclamaban "o cesamento inmediato da violencia perpetrada" polo estado turco contra o pobo curdo no leste do país. "Nós non imos facer parte desta masacre", recolle o manifesto en relación aos asasinatos, execucións, detencións e rexistros que se están a practicar por parte das forzas especiais turcas en diversas cidades do Curdistán Norte e dos que responsabilizan directamente ao goberno de Erdogan. Neste senso, o presidente turco acusa as persoas detidas de "propaganda terrorista" polo que pediu a actuación xudicial por "traición". Así o recolle o diario turco Hürriyet que sinala a aplicación do artigo 301 do Código Penal contra a ducia de docentes mediante o que se pune o insulto á nación turca, ao estado, ao Parlamento e ás institucións xudiciais. Turquía acusa as persoas detidas de "traición" O manifesto impulsado polo colectivo Profesores pola Paz --e cuxa páxina web foi censurada-- foi asinado por milleiros de persoas, unha parte delas turcas e outra internacionais como Noam Chomsky. O colectivo docente sumábase así ás accións impulsadas desde outros ámbitos como o das organizacións en defensa dos dereitos humanos que tamén denuncian a represión que está a vivir o pobo curdo na Turquía. Desde o partido pro-curdo HDP instaron as institucións europeas a actuar de mediadoras e exixir ás autoridades turcas, a comezar polo goberno, que cesen na súa política. Actualmente a UE negocia co executivo de Erdogan a adhesión do país á comunidade europea a cambio de que este actúe como tapón para frear a entrada de persoas refuxiadas no territorio da Unión. O acontecido volve pór riba da mesa a violación de dereitos fundamentais, entre eles a liberdade de expresión, na Turquía.


A ministra de Transportes, Raquel Sánchez, anunciou que o Consello de Ministros aprobará nos próximos días que se eliminen "as restricións para o acceso ás terminais" nos aeroportos de Aena, grazas á saída progresiva da pandemia. Un dos debates da Escola de Tardor do PSC reuniu este sábado a Sánchez cos presidentes de Renfe e de Aena, Isaías Táboas e Maurici Lucena, o primeiro tenente de alcalde de Barcelona, Jaume Collboni, e a alcaldesa de Badia do Vallès e presidenta de Desenvolvemento Económico da Deputación de Barcelona, Eva Menor. "Imos achegar esas despedidas ou recibimentos, facilitando o acceso, non só dos pasaxeiros e do persoal, senón tamén de acompañantes ás terminais", celebrou. Saír da crise Constatou que o Estado español está "en plena etapa de recuperación" da súa economía e de afiliación á Seguridade Social, pero que a saída da crise debe ser diferente a outras, implicando agora a transición ecolóxica e dixital. A outra diferenza respecto a recuperacións de crises anteriores debe ser lograr unha recuperación xusta, con igualdade social, e destacou a influencia dos PGE 2022 nisto, porque son "os Orzamentos máis sociais dos últimos anos". A Lei de vivenda En canto á anunciada Lei de vivenda, defendeu que pretende "garantir e blindar que a vivenda verdadeiramente é un dereito constitucional" ao que todos deben acceder. "O que facemos desde os poderes públicos é asumir a nosa responsabilidade de garantilo", dixo, e destacou tamén o compromiso do Goberno na rehabilitación. "Non serán peaxes" Sobre o transporte na estrada, reiterou que o futuro pago por uso na rede viaria "non serán as peaxes que historicamente, tradicionalmente, aplicáronse", senón un sistema para financiar o transporte e o mantemento de maneira equitativa. "Permitiranos tamén que disuadamos do uso da estrada a favor doutros sistemas que son moito máis sostibles e, neste caso, tamén eficientes", engadiu. Para Sánchez, a mobilidade non é só algo necesario polas infraestruturas en si, senón un dereito cidadán, o cal se debe traducir na lei de mobilidade sostíbel e no financiamento do transporte.


