Summary: Perfecto Conde (Xinzo, A Pontenova, 1943) é un dos reporteiros con máis quilómetros e páxinas no lombo. Investigou para El País, Interviú, Teima ou A Nosa Terra. En 1991 publicou un libro pioneiro, que aínda debe consultar todo aquel que escribe sobre o narcotráfico en Galiza.

A edición orixinal levaba anos esgotada. O seu prezo nas librarías cibernéticas de segunda man era astronómico. Mais o boom Fariña mudouno todo. Así o explica o veterano xornalista: "O éxito do libro de Nacho Carretero animoume a reeditalo". Da tarefa encargouse a madrileña -e dirixida por un galego- Ediciones Akal. O certo é que en La conexión gallega. Del tabaco a la cocaína. xa está, contextualizada e polo miúdo, a historia de como o estraperlo e o contrabando de tabaco deron paso ao tráfico de estupefaciente. A Conde nin sequera lle importa que outros pesquen nas súas investigacións: "Cousas do oficio". -Por que decidiu reeditar La conexión gallega? -Un pouco por seguir a moda, influído polo boom que se desenvolveu arredor da serie de televisión e do éxito do libro de Carretero. E por outros libros que foron aparecendo: se un entra agora en Amazon ve que se están vendendo cantidade de obras sobre narcotráfico. Os fillos de narcotraficantes de Colombia como Pablo Escobar ou mexicanos, como Gilberto Fernández Orejuela, escriben a súa versión, como é lóxico. Polo exemplares de segunda man do meu libro, esgotado, chegáronse a pedir 11.250. Fíxoo un norteamericano en Amazon. E pensei: "A ver se son eu o parvo da reunión". Entón eu díxenlle a Ramón Acal [de Akal]: "Oe, e se reeditamos este libro?". Aínda que a edición orixinal non era de Akal, senón de Ediciones B, de 1991. "Se o reeditásemos agora, ao mellor aínda se vendía exemplar e medio". El dixo: "Eu teño o libro feito en 20 días". Pensaba que era unha boutade de Ramón. Pero aos 20 días, para a miña sorpresa, recibín un exemplar impreso. Tardou máis en distribuírse. -Di que circulan moitos libros sobre o narco, pero entre La conexión gallega e Un lugar tranquilo -1993, de Benito Leiro- e Fariña (2016), apenas se publicou ningún volume. Por que? -Había moitas cousas novas que contar. E seguen sen contarse. O libro de Carretero, que é o máis recente, ten moitos méritos. Está ben escrito, está ben formulado. Pero eu boto de menos que haxa unha investigación actual do tema. O que é difícil. Explicación? A investigación xornalística é sempre difícil e, sobre todo, cara. Cando se trata de investigación xornalística sobre temas de economía sumerxida en xeral, contrabandos, estraperlos, narcotráfico ou o que sexa, é aínda máis cara. Podería contar desde aquí a pasado mañá as veces que houbo que subornar xente para que pasase información, contribuíse con documentación, etcétera. E logo está o perigo. Dame a impresión de que o narcotráfico nos nosos días é máis duro que o que eu investiguei nas década dos 80 e dos 90. Logo, a crise económica afectou ao xornalismo e provocou que cada vez se fixese menos investigación. Non é un tema moi agradecido. Non che van dar o premio Nobel e tampouco tes vas facer rico cos dereitos de autor. E ninguén che vai dar palmadas nas costas e se cadra si unha coitelada. -Xustamente o final de Fariña fala de que segue a haber grandes narcos en Galiza, pero non o desenvolve. -Si, non achega nin nomes, nin circunstancias, nin procedementos novos. Ao mellor é que non os hai, pero eu creo que si os hai. É comprensíbel polas razóns que acabo de expoñer -E que lle pareceu a serie de televisión? -Moi ben. Se lle aplicas un criterio documentalista rigoroso, podes dicir: "Hai cousas que non son como se contan aí". Seguramente ten razón Laureano Oubiña cando protesta por esa relación amorosa que lle pintan. Pero é unha serie de televisión e sempre terá algo de ficción. A min gustoume moito, vina capítulo a capítulo. Ate o punto de que cando emitiron o último estaba en Froxán, na aldea do Courel, e tiven que montar un número para poder velo. Porque alí hai moita xente nova que foxe do mundanal ruído. Tardei en atopar alguén que tivese televisión e ma emprestase! -Porén, na introdución á nova edición refírese a que investigadores posteriores entraron "a saco" en La conexión gallega mesmo de maneira "desvergoñada". -As notas editoriais ás veces teñen máis propaganda ca outra cousa. Aínda que algo de verdade hai. -Ademais engade que iso son "cousas do oficio". - Si, daquela son eu o que o escribiu. -Contextualiza o contrabando e o narcotráfico galegos dentro das redes mundiais, ofrece moita información sobre a situación internacional do asunto... -Iso é o que ten menos de actualidade, porque desde o ano 91 mudou. Todo segue a ser certo, pero hai novidades. -...mais, ¿que hai de idiosincrático no narco galego? -A participación galega é fundamentalmente de transporte. Os galegos son transportistas. Tamén chegaron a empresarios do negocio, pero aínda agora o seu papel é fundamentalmente de transporte. Que fan os colombianos, os turcos? Contratar a man de obra, a sabedoría e as infraestruturas galegas. Porque se nalgo son destacados os galegos é en que saben como pilotar as lanchas rápidas, a xeografía da súa terra... E non só, agora vese que en Alxeciras están moitos galegos traballando. E logo creo que hai outra cousa: a vella palabra dos galegos. Somos xente de palabra. Non fai falta ir ao notario para firmar un trato. Cousa que ademais sería difícil tratándose do que se trata, non vas ir a un notario e dicir: "Veño aquí facer unha compra venda de tres toneladas de cocaína". Aínda que agora nese mundo tan escuro empeza a haber incumprimentos. Con consecuencias violentas e mesmo resultado de morte. Eu diría que en Galiza, desde os anos 70, houbo máis de 20 ou 30 asasinatos internos. O que non houbo nunca, e recemos para que non a haxa, é violencia externa. Nunca mataron un xuíz, un xornalista, un policía, nin un alcalde, como acontecera milleiros de veces en Colombia ou centos de veces en Calabria, Sicilia ou Nápoles. Pero un dos alicientes que atoparon os colombianos foi que os galegos eran xente cos que se podía tratar. Se un galego dicía "isto vai adiante", iso ía adiante. Non facía falta pegarlle un tiro despois. -Se damos por bo que segue a haber grandes narcos en Galiza, existe unha diferenza respecto do que relata o seu libro: non hai esas figuras coñecidas, personaxes da vida pública, como Oubiña ou Miñanco. A que se debe esa mudanza? -A Operación Nécora marcou un antes e un despois. Antes o asunto estaba máis mou menos ben visto. Sempre cito aquel famoso programa da Televisión Española. Meten unha cámara á saída dun colexio e preguntan á rapazada que queren ser de maior. Nove dixeron contrabandista e un policía. Hoxe non ocorrería. Estaba o Ligero [Manuel Díaz González], aquel home que vendía penicilina do estraperlo e non lla cobraba aos pobres. Foi moi amigo de Fraga Iribarne, vicepresidente da Deputación de Pontevedra, alcalde da Guarda. Unha brillante reporteira de Faro de Vigo, Marisa Real, preguntoulle polos contrabandistas e Ligero dixo: "Os contrabandistas somos a xente máis honrada que hai". Ata que vén Garzón, todos viven exhibíndose. Sito Miñanco pasea en coches de altísima gama por toda a ría de Arousa, viaxan dun lado para outro, xogan cantidades enormes de diñeiro en casinos. Non se agochan. A partir da Nécora, aprenden que ese exhibicionismo non lles convén e fanse máis privados. Esa discreción vainos facendo máis agresivos. Hoxe din que é perigoso achegarse a eles. Porque eu recoñezo que a xeración de Laureano eran como eran, pero na distancia curta eran xente normal, ás veces case entrañábel [ri]. -La conexión gallega fai unha valoración da Operación Nécora e, sobre todo, de Baltasar Garzón, moi positiva. Pero logo a Nécora non obtivo grandes resultados xudiciais. -Creo que Garzón segue a ser un tipo respectábel, digno de admiración. Non é o noso Giovanni Falcone, nin falta que lle fai porque a Falcone matárono. Pero si ten méritos como tiveron algúns xuíces de Palermo ou de Reggio Calabria. Sen Garzón, as cousas serían diferentes. Pero ao mesmo tempo tamén cometeu algunha frivolidade, nas escoitas internas e en temas de procedemento. Ademais, puido parecer pouco respectuoso cos dereitos individuais. Isto orixinou que algúns procedementos non conducisen a condenas, ou conducisen a absolucións ou a arquivos de causas ou a condenas moi baixas. Aínda que ultimamente non son admirador del, perdeuno a egolatría. -O libro publicouse no 91 e a Operación Nécora é de xuño do 90. Non hai sentenzas e aínda non se coñecían os resultados. -Con todos os seus fracasos, que tivo algúns, a Nécora marca un antes e un despois. Ten unha importancia tremenda como escaparate do que estaba a pasar. Sabiamos o que pasaba os policías que investigaban, ou os xornalistas. Pero na zona adoraban a Miñanco. Como a Pablo Escobar en Medellín. -Era o espello en que el se miraba. -Si, son personaxes paralelos. A Operación Nécora serviu para que a sociedade se concienciase do que pasaba. Os telexornais, as revistas, os periódicos: que está a pasar en Galiza? Con todos os defectos, serviu para condenar uns cantos. Axustou contas. -Na introdución vostede posiciónase a prol da legalización das drogas. -Directamente a favor da legalización. Como toda legalización, ten que ser regulada. Cando se legaliza o alcohol en Estados Unidos despois da prohibición, loxicamente regúlase. Non se trata de sacar un decreto de barra libre para a cocaína. Non, porque non o hai nin para o alcohol. Non se lle pode subministrar aos menores de idade, non se pode andar bebendo botellas de güisqui pola rúa. Esa mesma regularización ou a súa propia débena ter as drogas. Antes ca min díxoo Escohotado e moitos outros. Agora ate o di Laureano Oubiña. -El mira polo negocio. -Algo diso hai. Porque tamén o dicían Pablo Escobar ou Carlos Lehder, defendían a legalización á súa maneira. Non me dá medo coincidir con eles. Pero hai que ensaiar algunha maneira nova de resolver o problema, porque a metodoloxía exclusivamente represiva, prohibicionista, non dá resultado. Estes días no xornal unha xuíza dicía que nunca houbera tanto tráfico nin tanto consumo de cocaína. Ademais, Estados Unidos utilizou este tema non só para combater as drogas senón como subterfuxio para influír nos asuntos internos de Latinoamérica. -Neste boom da historia do narcotráfico chamou a atención a súa relación coa política galega. Pódese afirmar que houbo conivencia entre o contrabando, o narco e determinados partidos? -Si, o que non se pode, eu non o vou facer, é dicir nomes. Pero si se podería facer unha nómina deses políticos. Poño o exemplo do actual presidente da Xunta. Por que coñece a Marcial Dorado e vai no seu barco, e vai con el a Suíza, e vai con el a Lisboa? -Por que? -É que resulta un noivado antinatura. Un relaciónase normalmente xornalistas con xornalistas, políticos con políticos... Mais un político de alta gama cun narcotraficante, por que? -Feixóo afirmou que el non sabía a que se dedicaba Marcial Dorado cando, en 1995, foron compañeiros de excursións por Europa. La conexión gallega é do ano 91. E Dorado xa aparecera en toda a prensa europea pola Peseta Conection... -Non hai ningún decreto que obrigase ao señor Feixóo a ler o meu libro. Pero non é o meu libro. Por citarme a min mesmo, eu publicara nesa época en El País ou en Interviú decenas e decenas de reportaxes. Á parte de min, houbo moita xente, Bieito Leiro, Elisa Lois... Decenas de artigos, reportaxes, crónicas. Este señor non le nada? Un home público coma el non se entera de todas estas cousas? Ti e mais eu enterámonos e el non? Home... É moi difícil de entender. Dito o que, engado, pode que sexa certo. -As súas explicacións cando El País publicou as fotos foron pouco concluíntes, en todo caso. -Ás veces hai xente moi despistada, incluída xente moi despistada no poder. O outro día unha autoridade bastante alta preguntou quen era o tal Cervantes do que falaban nunha conversa. -Despois daqueles anos continuou o vínculo entre o narco e a política continuou? -Si. Continúa, mais sometido ao que falabamos antes da discreción. Quen se dedica a ese negocio non o anda pregoando por aí a través dun coche deportivo de alta gama nin de cinco amantes mulatas. Polo tanto a relación cos políticos tamén se agachou. Esa investigación para un futuro libro que está sen facer e pide a berros que se faga sobre o actual narcotráfico en Galiza vai ser moito máis difícil que a que me tocou a min. Nota: as fotos son de Laura R. Cuba


Summary: En Riazor están prohibidas as vitorias sen suspense e o partido desta segunda feira reservou tres minutos de zozobra, os finais. Mais no cómputo global o Dépor foi unha equipa solvente e cumpridora en case todas as facetas do xogo. E cun puñal arriba, un Quique González que volveu da lesión en estado de graza. A vitoria coloca o combo coruñés en postos de play off.