A curva de Fontaboa, entre Xordos e Nigueiroá, no Concello de Bande, foi un dos múltiplos escenarios do terror tras o golpe de Estado de 1936. Alí foron asasinados polos falanxistas Juan Manuel Álvarez, coñecido como Noches, e mais Jenaro Alonso Santos o 29 e 30 de xullo daquel ano, apenas dúas semanas despois do inicio da sublevación contra a II República.O Comité pola Memoria Histórica do Val do Limia inaugurou un monólito cos nomes de 25 persoas asasinadas na comarca, "representativas da barbarie cometida" polos golpistasNese punto xuntáronse este sábado, 14 de setembro, familiares das vítimas e outros membros do Comité pola Memoria Histórica do Val do Limia para inaugurar, nun acto de homenaxe, o monólito que lembra os nomes e datas dos asasinatos de ata vinte e cinco persoas. As execucións "que temos documentalmente constatadas", explican, o cal non significa que fosen as únicas.O monumento, de case 3 metros de altura, é "froito dun longo proceso, aínda inconcluso, de investigación sobre as consecuencias da brutal represión contra o pobo traballador desta comarca" naqueles anos. A lista, "aínda incompleta", é xa "representativa da barbarie cometida contra os sectores máis comprometidos e avanzados", din dende o Comité.Coa vontade de "contribuír a rescatar do deliberado esquecemento uns episodios que truncaron violentamente o noso pasado máis recente, que seguen condicionando o presente e hipotecando o futuro", a homenaxe deste sábado xuntou memoria, homenaxe e verbas de esperanza. Versos de Anxo Angueira, Carmen Blanco, Rochi Vnóvoa, Elvira Ribeiro ou Claudio Rodríguez Fer e músicas d'As da Chispa, Carmen Penim, Xosé Constenla ou Mini puxeron "voz, instrumentos e talento". Todos para amosar "solidariedade coas vítimas do fascismo".Alén do acto deste sábado, o Comité subliña que a súa intención non é outra que recuperar a "biografía" non só destas vinte e cinco persoas, senón de "centenares de veciñas e veciños do Val do Limia", recuperando "o seu legado mediante un exercicio de memoria colectiva". Só así, explican, será posible "resignificar feitos históricos, entendendo a verdade como unha forma de reparación das vítimas da represión fascista", neste caso en concellos como Entrimo, Lobeira, Lobios, Muíños ou o propio Bande, onde quedou instalado o monólito.As vinte e cinco persoas homenaxeadas no monumento ás vítimasJuan Manuel Álvarez Álvarez "Noches"Jenaro Alonso SantosBenito Valencia BouzaManuel Paz PérezFélix Salgado del MoralJuan Salgado RodríguezAlfonso Dámaso Rodrigo MéndezMarcelino Guisande LópezJosé Álvarez FernándezGumersindo Araújo Sousa "Requicho"Erundina Álvarez PérezLisardo Rodríguez LeónJoaquín Díaz RodríguezBenigno Rodríguez AntúnezArturo Sousa González "Arturo Franco"Lino Tejada RodríguezAntonio Álvarez FernándezAvelino Pérez RodríguezFrancisco DomínguezJosé Fernández Alonso "Gres" ou "Pepe do Quarto" Gumersindo Delgado GallegoAbilio Álvarez BernardoJosé Fernández González "Rizo"Esteban Martínez GómezManuel Costa "Cantarejo".


Summary: A Cidade da Cultura non é a única infraestrutura de Santiago que carece de proxecto de contidos. Un ano despois da súa apertura, o novo edificio do Museo das Peregrinacións que ocupa o edificio do antigo Banco de España continúa sen proxecto expositivo e sen ningún tipo de programación.