O deseño de Natxo González foi afouto: prescindiu dun medio-centro defensivo —Bergantiños só apareceu no desconto, para achicar balóns— para aliñar dous puntas, Carlos Fernández e Quique González. O resto, o plano coñecido: unha defensa sen moitas fendas, e unha medular cun futebolista total, Pedro Mosquera, a facer parella con Vicente Gómez, o típico xogador de excelente toque de balón, característico da escola canaria. O primeiro acto do match foi un remake do xogo co Sporting: o Granada non xogou a nada, só a manter a portería intacta. O Dépor tocaba e tocaba, sen demasiada profundidade polas bandas, iso si, con Cartabia a agardar turno até a súa entrada na segunda parte. Pouca profundidade local, mais a suficiente para abeirar o gol no minuto 22, cun Quique González que non embocou un remate franco, após un centro tenso de Saúl, debutante no carril esquerdo. A bola deu no pau. Na segunda parte, o Granada reequilibrou lixeiramente o xogo, produto de que a presión branquiazul sobre a zaga visitante fora afrouxando. Mais daí viñeron boas noticias para o combo galego, para quen sempre é mellor que o rival propoña algo distinto a se acantonar na área. Nunha desas chegou o penalti, transformado con sangue frío por Quique. Co 1-0, o Dépor puxo en escena un dos recursos que mellor manexa, o passing game. A bola só circulaba polos pés branquiazuis. A equipa mellorou considerabelmente coa entrada en xogo de Edu Expósito por un Didier Moreno moi apagado. O ex fabrilista non só pelexa, senón que ten criterio na circulación. Dunha das súas internadas pola dereita naceu o 2-0, obra dun killer. Quique recibiu de costas á defensa, revirouse e puxo o balón no pau longo, imposíbel para Rui Silva. A manobra dun dianteiro que sempre ten a portería entre cella e cella. Todo transcorría placidamente até que o heroe da noite, o Quique González que ficou a un milímetro do hat trick, se encerellou entre varios rivais e acabou regalando a bola, cun pase despropositado cara á zona central da zaga branquiazul. O lance deu orixe a unha falta que transformou en gol con mestría Montoro. Minuto 90. 2-1. Desconto. Os tradicionais minutos de suspense en Riazor, coroados desta volta cun happy end. RC Deportivo: Dani Giménez, David Simón, Domingos Duarte, Pablo Marí, Saúl, Didier Moreno (Edu Expósito, min. 60), Pedro Mosquera, Vicente Gómez, Carles Gil (Fede Cartabia, min. 74), Carlos Fernández e Quique (Álex Bergantiños, min. 90+1). Granada CF: Rui Silva, Víctor Díaz, Germán, Martínez, Álex Martínez, Montoro, Fede San Emeterio, Fede Vico (Pozo, min. 63), Vadillo (Juancho, min. 83), Adrián Ramos (Rodri, min. 74) e Antonio Puertas. Goles: 1-0 Quique, de penalti (min. 68); 2-0 Quique (min. 77); 2-1 Montoro (min. 90). Árbitro: Moreno Aragón (c. madrileño). Cartón amarelo a Pablo Marí (min. 89). Incidencias: partido correspondente á sexta xornada de LaLiga 1|2|3 no Estadio ABANCA-RIAZOR ante 13.820 espectadoras e espectadores.


Summary: Roman@s e castrex@s volven poboar a cidade da Muralla: durante tres días, Lugo retrocede no tempo ata o século II.

Un ano máis (e xa van 11!), Lugo prepárase para vivir o Arde Lucus na rúa: toda a cidadanía disfrázase e implícase para gozar da festa, nos campamentos militares, no Macellum (mercado de artesanía), ou no Circo Romano, onde non faltan gladiadores nin carreiras de cabalos. É un momento máxico para @s namorad@s casaren segundo as vodas tradicionais celtas ou romanas. Tamén terán lugar desfiles de lexións romanas e familias e poboados celtas, espectáculos de lume, maxia, e conta contos, teatro, concertos e gastronomía. Os festexos comezan xa este venres 23, coa inauguración do Macellum na Praza Maior ás cinco da tarde. Nesta xornada haberá tempo para o teatro (Memorias dun vello castrexo, co colectivo do Fingoi, Do mito de mitra, co grupo Achádego, Bacanal, coa asociación Alas, ou Emperator, que pensas? Fala!, con Hipócrita Teatro). Tamén para pequenas actuacións polas rúas: a do recadador de impostos, a do fauno, a historia de Venus, Vulcano e Marte... Ademais, será o día da irmandade entre tribos castrexas e tropas romanas, dos bautizos celtas (coa asociación Ilusión-Arte), e das olimpiadas entre clubes deportivos da cidade. Ás doce da noite pódese acudir ao Circus Romano, para o que a entrada custa 2 euros. O programa completo para os tres días pode consultarse na páxina web do Arde Lucus.


Summary: Leopoldo López Gil, candidato do PP á eurocámara e pai do opositor venezuelano de mesmo nome, parabenizou desde Compostela as posicións mantidas polo PP en Europa sobre Venezuela.

A campaña das eleccións europeas do PP na Galiza contou coa participación de Leopoldo López Gil, membro número 12 da candidatura da dereita ao Parlamento Europeo e pai do opositor venzuelano Leopoldo López. O candidato ao Parlamento Europeo, López Gil, visitou Santiago acompañado polo secretario xeral do PP galego, Miguel Tellado e do eurodeputado e tamén candidato Francisco Millán Mon. Aproveitaron a mañá desta quinta feira para manter unha reunión con venezuelanos e venezuelanas na sede do Partido Popular na capital galega. Xuntos recoñeceron que grazas ao papel das e dos eurodeputados do PP conseguiuse o recoñecemento de Juan Guaidó Xuntos recoñeceron que grazas ao papel das e dos eurodeputados do PP conseguiuse o recoñecemento de Juan Guaidó como presidente encargado de Venezuela, en detrimento do electo polas urnas Nicolás Maduro. "Oxalá eu poida ser a voz dos suramericanos que sofren as tiranías e dos pobos que están en camiño de perder o significado do que é a democracia", sinalou Leopoldo López como compromiso principal a exercer desde o seu escano. Miguel Tellado apuntou que na República Bolivariana de Venezuela viven na actualidade máis de 36.000 galegas e galegos e amosouse "preocupado" pola comunidade galega no exterior así como polos "miles de venezuelanas e venezuelanos que viven na Galiza e a quen queremos dar voz", afirmou. Tellado sinalou como correcta a posición do goberno do España recoñecendo a Guaidó Tellado sinalou como correcta a posición do goberno de España recoñecendo a Guaidó, e apuntou a que esta actuación foi debida grazas ao empurre do Partido Popular. Nesta liña tamén se pronunciou o eurodeputado galego e candidato do PP á eurocámara, Francisco Millán Mon, quen salientou o compromiso do Partido Popular Europeo para rematar co goberno de Nicolás Maduro. Leopoldo López (fillo) O opositor venezuelano Leopoldo López está na residencia do embaixador español en Venezuela, a pesar da orde de detención ditada polo Tribunal Supremo de Xustiza (TSX) contra o opositor por "violar flagrantemente" a súa detención domiciliaria. A xustiza venezuelana condenara a Leopoldo López en 2015 a 13 anos de prisión por "participar e instigar" manifestacións que se saldaran con máis de 40 persoas falecidas. O goberno español emitiu un comunicado a comezos de maio no que anunciaba non ter intención de entregar a López e mostraba a súa confianza en que as autoridades de Venezuela respectasen a inviolabilidade da residencia do embaixador español.


Summary: A Comunidade de Madrid confirma a transmisión comunitaria da cepa india na rexión, con 18 novos casos nesta semana e múltiples pendentes de secuenciar. A variante, máis contaxiosa que a británica, está a estenderse e o Goberno madrileño xa asume que será a cepa predominante no Estado español en cuestión de semanas.

Sen fechamento de comunidades, coas restricións ao mínimo no Estado español e en pleno chamamento da Administración galega a erguer a mobilidade e acoller visitantes, a Comunidade de Madrid vén de confirmar a transmisión comunitaria no seu territorio da variante india da Covid-19, que é 50% máis contaxiosa que a británica. Madrid secuenciou un total de 22 casos desta variante, catro a semana pasada e dezaoito esta, ademais "doutros casos sospeitosos por confirmar", e prevé que se converta na cepa predominante nas próximas semanas no Estado español. Así o indicou esta sexta feira, 11 de xuño, o viceconselleiro de Saúde Pública e Plan Covid-19 do Goberno madrileño, Antonio Zapatero, na rolda de prensa en que indicou que se prevé un avance desta variante como no Reino Unido. Zapatero explicou que xa hai "transmisión comunitaria desta variante" na rexión e que esta cepa é perto de 50% máis transmisíbel que a británica, dominante actualmente no Estado español e que por iso en seis ou sete semanas podería remplazala. "Séguese e perséguese cada caso e faise un seguimento estreito, mais imaxinamos que a situación pode ser como a que tivemos en decembro e xaneiro coa británica", lamentou. Alén da súa maior transmisibilidade, puxo o foco en que está a afectar especialmente a xente máis nova -que na súa maioría non está vacinada- e a aqueles que non recibiron ningunha dose ou non teñen a pauta completa da inmunización. A cepa obriga a adiantar a vacinación con AstraZenca Ante esta situación, a Comunidade de Madrid adiantou á semana 11 a administración da segunda dose da vacina de AstraZeneca contra o coronavirus ás persoas comprendidas entre 60 e 69 anos para completar a súa pauta. Por outra banda, tamén sinalou que coa cepa B.1.621, "antes denominada colombiana", confirmouse a chegada de 17 viaxeiros positivos procedentes deste país americano con "cargas virais altas", que chegaron a través do aeroporto de Madrid-Barajas. O Constitucional podería anular as multas do estado de alarma O confinamento domiciliario vixente no Estado español co primeiro decreto do estado de alarma é inconstitucional, segundo o parecer do maxistrado do Tribunal Constitucional Pedro Trevijano (do sector conservador) e que plasmou no proxecto de sentenza que redactou e que será sometido a votación no pleno do Constitucional o vindeiro 22 de xuño. Para Trevijano o confinamento foi unha suspensión de dereitos fundamentais, e non só unha limitación destes, polo que considera que tería sido necesario declarar o estado de excepción e non o de alarma. De o criterio ser apoiado pola maioría de maxistrados (o que parece probábel xa que a maioría é conservadora), as sancións impostas por saltar o confinamento e o estado de alarma quedarían anuladas. A orixe do debate figura no recurso presentado por Vox.


Summary: Marco Livorno é o título do libro de poemas co que Mario Regueira (Ferrol, 1979) vén de se facer co premio Illas Sisargas de poesía erótica, "un sorprendente percorrido por relacións eróticas diversas e plurais, nun ton épico, case elexíaco", segundo Paco de Tano, presidente da asociación cultural Caldeirón.

A obra "aborda o erotismo desde unha perspectival homosexual" e é "bastante especial e bastante estraño" -así o define o autor. Na recepción do premio, organizado por Caldeirón, Regueira admitiu que sempre houbera erotismo no seu traballo mais que, "sen este certame" nunca escribiría Marco Livorno. O mesmo acto serviu para presentar Diáspora de amor balea, o libro escrito por María Rosendo (Vigo, 1984) e Andrea Nunes (Marín, 1984) que gañou a pasada edición do galardón. Ademais, Xabier Xil Xardón (Xinzo de Limia, 1983) ofreceu o espectáculo baseado no seu último poemario, Detéxtonos, con Leo i Arremecághona (Matamá, 1974) á guitarra. Mario Regueira, crítico literario do semanario Sermos Galiza, é narrador e poeta. Neste último xénero publicou Tanxerina (2006), Blues da crecente (2009) e O silencio (2012).


Summary: O líder do PSdeG participou na Conferencia Autonómica do seu partido en Valencia, onde defendeu as primarias e lembrou que os candidatos do PP para Ourense e Vigo saen "do Goberno da Xunta menos valorado da historia de Galiza".

O secretario xeral d@s socialistas galegos, José Ramón Gómez Besteiro, denunciou este sábado que Galiza "é moito máis pobre e ten menos futuro que hai seis anos", como consecuencia das políticas de austeridade da Xunta de Alberto Núñez Feijóo, "un alumno avantaxado de Mariano Rajoy que preside o Goberno menos coñecido e peor valorado da historia de Galiza". "Os candidatos do PP ás eleccións municipais en Galicia pertencen a esa marca, veñen dun Goberno en permanente estado de crise e considero imposible que gañen en cidades como Vigo e Ourense, porque a xente poderá votar outra forma de facer política que defendemos os socialistas", dixo. Besteiro manifestou na Conferencia Autonómica do PSOE en Valencia que "a recuperación deste país é posible, pero ten que ser para todos, en igualdade de condicións". O líder d@s socialistas galegos lembrou que coa forma de facer política do Partido Popular, "Galicia perdeu servizos esenciais, progreso" e identidade como pobo: "Somos menos galegos". Por último, defendeu o sistema de primarias: "Non podemos falar de transparencia e participación se non cambiamos as formas, o diálogo cos militantes a pé de rúa é fundamental e os militantes co seu voto teñen dereitos e deberes, hai que actuar con responsabilidade".


A localidade de Carballo continúa esta fin de semana coa súa programación do Festival Internacional de Outono de Teatro (FIOT), a gran festa das artes escénicas da Galiza. Faino coa estea da VI edición do certame de micro-escenas Metro Cadrado, unha liña de programación que, segundo a organización do FIOT, "promove a creación de pezas escénicas experimentais en espazos non teatrais e singulares de Carballo". Será este sábado en horario de mañá e tarde cando dará comezo este certame que posibilita que o público poida ver teatro en diferentes ámbitos, sen barreiras e desde a proximidade. O FIOT acollerá a estrea galega de 'Conferencia espectacular' Este sábado decorrerán até catro funcións de dous espectáculos de breve duración. Unha delas será Menú-do día, do Colectivo #ChamizoBelloVila, unha obra que pon o foco nas violencias continuadas que vive o colectivo LGTBQI+. Outra será Cinecleta, cinema doméstico a pedais, de Sr. Lili, un proxecto de recuperación e exhibición de películas de cinema doméstico en formato 8 milímetros, Super8 e 16 milímetros. O acceso será libre e gratuíto até completar o número de prazas e recoméndase facer reserva previa. A obra Menú-do día, poderá ser vista ás 12, 13, 18 e 19 horas, mentres que para Cinecleta, cinema doméstico a pedais haberá funcións ás 13, 13.30, 19, 19.30 horas. Os espectáculos Menú-do día é unha obra que xira entorno á pegada inesquecíbel que deixa a violencia nos corpos. O actor protagonista, Alberte Bello, "percorre o corredor da vergoña, envolto en fraxilidade" tentando mostrar unha nova e diferente realidade posíbel, desde a disidencia e o activismo capaz de rachar a norma e creando unha sociedade máis avanzada, máis inclusiva e máis real. O FIOT de Carballo fai memoria e regresa ás súas orixes na súa 31 edición Pola súa parte, Cinecleta, cinema doméstico a pedais é un espectáculo escénico desde unha bicicleta antiga de reparto de leite, con Fernando Pujalte como director e actor que presenta unha obra "didáctica entretida e singular".


Summary: A Cámara de Representantes estadounidense, tal e como se agardaba, decidiu acusar esta terza feira, 10 de decembro, o presidente do país de abuso de poder e de obstrución á Cámara baixa.

A Cámara de Representantes dos Estados Unidos, tal e como se agardaba, decidiu acusar onte o presidente do país, Donald Trump, de dous cargos ─abuso de poder e obstrución ao Congreso─, avanzando desta maneira no proceso de xuízo político ou impeachment contra o mandatario estadounidense. Foi o xefe da Comisión Xudicial da Cámara baixa, Jerrold Nadler, o encargado de dar o anuncio. Nadler e Trump son 'íntimos inimigos' desde hai varias décadas, cando o primeiro era un representante estatal polo Upper West Side de Manhattan e o segundo un importante promotor inmobiliario na Gran Mazá. "É unha ofensa procesábel para un presidente exercer os poderes do seu cargo co fin de obter un beneficio persoal inaxeitado, ignorando ou prexudicando o interese nacional", dixo Nadler. E iso é exactamente, explicou, o que fixo Trump cando "presionou Ucraína para que interferise nas eleccións presidenciais de 2020", ao respecto do cargo de abuso de poder. Sobre o de obstrución ao Congreso, argumentou que "un presidente que se declara por riba da xustiza, por riba do pobo estadounidense e por riba do poder do impeachment do Congreso ─que está precisamente para protexer das ameazas as nosas institucións democráticas─ é un presidente que se considera por riba da lei". A trama ucraína Todo se iniciou coa publicación por parte do Wall Street Journal dunha información na que se aseguraba que Donald Trump presionara até en oito ocasións o recentemente elixido presidente ucraíno, Volodymyr Zelensky, para que traballase canda ao seu avogado Rudolph Giuliani en abrir unha investigación a Hunter Biden, fillo menor do ex vicepresidente demócrata, Joe Biden, e posíbel adversario de Trump na carreira á Casa Branca. O 24 de setembro, coñecida a información filtrada por un confidente, a presidenta da Cámara de Representantes, a demócrata Nancy Pelosi, anunciaba a apertura dunha investigación de cara a un posíbel impeachment, que deu comezo o 13 de novembro coas audiencias das testemuñas. A pasada quinta feira, 5 de decembro, Pelosi deu a orde de se redactaren os cargos de acusación e, finalmente, foron presentados onte oficialmente. Xuízo no Senado O xuízo contra Trump sería no Senado ─tamén con maioría republicana─, que exercería de xurado. O papel do presidente do Tribunal Supremo equivalería ao de xuíz, e a Cámara de Representantes exercería de instrutor e fiscal. Para saír adiante, necesítanse dous terzos dos votos do Senado, isto é, todos os representantes demócratas e cando menos 20 dos republicanos, polo que é improbábel que prospere.


Summary: Tradución do libro de Christina Lilliestierna

"Cara á tardiña a paisaxe cambia. As montañas achéganse. Hai bosques e árbores verdes, e regatos e ríos que corren. As casas e os lugares son máis frecuentes. Hai menos burros e máis vacas, a cor amarela queimada vírase verde fresco. Vexo riscos esgrevios, as casas son de pedra gris, baixas e vellísimas como os castiñeiros cheos de cicatrices". Por primeira vez Christina Lilliestierna vía a fin do mundo. Descríbiaa desde a xanela do tren en que, a finais dos anos 60, chegou á Galiza. A célebre xornalista sueca cubrira as guerras anticolonias en Alxeria ou no Congo, e escribira sobre a cultura francesa para xornais do seu país como Dagens Nyheter ou o Stockholms-Tidningen. Mais estaba farta. Quería parar. "Habería que ter un curruncho en algures para poder volver, un anaco de terra de noso. Imos indo vellos, fainos falla un lugar onde botar raíces. Unha casiña...", falaba co seu home, o enxeñeiro francés Jean Novial. Un dedo ao chou sobre o mapa de Europa levounos, canda o seu fillo Alarik, ao finisterrae ibérico. Lilliestierna, que nacera en Gotemburgo en 1923 morreu 77 anos despois en Marín, no Morrazo. Crónica dos días Vivir na fin do mundo é o libro en que a xornalista relatou a súa inmersión na Galiza. Publicado en sueco en 1969, a editorial Rinoceronte vén de publicalo en galego por segunda vez. Fixérao Xerais en 1983, mais a edición esgotouse e nunca volvera ás librarías. Marta Dahlgren e Camiño Noia encargáronse das dúas versións. Dahlgren, profesora na Universidade de Vigo, coñecera a autora nunha festa no consulado sueco de Vigo. "Marta propúxome traducir a obra. Ela pasaríaa ao castelán e eu ao galego", recorda Noia para Nós Diario. O interese de Rinoceronte por rescatar esta crónica dos días fixo que as tradutoras retornasen ao orixinal e desen ao prelo "case unha retradución". "Descubrín un novo libro", esténdese Noia, "non é unha escrita de viaxe, de alguén que vai a un lugar, observa a situación e coméntaa. É a escrita de alguén que se quere integrar, de alguén que precisa raíces". Lilliestierna e a súa familia mercaran un pazo en Marín, o pazo de Cadro, practicamente en ruínas e até o intre propiedade do concello. "Lembro visitar aquela casa nos 80. Estaba restaurada como no século XV. O seu marido traballaba no petróleo en Irán e traía obxectos de Oriente. Era incríbel", di a tradutora. Os dous primeiros capítulos de Vivir na fin do mundo relatan, con humor e asombro, a busca do inmóbel e as dificultades para reformalo en prazo. Os operarios galegos non entendían o rexeitamento da "tola sueca" polas cousas novas. "Nin sequera puxo calefacción. Ela e o home estaban sempre a carón dunha cheminea enorme, agarrados a dous cans", conta Camiño Noia. A información íntegra pode ser consultada na edición en papel de Nós Diario, á venda nos quioscos, ou na súa lectura na nube


Summary: Ser muller no mercado laboral galego equival a dicir peores soldos e prestacións, maior temporalidade e precariedade ou máis risco de acabar no desemprego. Unha realidade que non se poder xeneralizar a todas e cada unha das mulleres mais que si conforma unha desigualdade case estrutural. Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 337 de Sermos Galiza.