Situado á beira da cátedra e do edificio onde os peregrinos selan a compostelana, na histórica praza de Praterías, na rehabilitación do edificio que ía albergar o Museo das Peregrinacións investíronse cinco millóns de euros. O grupo municipal do BNG vén de denunciar que se trata dun "continente cun contido que non está á altura das instalacións nin da cidade". A parálise do Museo das Peregrinacións e da Cidade queda á vista na ausencia dunha páxina oficial da entidade que recolla a programación e previsións do edificio rehabilitado en Praterías. A referencia viva na rede de http://www.mdperegrinacions.com remite unicamente á actividade desenvolvida no histórico edificio da entidade, na coñecida como Casa Gótica. Tampouco na páxina de información turística da cidade se atopa información sobre programación do novo edificio da cidade. En santiagoturismo.com non hai referencia algunha nin a contido nin a proxecto expositivo e todos os datos que se aportan remiten á maxestosidade do edificio, con 3.500 metros construídos e unha rehabilitación encargada a un dos máis prestixiosos arquitectos galegos, Manuel Gallego Jorreto. Cafetería con vistas Situado nun lugar privilexiado pola afluencia de turistas e peregrinos, tampouco na páxina oficial da Xunta do departamento de turismo, turgalicia, se atopa información algunha sobre o proxecto que se ten previsto desenvolver no edificio. A única referencia á segunda sede inaugurada en 2012 é que acollerá exposicións temporais. "Son inesquecíbeis as vistas desde a cafetería acristalada baixo a torre do reloxio da catedral" indica, unha cafetería que aínda non está en funcionamento. Segundo o portavoz nacionalista, Rubén Cela, cómpre "axilizar e facer seguimento das xestións pendentes para concluír as actuacións do Museo das Peregrinacións e da Cidade e poder tramitar a cesión definitiva entre o Ministerio de Cultura, a Xunta e o Consorcio de Santiago de Compostela".


Summary: O actual portavoz socialista no Parlamento de Galiza di contar co apoio de bases, concelleiros e deputados e defende a súa experiencia ante o ataque do Presidente da Diputación da Coruña, González Formoso, quen o acusou de aferrarse ao seu posto político desesperadamente.

José Luís Mendez Romeu compareceu esta mañá ante os medios para confirmar a súa candidatura ás primarias do PSdeG das que sairá o futuro candidato que presentarán os socialistas á presidencia da Xunta de Galiza. O portavoz parlamentario do PSdeG saíu á palestra para facer tanxible unha presentación que xa anunciara onte a través das redes. Deste xeito, Romeu únese a Xaquín Fernández Leiceaga e a Gonzalo Caballero na carreira por acadar a presidencia da xunta. Méndez Romeu espera reunir todos os apoios precisos e conta co sector socialista de Vigo da súa parte. Quen formara parte do goberno municipal de Francisco Vázquez na Coruña, espera recabar máis apoios no norte, tanto na cidade herculina como na zona da Costa da Morte. Romeu tamén agradeceu o apoio de Pilar López e Eva García de la Torre, alcaldesas de Sarria e Porriño, así como o soporte de José Luís López Orozco, ex edil lugués. Os socialistas esperan con estas primarias recuperar o terreo perdido nas pasadas eleccións xerais nas que foron relegados a ser a terceira forza política por detrás do Partido Popular e En Marea. "Formoso puido ter un mal día" O portavoz do Partido Socialista no Parlamento de Galiza refusou entrar a valorar as críticas internas que chegaron onte dende González Formoso, presidente da Diputación da Coruña, quen aludiu á idade do novo candidato socialista: "O PSOE non é de portavoz de 60 e pico anos e xente que leva 50 anos nun escaño querendo manterse desesperadamente no seu posto político". Ao ser preguntado polas palabras de Formoso, Méndez Romeu quixo suavizar a cuestión argumentando que puido ter un mal día. "Hoxe mesmo falarei con Pedro Sánchez" O terceiro candidato ás eleccións primarias internas dos socialistas galegos afirmou que é necesario "rematar coa ruina demográfica e buscar inversión estranxeira", dixo tamén que a política de Feijoo está esgotada e que Galiza está, agora, peor que hai 7 anos cando o popular comezou a súa primeira lexislatura e con menos persoas activas. Para demostrar a firmeza da súa candidatura, Méndez Romeu apuntou que hoxe mesmo falará co secretario xeral dos socialistas españois, Pedro Sánchez. Os aspirantes deberán presentar antes do vindeiro día 13 un mínimo de 1.010 avais, o que equival ao 10% do censo do partido, para poder tomar parte no proceso de primarias, que finalizará o 29 de maio coa proclamación do gañador. Un total de 11.000 afiliados teñen dereito a voto neste proceso.


Summary: O semanario xa está pronto para a súa cita semanal. Neste número, entrevistamos o eurodeputado de EH Bildu e a Das Kapital ou falamos da situación de urxencia na que se acha a sanidade. Podes adquirilo na nosa loxa.

Sermos Galiza chega ao número 103 nun número no que entrevistamos a Josu Juaristi, eurodeputado de EH Bildu. "Non quero para o meu país un proceso plurinacional, quero o dereito a decidir", dinos este xornalista que nas pasadas eleccións europeas encabezou a listaxe da esquerda abertzale. Juaristi sitúa a chave do proceso "na forza que se faga de abaixo arriba" e reitera que o Estado español "ten medo á paz". No Tema da Semana analizamos a situación do galego no ensino após o estudio da Mesa pola Normalización que indicaba que menos do 3% dos centros de ensino imparten maioritariamente en galego. Unha realidade dramática que tentamos explicar. Tamén falamos da bicicleta e das apostas por unha outra mobilidade, viaxamos até o Arsenal de Ferrol para recibir unha clase de historia franquista e contamos como os recortes, precarizacións e abandonos de centros levan a urxencias á sanidade viguesa. A pé das comarcas As mobilizacións a prol do indulto dos traballadores condenados a prisión por participar en folgas ou a volta a exposición pública do trazado da A76 tamén son tratados neste número. Falamos da loita que desenvolve desde hai cinco anos a plataforma pro-Campus para lograr Enxeñería Química en Ourense. E en Deportes contamos a sorpresa do Somozas, un equipo dunha pequena vila que ascendeu a Segunda B. Non nos esquecemos de que comeza o tempo festivaleiro, e por iso elaboramos unha guía de festivais musicais para este mes de xuño. En Viaxes na Miña Terra o colectivo XEA lévanos por Coruña. Precisamente cunha integrante de XEA, Adela Leiro, falamos na sección de Comunidade Sermos. "A idea é patear o país e dalo a coñecer á xente". Entrevistamos ao grupo Das Kapital e a Miguel Pérez Lorenzo, profesor que forma parte dun proxecto no que se uniu lingua de signos e promoción do galego. E aprendemos a marabilla do teatro social para crainzas da man de A Tropa de Trapo.


Summary: Atopar piso para estudantes en Compostela comeza a ser misión imposíbel, e todo pese ás incertezas sobre o inicio de curso e a tipoloxía das clases no ensino universitario. Este ano, adiantáronse as procuras, mais a oferta é algo máis reducida xa que moitas propietarias quitaron os seus pisos deste mercado.