A II Conferencia Internacional de Mulleres Socialistas (Copenhage, 1917) fixou a proposta de Clara Zetkin o 8 de Marzo como Día Internacional da Muller Traballadora. A elección da data continúa a ter diferentes versións: desde que se elixiu o 8M polo motín de mulleres rusas nese día de 1917 perante a falla de alimentos até a greve de operarias do téxtil en Nova Iork que nese día de 1857 rematou con ducias de traballadoras asasinadas por reivindicaren os seus dereitos. En todo caso, elas, en feminino plural, suxeitos da historia, protagonistas. Décadas despois as mulleres continúan a loita contra unha desigualdade que persiste. Os estudos e informes presentados nestas semanas por sindicatos como CIG e CCOO dan boa mostra de como o mercado laboral galego reflicte esa situación desigual. "A precariedade ten rostro de muller", resumen desde ambos os dous sindicatos o contido dos estudos. Soldos e prestacións inferiores, menor participación no mercado do traballo, temporalidade e precariedade son cuestións que marcan e definen a presenza feminina no mercado laboral. A comezar pola propia taxa de ocupación, que entre os homes é de 42,7% mentres nas mulleres é 51%. Un desequilibrio de 9 puntos que non se pode entender sen as responsabilidades que ela ten que asumir no coidado de menores, maiores, persoas enfermas ou dependentes. O mercado laboral está marcado para as mulleres por dúas segregacións: horizontal e vertical. A primeira delas (horizontal) reflíctese en que elas traballan normalmente no sector servizos e aqueles que, como sanidade ou coidados, se relacionan co feminino. A segregación vertical significa que elas realizan "ocupacións elementais" que supostamente requiren menos cualificación (e están peor remuneradas) mentres que en postos de dirección e xerencia fican por baixo de 40%, sendo a maioría homes. Máis de 77% das persoas que traballan a xornada parcial son mulleres. En 2018 máis de 22% das traballadoras galegas estaban neste tipo de xornada por só 6% dos homes. O mesmo acontece coa temporalidade, onde as mulleres superan os homes en 12 puntos porcentuais. Unha situación que condiciona a propia independencia económica dela e o de ter posibilidade de gobernar unha vida de seu. [Podes ler a reportaxe íntegra no semanario Sermos Galiza en papel número 337, á venda na loxa e nos quiosques]


Detesto o turisteo, mais adoro as viaxes - as interiores e as xeográficas -. Non hai nada máis absurdo que unha axencia de turismo. Se por min fose, denunciaría á meirande parte das axencias e promotores turísticos por atentado contra a soberanía estética das pequenas nacións, que é o mesmo que facer referencia á sensibilidade de le picole persone che formano parte di una comnunitá política concreta. Ademais do turisteo, teño outra aversión profunda que non podo disimular: as fotografías disparadas con mirada de turista. Se por min fose, queimaríaas todas e e asaría castañas co lume Ademais do turisteo, teño outra aversión profunda que non podo disimular: as fotografías disparadas con mirada de turista. Se por min fose, queimaríaas todas e e asaría castañas co lume. Logo, por suposto, convidaría a castañas a tódolos turistas do mundo que quixesen facerse unha fotografía conmigo; mais, primeiro, coñézanme, e logo, se lles apetece, e se me deixo, dispárenme a foto sen observarme coma un souvenir exótico. Muito obrigado pelo respeto. Estamos no ano 2012 e aínda se interpreta e se fala de Castelao coma se fose unha Tohra laica para persoeiros ávidos de últimas verdades e/ou respostas Ademais do turisteo, teño outra aversion profunda, profundísima, tan profunda coma o cráter do volcán de Krakatoa: a hermenéutica estritamente - sic - política das gramáticas culturais. E refírome ao seguinte, non se me alteren: estamos no ano 2012 e aínda se interpreta e se fala de Castelao coma se fose unha Tohra laica para persoeiros ávidos de últimas verdades e/ou respostas. O de Castelao é un dicir, digo Castelao como podo dicir Rosalía de Castro, Blanco Amor ou Rodolfo Ferreiro, carniceiro. Para min, Il messaggero non e importante. Ou, cando menos, non é máis importante que o pole das súas ideas. O que pretendo insinuar é nin máis nin menos que a plural narrativa literaria, científica e política dun país non pode interpretarse de xeito ahistórico e que a instrumentalización política dos textos non poderá ocultar, tarde ou cedo, o profundo baleiro de investigación que existe neste paisiño – oculto, como non, baixo o fado máxico da ideoloxía política instrumental do momento -. A teoría literaria, para o que é: para investigar a recepción e producción da crítica e do discurso literario en Galicia. A filosofía política, para o que é: para investigar a recepción e producción da teoría política en Galicia. A filosofía da ciencia, para o que é: para investigar a recepción e producción do pensamento científico en Galicia. Todo isto relacionado e contextualizado espacial e epocalmente. Mais o que non se pode facer é presumir de falo nacional mesturándoo todo sen ton nin son. Cómo se pode falar de transformación social, en Galicia ou no resto do mundo, cómo se pode pretender propor unha nova orde de cousas sen porlle orde ao noso caletre colectivo? É, definitivamente, imposible: fumar marihuana e escoitar a Pink Floyd mentras se citan dúas frases soltas de Marx xa hai moito tempo que no cuela, che. A plural narrativa literaria, científica e política dun país non pode interpretarse de xeito ahistórico e que a instrumentalización política dos textos non poderá ocultar, tarde ou cedo, o profundo baleiro de investigación que existe neste paisiño O ser humano precisa espazo e tempo para organizar as formas/interpretacions que proxecta sobre a realidade e sobre sí mesmo, e neste paisiño hai moita des-territorializaçao, moita des-memoria e moita des-estructuraçao nas cacholas, na transmisión da información e na divulgación do coñecemento. Supoño que por iso resulta tan difícil facer política neste recuncho: somos tremendamente compracentes coa propia gramática cultural recibida, mais facemos moi pouca crítica sobre a mesma e bebemos menos do debido das demais. Hai pouca antropoloxía comparada e, ademais, apenas existe autorreflexividade crítica nin enfoques teóricos ou liñas de investigación que amplíen a nosa mirada. Citamos moito a propia gramática cultural para empoderarnos políticamente e producir emotividade a esgalla, mais non é suficiente. Non só non é suficiente senon que, ademais… é un horizonte trabucado. É un problema que obedece á profunda disfuncionalidade e incomunicación existente entre a rede universitaria galega e os medios de incomunicación social á hora de transmitir coñecemento localizado? É un problema de hábito cultural, de inercia colectiva? É un problema que obedece á profunda disfuncionalidade e incomunicación existente entre a rede universitaria galega e os medios de incomunicación social á hora de transmitir coñecemento localizado? É un problema de gilipollez, minifundismo mental ou preguiza mental colectivamente interiorizada? Eu, persoalmente, considero que as tres cousas e, ademais, a estas tres variables engaderíalle unha cuarta, o problema fulcral, xustamente aquel que non pode mensurarse de ningún xeito e que é a partícula elemental da nosa ferida: chámaselle insolidaridade e falta de compromiso. Do tórax cara abaixo, tutti il mondo se apunta a un festival de galeguismo folklórico ou gastronómico, do bandullo cara arriba tudo é preguiza, ¡pa!. O problemiña de turno non é baladí, é un problema que leva visos de producir un clima de embrutecemento e anomia colectiva considerable se non lle poñemos algo de remedio a minoritaria tribu dos distópicos –relativamente- ben informados, mais desesperanzadoramente esperanzados, que existen en Galicia. Do tórax cara abaixo, tutti il mondo se apunta a un festival de galeguismo folklórico ou gastronómico, do bandullo cara arriba tudo é preguiza Feitos son feitos: mentras noutros países que nós consideramos exóticos para os nosos anteollos occidentais a range of opinion da súa prensa é infinitamente máis plural e diversa que a nosa, e mentras científicos honestos responden ao colonialismo cultural coa mellor das armas, a intelixencia e a autoestima, creando e desenvolvendo liñas de investigación potentísimas coma os Subaltern studies ou os post-colonial studies; aquí, neste paisiño, pasámolas putas para botar da cadeira presidencial a verdadeiros analfabetos que o único que fixeron na súa vida é memorizar un manual de contabilidade empresarial e marketing para aplicalo á xestión dos orzamentos públicos. A qué espello mirarnos, pois? A aquel que reconforta o noso ego nacional ou a aquel que nos insta a ser autocríticos e confesarnos: temos que esforzarnos en ser mellores? Quizais á superficie do pequeno lago no que Narciso afogou namorado de sí mesmo?. Porque a mirada imperial é, ao fin e ao cabo, a mesma mirada que a de Narciso: de tanto auto-contemplarse no lago pode chegar a pensar que o reflexo que éste lle devolve ten que ser o mesmo que lle devolve aos demais. A qué espello mirarnos, pois? A aquel que reconforta o noso ego nacional ou a aquel que nos insta a ser autocríticos e confesarnos: temos que esforzarnos en ser mellores? Ao final, coma sempre, a mirada Imperial morre afogada – coma morren tódolos imperios con vontade de tal -, e o tráxico – mais ben o traxicómico - do asunto, é que tamén á mirada provinciana que toma conciencia da súa condición de subalternidade pode acontecerlle o mesmo que ao gran Narciso imperial, coa única diferencia de que se auto-xustifica coa ética e a estética da resistencia perante o eterno inimigo que lle nega o seu dereito a SER. En Galicia, coma no resto do mundo, este dereito a ser non pode pasar da potencia ao acto se seguimos metendo as mans no peto e silbamos cara o ceo cada vez que calqueira tolo expresa o evidente: Galicia, universal concreto. Nación con dereito á súa libre-determinación. Nación con vontade colectiva de chegar-a-ser - real e exemplarmente – democrática e de decicir, en plebiscito permanente, con qué modelo socio-económico quere proxectarse nesta caótica tolemia chamada comunidade internacional e nesta caótica comunidade nacional – aínda por construir - chamada España. Canta democracia somos capaces de soportar os seres humanos? Reflexionemos e escollamos mesuradamente en qué espello queremos mirarnos Eterno retorno do evidente: Canta democracia somos capaces de soportar os seres humanos? Reflexionemos e escollamos mesuradamente en qué espello queremos mirarnos.


Summary: Stoltenberg advirte que "non se pode gañar" unha guerra nuclear "nin tampouco se debe librar".

O secretario xeral da OTAN, Jens Stoltenberg, reaccionou esta terza feira aos ataques das tropas rusas contra infraestruturas estratéxicas e civís en diferentes cidades de Ucraína nas últimas horas —en "resposta" ao ataque con tres mortos á ponte de Crimea— e que se saldou con 19 persoas falecidas. Stoltenberg dixo que a OTAN "apoiará Ucraína o tempo que for preciso", e engadiu que, se ben a organización militar non é parte do conflito, "o apoio está a xogar un papel chave" no decurso da guerra. Autoridades ucraínas alertan de novas explosións en varias cidades do país Esta quinta feira Jens Stoltenberg presidirá unha reunión do Grupo de Planificación Nuclear para "discutir a perigosa retórica nuclear de Rusia e o papel da capacidade nuclear da OTAN para preservar a paz e disuadir a agresión". E próxima semana a Alianza Atlántica levará a cabo un "exercicio de disuasión", denominado Streadfast Noon, con armamento nuclear. "É un exercicio rutineiro que se realiza todos os anos para manter a nosa disuasión segura e efectiva", asegurou. Ao mesmo tempo, Stoltenberg apuntou que "non se pode gañar" unha guerra nuclear "nin tampouco se debe librar", se ben matizou que a OTAN está "alerta" mais non detectou "cambio ningún" na postura de Rusia "a pesar das últimas ameazas", que cualificou de "perigosas e irresponsábeis". A ameaza nuclear paira sobre Ucraína Tulsi Gabbard deixa o Partido Demócrata Por outra parte, a ex congresista e candidata á Presidencia dos EUA en 2020 Tulsi Gabbard avanzou esta terza feira a súa saída do Partido Demócrata: "Non podo seguir nun partido que agora está baixo o control total dunha camarilla elitista de belicistas impulsados por un espertar covarde". Dixo, aliás, que a actual clase política conduce o país "cada vez máis perto da guerra nuclear". "Creo nun goberno que sexa de, por e para o pobo. Por desgraza, o Partido Demócrata de hoxe non o é", engadiu.


Summary: ENTREVISTA Martiño Noriega, candidato á alcaldía de Santiago por Compostela Aberta, agarda "chegar a tempo" para reverter "as desfeitas do PP", non descarta gobernos en minoría e advirte de que a primeira tarefa na cidade terá que ser "normalizar" a vida municipal.

"Se atopamos irregularidades son partidario de trasladalas á Fiscalía" Martiño Noriega chega ás présas ao local electoral de Compostela Aberta, na santiaguesa Praza do Toural. Ten por diante unha xornada con cinco entrevistas, unha rolda de prensa, tres encontros con colectivos da cidade e dous mitins en diferentes barrios, describe. Mentres outros membros da candidatura preparan a intendencia do día Noriega ordena ideas do programa electoral e admite que no cuartel xeral da plataforma medra o optimismo por momentos. "Non temos moitos medios, pero tempos superávit de ilusión e compromiso", asegura nun espazo no que, di, "quen vimos de dinámicas partidarias sentímonos osixenados". Todas as persoas que pasan por alí, mantén, axudan a botarlle "combustible ao lume de cambio" na capital galega, á que agarda "chegar a tempo" para reverter "as desfeitas do PP". Hai moitos focos sobre Compostela Aberta, semella que máis nas últimas semanas. Como leva a campaña? Moi motivado. O retorno na cidade coa proposta de Compostela Aberta está a ser moi bo, hai moita ilusión que alimenta xornadas maratonianas. Ese retorno vén demostrar que a cuestión en Compostela vai estar entre revalidar estes catro anos escuros do PP ou abrir unha nova etapa cunha candidatura de encontro, que é Compostela Aberta. Nestes días vén sinalando que a aposta de Compostela Aberta é ser a lista máis votada. Esa é unha desas cousas que se di en campaña ou pensa que realmente é posible? As enquisas din que o PP segue a ser a lista máis votada... Non é unha cuestión de estratexia electoral. Eu creo que debemos esixirnos esa meta, porque a día de hoxe, independentemente de que se tente xerar un estado de opinión no que é difícil de tapar o medre de Compostela Aberta, eu teño a intuición de que a distancia entre Compostela Aberta e o PP non é tanta. Moitas veces dise que a cuestión da intuición ten que ver cun proceso de elaboración racional do subconsciente [ri], e neste caso percibimos unha campaña moi polarizada. Compostela Aberta concita un voto da esquerda social, moi transversal, e de xente que quedou desencantada destes catro anos. Valórase a equipa que temos, con persoas especializadas en diferentes áreas e preparadas para gobernar ao día seguinte. E ese sumatorio ponnos nunha posición que nos esixe facer esa aposta. Despois do que pasou estamos obrigados a facela. Moitos dos comentarios que se repiten estes días á luz das enquisas teñen que ver cunha pregunta: "como pode estar o PP ao bordo da maioría absoluta despois do que pasou estes anos? "Compostela Aberta non loita só contra o PP, tamén contra os poderes fácticos que, para preservar os seus intereses, queren que siga o PP" Eu coido que o PP non está aí, coido que a diferenza a respecto de Compostela Aberta é moito máis axustada. Si son consciente de que hai unha base sociolóxica na cidade, pero teño a esperanza de que moita dela quedase desencantada por catro anos nos que as promesas se incumpriron en todos os seus termos. Cando escoito falar da necesaria estabilidade dun futuro goberno vencellado ao PP non sei se rir ou chorar. Independentemente do que aconteceu, Compostela Aberta non está a loitar só contra o PP, senón tamén contra un contexto, un hábitat da cidade ao que lle dá igual o que pasou estes catro anos e entende que para preservar os seus intereses o mellor é que siga o PP. E iso non é menor en canto a poderes fácticos, económicos e mesmo en canto a medios de comunicación que o avalan. Vostede chega a Compostela Aberta despois de meses de funcionamento da plataforma. En que momento decide dar o paso, despois de chegar a dicir publicamente que non estaba nos seus plans? Case no momento límite. Eu expresei durante moito tempo que non entraba nos meus plans este reto, pero nos últimos meses foron moitas as voces que foron quen de darme razóns de peso para antepoñelas ás persoais. Sempre dixen que a miña decisión estaba condicionada por que as razóns colectivas fosen fundamentais. Entendíase que eu podía ser un catalizador, un facilitador, dun espazo que conseguiu sumar moitas sensiblidades en torno a un programa e un método de participación. Entendíase, a maiores, que pola miña posición pública podía poñerlle unha cara, visibilizalo. E entendíase que seria irreparable que, depois do que pasou, o PP revalidase a maioría. Mandaríamoslle unha mensaxe terrible como capital de Galiza ao conxunto da sociedade galega, e máis polo simbolismo do proceso de Compostela no contexto xeral deste ano, no que se está a a decidir se abrimos unha nova etapa para decidilo todo ou se o sistema só fai un lifting. Eu estou onde quero estar neste momento. Unha das primeiras críticas que lle chegaron cando anuncio a súa decisión foi a respecto da súa continuidade na alcaldía de Teo. Por que decidiu facelo así? "Nestes momentos de campaña teño delegada a alcaldía e renunciado ao soldo" Eu vin nese debate moita impostura, moita hipocrisía. As razóns foron poucas pero fortes. Unha, porque a institución do Concello de Teo non condiciona a vida municipal de Compostela, son concellos colindantes, con vasos comunicantes. Segundo, porque a miña decisión persoal non podía, por responsabilidade, condicionar a vida local no Concello de Teo, esa etapa tiña que rematala sen xerar un proceso de inestabilidade. E terceiro, porque sempre tendín á exercer a responsabilidade nos lugares onde estiven. De feito, nestes momentos de campaña teño delegada a alcaldía e renunciado ao soldo. Por que digo que vin moita hipocrisía? Porque, alén diso, vin como en Compostela xente que segue tendo cargo institucional, tanto no goberno como na oposición, e unhas retribucións moito máis elevadas que as miñas e cunha carga de traballo moito menor abandeiraban esas críticas e fan campaña electoral todos os días. No caso de Agustín Hernández, utilizando a institución de maneira partidaria, non porque o diga Compostela Aberta, senón porque o dixo a Xunta Electoral. Vin hipocrisía alimentada polos poderes fácticos dos que antes falaba. A respecto desa sanción da Xunta Electoral e noutros ámbitos, paréceselle en algo este PP de Agustín Hernández a aquel PP de Armando Blanco ao que vostede se tivo que enfrontar, alén de que un levase máis anos ca outro? "Hernández é un tecnócrata que leva moitos anos ligado ao PP e está a usar medios públicos para botar cemento na memoria colectiva" Son perfís diferentes vencellados polo común denominador da indecencia. Aquel PP de Armando Blanco asentábase nunha rede clientelar que claramente traspasaba todas as liñas vermellas no funcionamento da adminstración, no modelo urbanístico de especulación... E que colocou o espazo do ben común nun lugar que nos levou moito tempo modificar. Tivo moito custo para a veciñanza. Aquí pasan cousas semellantes con diferentes perfís: o perfil de Agustín é o dun tecnócrata que leva moitos anos ligado ao PP, non é un recén chegado. E está a utilizar medios públicos, recursos non só locais senón tamén autonómicos, porque non deixa de ser un testaferro de Feijóo, para tentar botarlle cemento na memoria colectiva á cidade. Hernández pechaba a lista de Conde Roa, pediu o voto para Conde Roa, tomou decisión que condicionaron a vida local... E ten unha experiencia que non necesita Compostela, como levarlle os papeis a Xosé Cuiña. Alén da configuración final da corporación, todo semella indicar que Santiago vai cara a un escenario sen maiorías absolutas. Como ve o panorama cara aos posibles pactos, cara a posibles conversas con PSdeG e BNG o día despois? "Hai un respecto absoluto polo traballo do BNG; podemos non vivir na mesma casa pero camiñar xuntos" No caso de que Compostela Aberta lidere o proceso de cambio as fórmulas de gobernabilidade están por pechar. O que sempre dicimos é que nin por activa nin por pasiva imos favorecer un goberno do PP, querémolo deixar moi claro. Unha das razóns de ser de Compostela Aberta son as prácticas do PP nestes últimos catro anos. Pareceríanos unha indecencia que o PP renovase responsabildades de goberno despois das súas irresponsabilidades. E por iso fixemos un chamamento ao resto de forzas e nos pareceu un erro a equidistancia do Partido Socialista. Creo que esa equidistancia está baseada nas dúbidas dun sector do Partido Socialista e nun certo medo a un cambio real, seguramente por dinámicas herdadas nos últimos anos e por necesidade de cohabitar nos intereses co PP para non abrir unha nova etapa. Aínda así, creo que mudaron a posición a última hora porque era unha posición suicida. Ningún home ou muller que vote ao PSOE o fai para favorecer un goberno do PP, aínda que sexa votándose a eles mesmos na investidura. Co BNG, primeiro é unha mágoa que non estea participando neste lugar de encontro que é Compostela Aberta pero, independentemente diso, hai un respecto absoluto polo traballo de Rubén Cela e do BNG e sempre defendemos que podemos non vivir na mesma casa pero camiñar xuntos. As fórmulas de gobernabilidade van depender moito dos resultados e das dinámicas de cadaquén. Non descarto que, dun signo ou doutro, o de Compostela sexa un goberno en minoría.


Summary: Podemos mantense na ortodoxia de Vista Alegre -ir ás xerais como tal no Estado sen coligarse con ningunha outra forza- e racha definitivamente as pontes con Izquierda Unida. Nun xesto politicamente inaudito, presenta as conversas non como o diálogo entre dúas forzas políticas, senón como a negociación para fichar unha persoa.

A terminoloxía empregue por Podemos -nun comunicado pendurado na súa web- é máis propia da crónica de deportes que dun relato político. Esta terza feira houbo unha reunión na súa sede en Madrid entre dirixentes de Podemos e IU. Iso foi transformado pola formación política morada nun encontro entre "os representantes de Alberto Garzón e unha comisión delegada do Consello de Coordenación de Podemos". A linguaxe propia da narración dunha fichaxe futbolística. Non houbo acordo: Alberto Garzón non vestirá as cores de Podemos na contenda eleitoral. En nengún momento, vén dicer Podemos na súa nota, a equipa de politólogos que dirixe Podemos contemplou a hipótese dun acordo eleitoral entre Izquierda Unida -ou a súa plataforma afín Ahora en Común- e eles propios. Non, a única posibilidade posta sobre a mesa era que Garzón como independente engrosase as súas filas. Non puido ser, que dirían os clásicos do xornalismo deportivo. E non puido ser porque "os representantes de Garzón nesta reunión colocaron como requisito irrenunciábel a conformación dunha coligazón entre IU Federal e Podemos, nunha lóxica de acordos entre partidos que nunca estivo na folla de rota de Podemos", di a formación da esquerda emerxente española. Podemos afirma nun comunicado que a reunión foi cos "representantes de Alberto Garzón" Para o partido de Pablo Iglesias, a "imprescindíbel construción da candidatura da unidade popular pasa por unha suma de vontades de cambio forxadas nas rúas e nas prazas, e non pola agregación xurídica de siglas". Traduzamos isto do seguinte xeito: a única sigla imprescindíbel é Podemos, Podemos é xa a unidade popular e quen queira unirse que se una, mais que deixe calquer outro carnet na porta. Podemos enfatiza que "seguimos traballando na candidatura do cambio" e lamenta "que haxa quen prefira non sumarse". E engaden: "O noso obxectivo é claro: a construción da unidade popular. Para iso, as eleccións municipais ensináronnos que non se trata de sumar siglas, senón vontades, ideas, proxectos e gañas". Aquí omite Podemos dúas cousas: primeiro, que son eles precisamente os que non están dispostos a renunciar ás súas siglas e que as candidaturas municipais tidas por populares -as que gañaron en Barcelona, Madrid, tamén as das mareas galegas- apresentáronse diante do eleitorado sen ningunha sigla partidaria como marca. E se finalmente Garzón non irá con Podemos ás xerais é porque Pablo Iglesias antepón a estampación do nome da súa organización na papeleta a calquer acordo. IU desmente o conteúdo do comunicado de Podemos, segundo comunicaron os seus dirixentes a Público. Afirman que en nengún momento propuxeron unha coligazón, senón iren xuntos na plataforma Ahora en Común, sen ningún tipo de siglas.


Summary: Por uns servizos sociais cento por cento públicos, contra a privatización dos coidados e en solidariedade coas familias das vítimas da COVID-19 nas residencias da terceira idade. As principais cidades da Galiza acollen hoxe a mobilización dos colectivos máis afectados pola crise sanitaria do coronavirus e as deficiencias do actual modelo de dependencia.