O da educación é un dos sectores que máis dúbidas ten por despexar do seu futuro. As distintas Administracións debaten na actualidade as datas do inicio de curso e o sistema que se vai empregar para garantir a seguridade nas aulas. No ensino universitario vanse tentar manter as clases presenciais, mais non se desbota a posibilidade de que algunhas materias se impartan de modo telemático. Todas esas incertezas poderían dar lugar a que moitas das persoas que vaian cursar os seus estudos universitarios o próximo ano fóra da súa localidade visen con certo temor a posibilidade de alugar piso e asumir uns gastos para despois recibir a súa formación desde a casa. Pero a realidade é ben distinta. En localidades como Compostela os pisos dispoñíbeis escasean. Como explica a Nós Diario Mercedes Fernández, da inmobiliaria Corbi, "este verán non houbo tardanza e alugouse con moito desexo". Rebate así as afirmacións de entidades como a Federación Galega de Empresas Inmobiliarias (Fegein), que fala dunha demora neste tipo de alugueiros. "A nosa experiencia non é esa en absoluto", asegura a responsábel da inmobiliaria compostelá, quen apunta que descoñece como se está a comportar este mercado noutras localidades. "Aquí a maioría dos pisos liberáronse en canto se levantou o confinamento, a finais de maio. En xuño, mesmo para a nosa sorpresa, empezaron xa a alugar para este curso. Non agardaron moito máis, e en xullo, que é cando comeza normalmente a campaña, xa estaba practicamente todo alugado", apunta. A nivel de Galiza, desde a patronal de empresas inmobiliarias detectan outra realidade. Como explica a este medio o seu presidente, Benito Iglesias, a demanda está moito máis concentrada. O mercado adoita moverse nas primeiras semanas de xullo, cando xa se coñecen as notas de corte das diferentes titulacións ─que saen publicadas en xuño─. Mais, como recoñece Iglesias, "a día de hoxe as cousas non están moi claras e por iso as estudantes agardaron ás últimas semanas de agosto para empezar a alugar". Como destaca o directivo, "fano con máis precaución" e negociando ben as cláusulas. A Lei de arrendamentos urbanos non contempla situacións como as do confinamento decretado entre os meses de marzo e maio deste ano, o que non impide que tanto as persoas propietarias como as que van habitar a vivenda inclúan cláusulas relativas a esta cuestión nos novos contratos. "Hai de todo, propietarios que non poñen pegas e outros que, ante o risco de quedar sen o piso unha vez finalizado o curso por un eventual confinamento prefiren optar por outras solucións. Mercado tradicional Neste senso, Benito Iglesias sinala que algúns dos pisos que até o de agora estaban destinados a alugueiros temporais durante o curso académico preferiron mudar cara a contratos tradicionais de un ano de duración. Esta realidade tamén a constatan na inmobiliaria Corbi de Compostela, sobre todo nos pisos novos que van entrando, aínda que "nunha porcentaxe moi pequena". Respecto das cláusulas específicas nos contratos, Mercedes Fernández asegura que no caso de Compostela "non se están a dar". "As persoas titulares xa deixan claro que non se van acordar reducións de renda pase o que pase". Ademais, no caso das estudantes, un novo confinamento "en ningún caso lles impide quedar na casa eses días", argumenta. Moitas persoas xa tiveron a experiencia do anterior confinamento. "Foi un mes de marzo e un final de curso moi complexo porque houbo que facer equilibrios entre os estudantes e as persoas propietarias dos pisos, con todo tipo de situacións", recoñece Fernández. Subas de prezos A oferta actual está a condicionar os prezos que, segundo Fegein, mantéñense "estábeis", pese a que recoñecen que a oferta é menor polo cambio de parecer dalgunhas das persoas propietarias respecto ao perfil de inquilinos. En Compostela, como indica Mercedes Fernández, "os pisos que quedan son pequenos, de un e dous dormitorios", o que fai que os últimos que entraron "subiran o prezo porque había moita máis demanda que oferta", un feito que revela o "importante problema de vivenda" que ten a capital galega. Con boa parte dos pisos xa colocados, agora empeza a moverse outro mercado, o dos estudantes que buscan compañeiros de piso para compartir gastos. Estes días abundan os anuncios nas redes socias e todo parece indicar que en breve se vai colgar de novo o cartel de completo.


Summary: O PP bloquea a petición conxunta de comparecencia de socialistas e nacionalistas, que lembran que teñen "5.000 votos máis" que os conservadores. O líder socialista asegura que "son momentos de traballar unidos" e a voceira do BNG, Ana Pontón, censura que o presidente "viva fóra da realidade". Os conservadores evitan pecharlle a porta á fin das autovías libres de peaxe.