Galiza sae hoxe á rúa contra a privatización dos coidados, para advertir dos riscos da maximización dos beneficios a costa da vellez e da dependencia, mais para reclamar uns servizos sociais públicos. A mobilización parte de Modepen, o Movemento Galego en Defensa das Pensións Públicas, e do colectivo Traballadoras de Residencias da Galiza (TreGa), promotores das marchas cívicas que terán lugar contra o mediodía en Pontevedra, A Coruña, Ferrol e Lugo; e a partir das 20 horas en Compostela, Ourense e Vigo. "O que pasou durante a pandemia nas residencias da terceira idade da Galiza demostra, ás claras, a situación delirante e de barbarie que atravesa o sector da dependencia como consecuencia da privatización e da súa consideración como área de negocio", comenta Francisco Vázquez Vizoso a Nós Diario. Para este especialista médico, agora membro de Modepen pero durante moitos anos xefe do servizo de Medicina Preventiva e Saúde Pública do Complexo Hospitalario de Pontevedra, está máis que demostrado que houbo un exceso de mortes nas residencias galegas, nomeadamente nas privadas. "Puxemos de manifesto que a privatización dos coidados vai asociada a un incremento dos falecementos. De feito, constatamos que a probabilidade de morrer por COVID-19 nos centros de xestión privada foi 24 veces maior que nas residencias de xestión pública", detalla. 274 mortes en residencias A día de hoxe, Galiza contabiliza 618 mortes a causa da COVID-19. No que atinxe ás residencias, a Consellaría de Sanidade apunta 274 falecementos, dos cales 132 tiveron lugar nos propios centros e 142 en hospitais e residencias integradas. Representan perto de 45% das defuncións ocasionadas polo novo coronavirus. Neste sentido, desde Modepen defenden que lle corresponde á Administración dar cos factores de risco internos que expliquen esa elevada mortalidade. "Iso é o que deberan determinar as autoridades públicas se tivesen un mínimo de responsabilidade. Sabemos que nas residencias privadas morreron moitas máis usuarias que nos centros públicos, pero por que? A que se debeu? Á baixa calidade da alimentación, ao uso de cuartos dobres, á deficiente formación do persoal que coida das residentes, á falta de profesionais suficientes?", pregunta Vizoso. Na súa opinión, o Goberno galego debe encargar e financiar canto antes un estudo epidemiolóxico "preciso e independente" co fin de determinar os motivos da mortalidade entre as residentes usuarias de centros sociosanitarios privados. "Unha Administración responsábel que quixese mellorar a situación preocuparíase de saber, aínda que só fose para se poder preparar de cara a unha segunda vaga de contaxios, que virá en outubro", apunta o epidemiólogo. Conivencia da Xunta A falta de "dilixencia" do Executivo galego á hora de resolver as incertezas que rodean as mortes en residencias da terceira idade demostra o seu propio desinterese por mudar un modelo de coidados e de atención á dependencia que as promotoras das marchas cívicas por un servizos sociais públicos urxen reformar. Así o interpreta, tamén, Xosé Bernárdez Solla, presidente da asociación Vellez Digna, integrante da Federación Galega de Asociacións de Usuarias e Familiares de Residencias (REDE). A reportaxe completa podes lela no Nós Diario de hoxe, 11 de febreiro.


Summary: "Non saben do que son capaces as nosas forzas especiais", indicou o máximo mandatario bieloruso.

O presidente de Bielorrusia, Alexander Lukashenko, fixo alusión a unha posíbel "operación especial" para "salvar" os seus concidadáns de seren "perseguidos, golpeados e roubados" en territorio ucraíno. "Non saben do que somos capaces" "Están a empuxarme a me embarcar nunha operación especial para salvar a nosa xente alí? Non saben do que son capaces as nosas forzas especiais. Xente tola! Déixenos en paz!", aseverou o mandatario bielorruso. O presidente bielorruso compareceu ante os medios de comunicación tras emitir o seu voto no referendo constitucional decorrido hoxe no país e sinalou que o seu Goberno non destinou "nin un soldado, nin un só vehículo de combate, metralladora, lanzagranadas ou arma de fogo" cara a territorio ucraíno. "Teñen suficiente munición, cartuchos, metralladoras e xente para abordar os problemas que Rusia quere abordar. Por tanto, non nos atribúan estas cousas", así respondeu Lukashenko a unhas declaracións do presidente ucraíno, Volodímir Zelenski, nas cales acusaba a Bielorrusia de colaborar na invasión rusa. Así mesmo, criticou Zelenski por aludir aos bielorrusos nos seus recentes discursos. "Que se dirixa ao pobo ucraíno e sexa responsábel do que está a acontecer en Ucraína", trasladou Lukashenko ao seu homólogo. Na súa crítica ás autoridades ucraínas, Lukashenko remarcou que, segundo el, Kiev forneceu armas á oposición bielorrusa durante as protestas que arrancaron no país a mediados de 2020 en contra do mandatario e o seu Goberno. "Se segue así, veremos cousas terríbeis. (Zelenski) Non se esconderá en ningún búnker, sexa americano ou calquera outro. Hoxe debemos parar a guerra, aínda que nin sequera o chamaría guerra polo momento. Segue sendo un conflito, un ou dous días máis e si que haberá unha guerra", culminou. Estas palabras de Lukashenko danse nun contexto marcado polo ofrecemento de Bielorrusia a acoller conversacións entre representantes rusos e ucraínos en medio da operación militar iniciada por Moscova contra territorio de Ucraína. Zelenski e o seu Goberno opuxéronse a participar en conversacións con Rusia na cidade bielorrusa de Gómel. "Non podemos ir a Bielorrusia, desde onde lanzan avións e mísiles ás nosas cidades", criticaron desde a Secretaría de prensa do mandatario ucraíno.


Summary: O centro social da Gentalha do Pichel, en Compostela, celebra o seu décimo aniversario este venres cunha foliada na que participarán dez grupos. Unha década na que, a pesar dalgúns obstáculos, foi asentando a súa actividade e as súas propostas: cultura e sociedade construídas dende a base.

O centro social da Gentalha do Pichel, en Compostela, celebra o seu décimo aniversario este venres cunha foliada na que participarán dez grupos (Quarteto da Gentalha, Triroliro Regueifeiros, Os Fondãos do Pìfaro, Os Estalotes, Os de Abaixo, As Bouba, Carapaus, Ariel Ninas, A Requinta da Amaia e Verdegaios). Unha década na que, a pesar dalgúns obstáculos, foi asentando a súa actividade e as súas propostas: cultura e sociedade construídas dende a base. O sábado continuarán as celebracións, e Mini e Mero animarán unha sesión vermú que precederá a un xantar de aniversario. Pola noite, un concerto de Liska, Os John Deeres e Bigote mix completará a festa. Os seus responsables responderon por correo electrónico ás preguntas que lles formulamos sobre os primeiros dez anos de historia deste centro social e sobre o futuro do proxecto. "Houvo um momento na nossa história em que o conjunto das activistas tomamos consciência de que a Gentalha tinha umha trascendência maior da que imaginávamos: quando Conde Roa, ainda na oposiçom, quijo ganhar espaço mediático à nossa custa" Cal foi o mellor momento para a Gentalha e as persoas que colaborades neste proxecto? Houvo um momento na nossa história em que o conjunto das activistas tomamos consciência de que a Gentalha tinha umha trascendência maior da que imaginávamos: quando Conde Roa, ainda na oposiçom, quijo ganhar espaço mediático à nossa custa denunciando que o nosso centro social era "el nido de la serpiente de la kale borroka compostelana" e que devia ser fechado. Naquela altura a nossa licença estava ainda ser tramitada, o que significava que umha denúncia como a que ele interpugera implicaria a clausura imediata do local. Esta licença estava supeditada ao critério de acessibilidade e para isso precisávamos de um elevador que unisse as duas alturas do local. Um elevador que custava 8.000 euros. Perante a iminência de feche, a Gentalha lançou umha campanha que tencionava juntar os fundos necessários para a compra do elevador. Esta saldou-se com mais de 9.000 euros em 3 dias. A vaga solidária foi de tal magnitude, atingiu tanta gente e foi tam rápida que todas as activistas da associaçom tivemos umha sensaçom de vertigem e de responsabilidade. Soubemos que havia muitas pessoas a confiarem em nós. E o peor? O pior repete-se no mínimo 12 vezes por ano: cada final de mês, quando temos que acertar as contas para pagar renda, seguros, recibos, salários, impostos... A Gentalha tem uns gastos mensais que cada fim de mês nos fai passar maus momentos. É de salientar que seria impossível continuar sem as quantidades achegadas polas pessoas associadas (mais de 250) às quais temos que somar as colaboradoras da semente (perto de 100 mais) e as 10 entidades colaboradoras que saem em cada cartaz editado. "Achamos que este é o caminho, sem dúvida: fortalecer o tecido associativo, as redes de apoio, fomentar os colectivos que fam trabalho de base à margem da via reivindicativa como linha exclusiva" Na última década asistimos en todo o país ao nacemento e consolidación de moitas experiencias de centros sociais cun carácter semellante ao da Gentalha, e cunha vocación de construción dende a base. É este o camiño para un país novo? Com efeito, nós fazemos parte dum movimento de colectivos que funcionam de maneira independente, autogeridos e com total autonomia de acçom. A Gentalha nom foi o primeiro, e nom cremos que este fenómeno se reduza apenas à última década. Começou muito antes, com projectos diferentes do nosso, como a Casa Encantada de Compostela ou como Artábria, que 5 anos antes da criaçom da Gentalha já estava a trabalhar no seu centro social. Achamos que este é o caminho, sem dúvida: fortalecer o tecido associativo, as redes de apoio, fomentar os colectivos que fam trabalho de base à margem da via reivindicativa como linha exclusiva. Assumimo-nos parte de um novo vento que sopra com força no fraco mas constate tecido associativo galego; esse que reclama mas que também fai: reclamamos dignificar o nosso património e sinalizamos os petróglifos de Compostela; reclamamos um ensino publico em galego e montamos a Semente... "Queremos ser o contrário do que o Gaiás representa: cultura de base frente aos grandes investimentos" De igual xeito, podemos dicir que iniciativas como a Gentalha (e as entidade e actividades que acolle) son o contrapunto a ese outro modelo de cultura que ten o Gaiás como máximo expoñente? Exactamente. Queremos ser o contrário do que o Gaiás representa: cultura de base frente aos grandes investimentos; fomento de artistas comprometidas com a língua, ou que estám a começar, ou que nom tenhem circuitos de distribuiçom, frente a macroespectáculos cosmopaletos; cultura popular frente a produto de consumo; cultura participativa frente a cultura de espectadoras. "Nengum dos governos municipais anteriores mantivo com a Gentalha umha relaçom fluída nem cordial" Conde Roa puxo no punto de mira a Gentalha, dende os seus anos na oposición, e mirádeo agora. Como asististes ao proceso que levou á súa dimisión? Como estades observando a actual situación do Concello cunha maioría de edís do grupo gobernante imputados? Conde Roa já passou. Toda Compostela sabia que o patético berlusconinho de províncias era um delinquente comum que havia de acabar assim. A Gentalha, como a sua casa, também foi registada numha operaçom policial. Mas a diferença é que no Pichel nom encontrárom nada... A Cámara de Compostela está na actualidade tam sumida na cloaca da corrupçom que nom tem muito tempo de preocupar-se connosco: neste sentido estamos num dos melhores momentos destes 10 anos de relaçons institucionais porque estamos mais tranquilas que nunca. Nengum dos governos municipais anteriores mantivo com a Gentalha umha relaçom fluída nem cordial. "Desde que nascemos consideramos fundamental a proximidade: dialogar sobre a memória histórica do bairro, desvendar o sentido dos nomes das ruas, colaborar nas festas..." Para vós é fundamental a relación coa veciñanza, co barrio no que vos asentades. Como é esta relación? A integraçom total é impossível. Há umha teima perigosa de tentar contentar todo o mundo esquecendo que o sistema instruiu inimigos. No bairro há fachas, falsos progres e, enfim, pessoas que nom vamos seduzir nunca e nem o vamos tentar. Há umha gente maravilhosa que se move em coordenadas mais ou menos próximas e com elas temos um trabalho dilatado. Gente da A.VV. As Marias, das lojas do bairro, pessoas que aproveitam os cursos de dança, pilates, teatro... Desde que nascemos consideramos fundamental a proximidade: dialogar sobre a memória histórica do bairro, desvendar o sentido dos nomes das ruas, colaborar nas festas... etc. É justo admitir que o próprio bairro tem umha história de esquerdas (vinculada especialmente à UGT e CNT) decapitada no alçamento de 36 mas que ainda hoje persiste na gente, e isso facilita o diálogo entre nós. Mudou algo o perfil da xente que se achega polo Pichel nesta década? Houbo tamén un relevo xeracional? A consolidaçom e a ampliaçom do trabalho fijo que pessoas com diferentes interesses se achegassem. Cada nova área de trabalho que inauguramos levou consigo a implicaçom de novas pessoas ao projecto; das 4 pessoas que começárom na Gentalha, hoje se multiplicárom por várias dúzias. Isto nom significa que o relevo geracional deixasse atrás todo o mundo: muitas pessoas que fundárom a gentalha continuam na primeira linha do activismo. Hai algunha anécdota que sobrancea nestes dez anos de historia? Algún momento especial que destacariades? Anteriormente comentamos o momento Conde Roa-elevador; esse foi um grande monento, sem dúvida! Mas também há outro vinculado ao Apalpador. Quando na Gentalha começamos a trabalhar no estudo e recuperaçom deste mito do natal, nunca imaginamos que um dia, ao ligar o rádio, fôssemos ouvir a sua lenda no programa de Xurxo Souto. Nesse momento soubemos que se estava a traçar um caminho de longo percurso que, com ajuda de muitos colectivos, escolas, programas e associaçons iria fazer reviver a fermosa história do carvoeiro galego. "Fomos marcando objectivos e com a tenacidade das formigas que ilustram o logótipo dos nossos 10 anos atingimos êxitos humildes mas reais" Como debe ser o futuro da Gentalha? Alén desta semana de celebracións, que novos proxectos, actividades ou colaboracións están no horizonte? A Gentalha é um colectivo humano que se constrói sobre uns alicerces que ainda continuam intactos. Sempre tentamos misturar o trabalho diário com a prediçom a longo prazo. Fomos marcando objectivos e com a tenacidade das formigas que ilustram o logótipo dos nossos 10 anos atingimos êxitos humildes mas reais. Continuamos a definir tarefas de futuro conscientes de que som tempos complicados para encontrar o bem mais prezado para qualquer colectivo: a activista. Pode que o nosso futuro passe por essa realidade. Nom falamos de "relevo", isto nom é umha corrida em que vaiamos passando o testemunho da militáncia. Cada quem segundo a sua capacidade, as suas situaçons ou a sua idade tem que ocupar o seu lugar. O futuro de projectos como a Gentalha passa por conseguir recrutar pessoas que se sintam cómodas e úteis no trabalho. "A Gentalha tem um sonho que já se pode tocar: umha escola em Compostela onde as nossas filhas podam crescer em galego" A Gentalha tem um sonho que já se pode tocar: umha escola em Compostela onde as nossas filhas podam crescer em galego. Neste momento já há duas assembleias constituídas em Ferrol e Vigo e temos notícias de outras localidades do país que querem continuar a senda. Cada dia, desde a Associaçom Cultural que há 10 anos se constituía no Museu do Povo Galego, regamos a Semente que queremos que se torne floresta.


Summary: Nova edición de 'Palabras con memoria' de Ramiro Torres.

aínda has ter vagar de esperar.- Expresión co mesmo significado que "Xa podes esperar sentado/a." Lugar de escoita.- A Limia. Fonte.- Antón Méndez Gándara. arricharse/arrichado/a.- (Ademais doutros significados coñecidos e recollidos) Alporizarse/alporizado/a, enfadado e con desexos de vinganza. Emprégase tamén cualificar os pelos de punta ou unha reacción impetuosa. Exemplos.- "Arríchaste por nada", "Esa película de medo arrichoume os pelos da cabeza", "Estaba sentado e arrichouse dunha maneira, miña filla, que me asustou". (Arrichouse aquí equivale a púxose en pé). Lugar de escoita.- A bisbarra do Barbanza. Fonte.- Constantino Prego chavear.- (Ademais de significados rexistrados) Botar unha rifa a alguén. Exemplo.- "Xaime chaveoume por non facer o traballo." Lugar de escoita.- As Pontes. Fonte.- EDLG IES Moncho Valcarce (As Pontes). esgarecer.- (Ademais doutros significados xa rexistrados) Ter falta de algo e desexalo con envexa. Lugar de escoita.- A Mariña luguesa. Fonte.- María Canosa. gramar.- (Ademais de significados xa rexistrados) Fastidiarse, pasar mala vida. Lugar de escoita.- Salceda de Caselas. Fonte.- Pedro Salgueiro Sexto. Outros apuntamentos.- O informante indica que o exemplo que escoitou é o do can "ghramado", o can que está encadeado toda a vida a un bidón.


Summary: De Nós. Monografías con perspectiva galega é a nova cabeceira que edita Sermos Galiza S.A. para afondar en temáticas históricas e actuais con criterios divulgativos e para coñecer a realidade da Galiza. Ao longo do ano editaranse cinco publicacións. A primeira entrega leva por título Rebeldía galega contra a inxustiza.

Marzo abrirase con novidades para as persoas subscritoras e lectoras de Sermos Galiza. E é que a mediados do mes, Sermos Galiza S.A. estreará a colección de cadernos que se presentan coa cabeceira De Nós. Monografías con perspectiva galega. Trátase dunha nova publicación coa que afondaremos en temáticas de carácter histórico e tamén de actualidade, "vistos desde a nosa óptica de país, con criterios divulgativos e tratamento máis xornalístico", explica Xoán Costa, presidente do Consello de Administración de Sermos Galiza S.A. En total, a nova cabeceira contará con cinco publicacións ao longo de 2018. O primeiro dos monográficos, sinala Costa, tratará sobre os masacres agrarios de comezos do século XX e o seguinte xirará ao redor de María Vitoria Moreno, a escritora á que se lle dedica o Día das Letras Galegas neste 2018, con traballos de Fina Casalderrey, Marta Dacosta, Eli Ríos, Susana Sánchez Aríns, Antonio García Teijeiro, Carme Vidal, Montse Pena Presas e Mercedes Queixas. Un monográfico sobre política internacional, un sobre viños e, de cara a fin de ano, outro sobre medios de comunicación completarán as temáticas programadas. O tamén conselleiro delegado de Sermos Galiza S.A. pon de manifesto que a nova cabeceira "xorde no proceso de diversificación de produtos que Sermos Galiza está a levar a cabo". Lembra ao respeito que "publicamos libros, libros-DVD, un dixital e este semanario. Agora introducimos unha nova cabeceira, De Nós, sen periodicidade predeterminada, mais cun número de entre catro e cinco temas por ano. E o ano que vén publicaremos un diario en papel, O Diario Galego". De balde para subscritoras Xoán Costa salienta que, até o momento, Sermos Galiza S.A. viña publicando libros, de autoría individual ou múltiple, que se distribuían de balde entre as persoas asinantes e se vendían en librarías. "Coa revista De Nós queremos facer o mesmo, de maneira que os cadernos serán entregados de balde a asinantes e serán distribuídos tamén en quiosques, ampliando así o campo de distribución", agrega, "quen non sexa asinante poderá mercar a revista". A revista non elimina a publicación de libros que, no caso de seren editados, venderanse nas librarías e quiosques. Os monográficos, afirma Xoán Costa, diríxense "a calquera persoa que queira coñecer a problemática que nos rodea ou outra pasada que condiciona o noso presente. E todo sen intermediarios, desde unha perspectiva propia". "As primeiras verbas da Revista Nós afirmaban: queremos suprimir intermediarios entre o pensamento galego e o pensamento dos pobos cultos. Así, De Nós tamén quere ollar o mundo sen intermediarios. Desde a propia capa, ilustrada por artistas de renome, esta primeira polo artista Leandro Lamas", conclúe. O primeiro monográfico Rebeldía galega contra a inxustiza: Salcedo, Oseira, Nebra, Trasancos, Sofán e Sobredo é o primeiro dos monográficos, que coincide cos acontecementos de Trasancos (marzo de 1918), unha data que a día de hoxe se está a conmemorar desde o asociacionismo cultural de Ferrol. O caderno fai un percorrido polos masacres máis significativos. Comeza con "As mortes no Campo da Porta", sobre os feitos decorridos en 1894 na parroquia pontevedresa de Salcedo e asinado polo historiador Xosé Álvarez Castro; continúa con "Que se vaian todos! Conflito, loita e morte en Oseira", do investigador Xosé Ramón Ermida Meilán, que fala do masacre de 1909 e con "Os mártires de Nebra: cans, 1916", do historiador Eliseo Fernández. Tamén recolle "Transancos, marzo 1918: revolta popular coas mulleres na vangarda", un traballo asinado polo historiador Francisco Rodríguez Sánchez; "As mártires de Sofán. Algo máis que atavismo", do historiador Xan Fraga, e "Sobredo: paz, xustiza e traballo", de Xosé Manuel Suárez Estévez, historiador e membro do Instituto de Estudos Agrarios Mártires de Sobredo. Fechan o monográfico o investigador Antón Capelán Rei, que afonda na repercusión que todos estes sucesos tiveron no ámbito literario e artístico, onde destacaron, polos seus traballos, Ramón Cabanillas e Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, e a historiadora Lucía Veciño Souto, cunha peza sobre o papel das mulleres nas revoltas agrarias. A publicación deste primeiro monográfico responde á necesidade de garantir a memoria destes sucesos e a contribuír a divulgalos. Trátase de masacres con moita repercusión e cunha grande mobilización detrás, con duras consecuencias no plano represivo a raíz do golpe do 36. De feito, os acontecementos silenciáronse e son descoñecidos mesmo naquelas zonas que máis sufriron a represión. Aliás, é salientábel o papel central que cumpriron as mulleres nos movementos agrarios. Que a maioría de asasinadas fosen mulleres dá conta da súa importancia, que tamén fica de manifesto nas imaxes que reproducen os actos agraristas. O conxunto de artigos evidencian que a totalidade de conflitos que Sermos Galiza S. A. divulga neste caderno foron resultado dun intenso traballo de axitación social.


Summary: A formación galeguista vén de renovar a súa dirección durante un congreso celebrado este sábado en Teo. O Consello Nacional estará formado 30 persoas e será paritario.