"Son momentos de empezar a traballar unidos". O secretario xeral do PSdeG, Pachi Vázquez, resumía deste xeito o inédito "xesto de unidade" vivido este mércores no Parlamento. Tras tres anos de oposición socialistas e nacionalistas uníronse nunha acción que ten moito de simbólico, especialmente a poucos meses das eleccións e no final dunha lexislatura que comezaba con distanciamento, cando non hostilidade, entre as dúas formacións. PSdeG e BNG reclamaron conxuntamente que o presidente da Xunta acuda á Cámara para explicar os efectos en Galicia dos recortes sanitarios e educativos que está a aplicar o Goberno central e, aínda que a iniciativa foi tombada polo PP apenas media hora despois de saír á luz pública, pode ter maior percorrido político nas accións de rexeitamento ante o que a voceira do Bloque, Ana Pontón, define como un "ataque sen precedentes" á sanidade pública. Ambas forzas presentaron esta solicitude na Xunta de Portavoces, o órgano reitor da Cámara, e o seu simbolismo acrecéntase polo feito de que só o PSdeG ten deputados dabondo para solicitar comparecencias. Asegura Vázquez que esta reclamación non é un feito puntual, senón "un punto de inflexión". "Os que representamos a 5.000 persoas máis das que representa o PP en voto directo en urna estámoslle pedindo" a Alberto Núñez Feijóo "que diga alto e claro cales son os recortes" e, nesa mesma sesión, "explicar nós que hai outro modelo económico para sacar adiante este país". "Das tres forzas políticas, hai dúas que cren que outro modelo de Galicia é posible" e, por iso, subliña, "sempre que o BNG e nós o vexamos necesario, estarei disposto a buscar acordos" para que "o presidente diga a verdade". "Os que representamos a 5.000 persoas máis das que representa o PP queremos explicar que hai outro modelo económico", di Vázquez Pero a petición conxunta bateu coa maioría absoluta que os conservadores teñen na Xunta de Portavoces, igual que no pleno. O PP "lamentablemente" propicia que o presidente "fuxa e ningunee o Parlamento", censura Pontón, que é tanto como "fuxir" da "realidade de Galiza". "Por humanidade", dado que o cerne da cuestión son a sanidade e a educación, debera comparecer. "O mínimo en democracia é que o presidente da Xunta explique en sede parlamentar uns feitos tan graves", sinala. Este impedimento, engade o voceiro socialista, Abel Losada, tenta tamén bloquear que se "visibilice que hai formulacións alternativas a un Goberno moi conservador de dereitas", que "aplica o rodete" á esixencia da oposición. Xustificación do PP Pero, cal é a xustificación dos populares para o veto? Esencialmente técnica. Non a atenden, explica o seu portavoz parlamentario, Pedro Puy, porque é "moito mellor esperar" a que "se aprobe o plan de reequilibrio financeiro" no Consello de Política Fiscal e Financeira, isto é, agardar a que a Xunta lle detalle ao Ministerio de Economía por onde vai axustar as súas contas nos vindeiros meses, algo que acontecerá previsiblemente no entorno da vindeira semana. En todo caso, Puy non garante que quen fale sexa o presidente. "Se queremos que o Goberno compareza, farao a través do membro que estime oportuno; o único que me atrevo a afirmar" é que, se esa comparecencia chega, "vai ser oportuna e ben levada". Puy atribúelle á oposición ánimo de incitar a "axitación social" coas súas solicitudes En calquera caso, para o deputado conservador a unidade dos grupos da oposición non é, como destacan socialistas e nacionalistas, froito da "inquietude social" causada polos recortes. Esa inquietude social, que o popular "comprende", cómpre "distinguila da axitación social que pretenden facer os grupos da oposición". Neste contexto, Puy esfórzase en xustificar a inconveniencia da comparecencia reclamada por PSdeG e BNG mentres avala as que si foron tramitadas a petición do Goberno e que se realizarán no pleno da vindeira semana: o conselleiro da Presidencia explicará de novo o plan de reestruturación da Administración paralela e o de Infraestruturas, os seus plans en materia de rehabilitación de vivendas.


Summary: A plataforma veciñal que comanda a oposición á explotación dunha mina de cobre nos devanditos concellos demanda a necesidade "do aval da comunidade".

A plataforma vecinal Mina Touro - O Pino NON denuncia a carencia de licenza social para o proxecto de reapertura da mina de cobre nos devanditos concellos. Segundo explica a plataforma, a "licenza social para operar" é un concepto que vai "máis aló da licenza ambiental", xurdido no marco da conferencia acerca da minería e a comunidade en Quito (Ecuador) en 1997. "A licenza social", engade Mina Touro – O Pino NON, "é o aval que unha comunidade dá a un proxecto, algo intanxible aparentemente, pero tan importante como calquera outro factor ponderable". "Sen esta aprobación dunha ampla parte da poboación local e dos grupos de interese –organizacións sociais, locais, sindicatos, empresas, grupos económicos maioritarios, asociacións culturais, ambientais, profesionais, ONG…- non existe permiso", conclúe.


Summary: De cara á conmemoración do 24 de febreiro, aniversario do seu nacemento, a AELG propón a iniciativa "Eu son Rosalía", vídeos para se poñer na pel da poeta.

"Eu son Rosalía porque/cando/para…", así comezarán as frases que, gravadas en vídeo, participen da nova proposta da Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega (AELG) para conmemorar o 24 de febreiro, data do nacemento de Rosalía de Castro. A AELG convida a centros escolares, institucións, asociacións, persoas do mundo da cultura e particulares a se sumaren á iniciativa e contribúan a sumar enerxía nesta iniciativa que buscará a identificación coas "múltiples sensibilidades" da autora. Piden que os escenarios da gravación sexan da vida cotiá, de maneira especial, os ámbitos laborais en relación coa poesía rosaliana. As propostas recibidas serán difundidas a través da web da AELG ademais de nas redes sociais, de maneira especial, no propio día 24. O enderezo electrónico ao que enviar as ligazóns é oficina@aelg.org. Por quinto ano consecutivo a AELG conmemora o nacemento da autora no Día de Rosalía de Castro, data na que, máis unha vez, propoñen o agasallo dun libro en galego e unha flor. Máis de trinta concellos ademais das Deputacións da Coruña e Lugo sumáronse á declaración oficial do 24 de febreiro como Día de Rosalía de Castro. O domingo día 22 de febreiro, a AELG organizará o acto central da conmemoración no Panteón de Galegos Ilustres.


Summary: A Xunta soubo con semanas de antelación da intención de Iberdrola de baleirar os encoros de Cenza e As Portas.

A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, e o secretario xeral do PSdeG, Gonzalo Caballero, exixiron ao presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, que explique por que "permitiu" o baleirado dos encoros e "faltou á verdade" en referencia á información que hoxe publica a edición galega de eldiario.es: Iberdrola avisou á Xunta en xuño e xullo, mediante dous correos electrónicos, da súa intención de baleirar as presas de Cenza e As Portas. "Monicreque de Iberdrola" En declaracións aos xornalistas, coincidindo coa súa asistencia á apertura do curso universitario, Pontón acusou Feixoo de gobernar "para o lobby eléctrico". "Non é casualidade que o primeiro en felicitar a Feixoo -como titular do Executivo galego- hai doce anos fose o presidente de Iberdrola, o mesmo ao que agora o señor lle permite o baleirado dos encoros". "Parécenos unha tomadura de pelo que leve unha semana clamando contra o baleirado cando estaba na súa man frealos porque a lexislación de medio ambiente é unha lexislación galega, e estas empresas comunicáronlle á Xunta o que ían facer", dixo, remarcando o feito de que o Goberno galego soubo con antelación do plan de Iberdrola para os encoros de Cenza e As Portas, en Vilariño de Conso. "E non moveu un dedo para frealo a pesar de que ten recursos", insistiu Pontón, quen tachou de "cinismo" as declaracións do titular do Executivo galego ao respecto. Ao seu xuízo, o PPdeG goberna "de ganchete das eléctricas" e como "monicreque de Iberdrola". Por iso, exixiu explicacións a Feixoo, que tamén reclamarán no Parlamento. "Faltou á verdade" Pola súa banda, o secretario xeral do PSdeG, Gonzalo Caballero, cualificou de "moi grave" que Feixoo "negase que a Xunta estaba informada do baleirado dos encoros". "Faltou á verdade", recalcou o dirixente socialista, quen insta o presidente galego a recoñecer que o seu Executivo estaba "avisado". Así, requiriu a Feixoo que explique "cal foi a información que recibiu a Xunta e cal foi a decisión para non tomar ningunha medida". Críticas de Podemos Pola súa banda, o secretario xeral de Podemos Galicia, Antón Gómez Reino, apuntou á "responsabilidade" do presidente autonómico. "A Xunta soubo con moita antelación que se ían baleirar, pero preferiu quedar de brazos cruzados, e pronunciarse cando o custo da electricidade alcanzaba máximos históricos, para responsabilizar a outros". "Mentiu sen reparos cando dixo que o seu Goberno non estaba ao tanto do baleirado de Iberdrola", sinalou Gómez Reino, quen insiste nas "consecuencias" desta medida "ante unha onda de incendios" e pide "depurar responsabilidades".