Compromiso por Galicia (CxG) renovou os seus órganos de decisión tras catro anos de existencia. A formación galeguista elixiu este sábado o seu novo secretario xeral, Juan Carlos Piñeiro Docampo, durante o segundo congreso de CxG celebrado en Teo. "Compromiso vai facer política con sentidiño, fiscalizando a labor das administracións e propoñendo solucións para os numerosos problemas de Galicia", asegurou Piñeiro na súa primeira intervención. O único candidato á secretaría xeral reivindicou o papel da formación como "facho de ilusión" para aqueles galegos e galegas que cren no futuro do país. O congreso –baixo o lema "Renovando o galeguismo. Nova organización. Novas accións"– tamén elixiu os integrantes do Consello Nacional de CxG, que estará formado por 30 persoas e será paritario. "Reiniciamos un proxecto renovado sobre unhas bases sólidas e unha experiencia acumulada", sinalou Piñeiro. Durante o encontro, debatéronse varias emendas e aprobouse o informe de xestión por unanimidade, do que deu lectura o secretario xeral saínte, Xoán Bascuas, que foi arroupado polos asistentes. Entre eles, estivo presente o senador e membro da executiva do Partido Nacionalista Vasco, José María Cazalis, segundo informan en nota de prensa. Continúa o Congreso Nacional de #compromiso co debate das emendas #renovandoogaleguismo pic.twitter.com/8k02yRihkN— @Compromiso.gal (@Compromiso_gal) 21 xaneiro 2017 "O galeguismo ten que ser a referencia de construción do país" Juan Carlos Piñeiro debullou nos últimos días as liñas políticas do renovado proxecto de CxG. Nunha entrevista publicada pola formación, o novo secretario xeral aseguraba que "Compromiso representa un espazo político ao cal non aspiran outras formacións" porque "é un partido co centro de decisión en Galiza cun proxecto propio de país, sen dependencia de fóra". Piñeiro considera que "o galeguismo ten que ser a referencia de construción do país", no que a súa formación terá un papel importante. "Temos a nosa propia folla de ruta e estou convencido de que CXG escribirá parte do futuro de Galiza".


Summary: Os sindicatos ven con peocupación uns dados do desemprego que consolidan a precariedade e apuntan a unha desaceleración da economía.

O paro rexistrado descendeu en xullo en 4.328 persoas, situándose o número de desempregados e desempregadas inscritos nas oficinas da SEPE en 150.921. É un descenso de 2,79%, sensibelmente superior da rexistrada de media no Estado nese mes, que foi de 0,14%. Mais esas cifras deben completarse con outras. Así, e como lembra a CIG, nesta ocasión o descenso porcentual foi o menor dende ano 2008. "Ademais, consolídase a temporalidade e medra de xeito salvaxe a precariedade, cunha rotación do emprego brutal: 121.098 contratos asinados fronte a 4.328 persoas menos anotadas como desempregadas con respecto a xuño". O sindicato nacionalista indica que unicamente o 6,6% dos contratos subscritos neste período foron rexistrados baixo algunha modalidade de contratación indefinida. "Ou o que é o mesmo: 9 de cada 10 contratos foron temporais". Desde CCOO inciden en que o aumento da contratación temporal multiplica por catro o estatal. "Lidera a precariedade laboral no Estado cun aumento catro veces superior dos contratos temporais", denuncia. No Estado aumentan os contratos temporais nun 5,13 % e na Galiza un 22,38 %. Comisións considera que estamos, "unha vez máis", ante uns datos cuantitativamente bos, pero cualitativamente "moi preocupantes". O volume de emprego creado aínda está moi lonxe do que había antes da crise e a calidade de emprego é moito peor.


Summary: As bases dos certames de ilustración ligados ao sector literario, mais non só, adoitan botar por terra a moral das e dos profesionais do sector. Os ilustradores Víctor Rivas e Celso Martínez explican a 'Nós Diario' as problemáticas que crean algunhas destas convocatorias, que afondan raizames en cuestións que veñen de longo e teñen a ver coa propia concepción dun traballo artístico moi precarizado.

Hai uns días, a Asociación Galega de Profesionais da Ilustración (AGPI), desaconsellaba nas súas redes participar no I Premio Alberte Quiñoi de Álbum Ilustrado, organizado polo Concello da Estrada e a Xunta. "Na convocatoria detectamos condicións que atentan contra os intereses dos participantes: traballo especulativo, prazos ínfimos, premio exiguo, cláusulas abusivas de cesión de dereitos...", explicaba a entidade. Esta reivindicación menciona unhas características que son habituais nos certames desta sorte e que o profesional Víctor Rivas liga coas dinámicas a nivel literario: "Convócanse galardóns nos que o premio é publicar". A remuneración, cando existe (neste caso era de 2.000 euros), rolda o que a persoa ilustradora recibiría por un encargo dun libro, o que implica traballar correndo o risco de que sexa de balde, argumenta o seu compañeiro de oficio Celso Martínez, algo que só compensaría por unha cantidade equilibrada co traballo realizado, coinciden ambos os dous. "Un álbum de 24 páxinas poden ser dous meses dez horas ao día, con fins de semana", valora Rivas. "As editoriais practicamente xa non len manuscritos, están ademais a mínimos", sintetiza Rivas O recoñecido ilustrador opina que a actual proliferación de certames suple coa sona da obra o investimento en publicidade, pequeno no sector do libro, convertendo a industria nun "mercado dos premios". "As editoriais practicamente xa non len manuscritos, están ademais a mínimos", sintetiza. Así, a única maneira de publicar semella presentar os traballos a ese crecente circuíto de galardóns, dos que tamén saen obras recomendadas. A isto súmase o pago do traballo. As persoas ilustradoras de libros cobran en concepto de dereitos de autor, que supoñen por volta de 10% do prezo de venda ao público. Se coincide que esta profesional é autora tamén do texto leva esta porcentaxe, mais se só debuxa ficaría con 2-3%, ou até 5% se se trata de álbum ilustrado ou de banda deseñada. Para facérmonos unha idea, dun libro que se vende a 10 euros, levaría entre 20 e 50 céntimos. Ademais, "estás moi atado para negociar, porque o que sacas a maiores quítasllo ao escritor", matiza Rivas. Os contratos que se derivan dos premios adoitan ser peores neste senso, con índices de 8% para o autor ou autora. "Considérase que che pagaron por facelo", explica Rivas, volvendo nesa carioca co rabo na boca ás baixas dotacións. Sobre esta porcentaxe negócianse adiantos. Logo "non vas cobrar máis, pois non adoitan ter unha segunda edición", di Martínez. "O mercado está saturado, as tiradas normalmente son pequenas", engade. "É unha forma de escravismo, adiantando traballo", di Rivas. Ao traballo sen cobrar únese que "todos os meses tes que paragar autónomos por se cobras dereitos, aínda que sexan 60 euros". A cesión de dereitos Outro dos principais problemas que atopamos nas bases dos premios ten relación coa cesión dos dereitos. O importe do galardón considérase nese concepto, normalmente para a primeira edición. Aliás, Rivas sinala que os contratos son férreos, non se poden negociar e practicamente converten as editoriais en axentes. "Por regra xeral, cedes os dereitos para todo, non podes cobrar máis nada", sentencia Martínez "Por regra xeral, cedes os dereitos para todo, non podes cobrar máis nada", sentencia Martínez. Con isto refírese á frecuente inclusión nos escritos dos dereitos de traducións a outros idiomas. "Iso non é legal, a Lei de Propiedade Intelectual [LPI] non permite que cedas os dereitos así, aceptando, no caso dos premios, un contrato que nin sequera viches", protesta. Estas condicións fan moi difícil a profesionalización. Martínez cre que o problema o ten, sobre todo, quen acaba de saír das escolas. "As novas xeracións non coñecen as condicións que había nos anos 2000, que xa eran malas", conclúe, apuntando un empeoramento do contexto. "As novas xeracións non coñecen as condicións que había nos anos 2000, que xa eran malas", conclúe Martínez "Eu levo 20 anos traballando, teño un estilo, unha carreira... Pero vivo disto porque aínda busco moito traballo fóra do Estado", asegura. El mesmo reside en Madrid desde hai dez anos, emigrado pola imposibilidade de vivir do seu na Galiza, e admite ter que negociar aínda por non aceptar esta sorte de cláusulas abusivas. Soas ante o perigo Un dos problemas, que agrava a actual situación sociosanitaria, é o illamento dun sector que conforman maioritariamente persoas autónomas e a falta de diálogo entre elas, que lles impide ter unha forza real para negociar fronte ás editoriais, que son "empresas que buscan beneficio", lembra Martínez, "nós non podemos competir en igualdade de condicións". Aliás, intentar denuncialas leva parello o estigma de entrar na lista negra e perder opcións laborais. Rivas fala ademais da importación dun modelo que xa sufriu a industria da música décadas atrás, coa proliferación de empresas que cobran por publicar, algo insostíbel que acompaña a idea da ilustración como un entretemento, mais non como unha profesión. Doutra banda, advirte que o negocio está nun momento no que vai ter que cambiar: "Xa gañei máis autoeditando". Cumprir os acordos "As leis e os acordos están aí, pero hai que cumprilos", reivindica Martínez, que cre que axudaría un mellor coñecemento da propia LPI, tamén desde as escolas. En 2003 vía a luz, froito do acordo co gremio de editores, o Libro Branco da Ilustración Gráfica. Porén, en 2007, a Comisión dos Mercados e da Competencia prohibía publicar as tarifas, que xa non se inclúen na revisión de 2011 deste documento. Así e todo, Martínez denuncia que o maior peso dos departamentos de márketing nas empresas, fronte aos editoriais, fai que se pasen por alto os acordos. Coa necesidade dun marco lexislativo que dea solución a esta problemáticas, desde distintas entidades estase a facer fincapé na importancia dun Estatuto do Artista que se adapte á realidade dos distintos empregos culturais. Alén do labor de asociacións como a AGPI, en maio do pasado ano xurdía a plataforma A creación literaria galega en perigo de extinción, procurando unir sinerxías para enfrontar problemáticas comúns das autoras, quer ilustradoras quer escritoras.


Summary: Greenpeace achega a realidade do sector pesqueiro galego en Corcubión, desde onde reclama maior apoio á pesca artesanal, que dá traballo directo a máis de 30.000 persoas no país e supón case o 90% da frota malia recibir tan só o 20% das subvencións. "Este sector non ten quen o defenda; levaremos a súa voz a onde faga falta", advirten.

Unha reivindicación da pesca sostible e unha petición de maior apoio e axuda. A organización ecoloxista Greenpeace desprazouse este luns a Galicia nunha xornada en defensa da pesca artesanal. Atracou en Corcubión como peirao e ría simbólica dun país onde, como eles mesmos destacan, as artes artesanais dan traballo a máis de 30.000 persoas de xeito directo e que conta con máis de 4.000 embarcacións, case o 88% de toda a frota pesqueira. Nesta vila da Costa da Morte, 27 embarcacións de baixura e 90 traballos directos. "O sector artesanal é o que máis vela polo benestar dos ecosistemas mariños ao utilizar artes moi selectivas, sen case descartes, o que permite un equilibrio entre os recursos dispoñibles e as capturas", destaca Greenpeace, que lembra que malia a idoneidade desta pesca, tan só recibe o 20% das subvencións procedentes da UE para un sector que este luns quixeron dar a coñecer e no que, como lembra a organización, "de cada posto no mar créanse catro na terra". Mariscadores, pescantinas, conserveiras, redeiras... A pesca artesanal supón o 88% da frota galega pero só recibe o 20% das subvencións Xa que logo, a organización ecoloxista "esixe" á Xunta e ao Goberno central que "apoien sen fisuras o sector artesanal tanto nos foros estatais como europeos", xa que representa o 80% da pesca total do Estado e non conta con representación nin do Executivo central nin do autonómico. Durante a visita a Corcubión, e acompañados por varios representantes políticos, os membros de Greenpeace comprobaron desde o mar o traballo dos mariñeiros con distintas artes para capturar pescada, xurelos ou fanecas, tamén rodaballo, xiba ou san martiño, e descubriron a arte do xeito para a sardiña ou o labor dos mergulladores que capturan longueiróns en apnea. Celia Ojeda, responsable de Océanos e Pesca en Greenpeace, atendeu a Praza nada máis volver ao peirao para reivindicar "unha pesca artesanal que ninguén protexe e á que non lle dan os seus dereitos". "Estes mariñeiros non están representados nos organismos correspondentes, non teñen quen os defenda cando eles son os que pescan de maneira sostible e os primeiros que saben que unha nasa máis ou menos pode ser fatal para o polbo; non lles dan nin bóla", explica. "Ninguén defende os dereitos do sector artesanal cando é o que pesca de maneira máis sostible" "O noso obxectivo é levar a súa voz a onde faga falta para facer que a Política Pesqueira Común teña en conta as súas demandas", insiste Ojeda, que acudiu xunto a xornalistas e políticos a unha degustación gastronómica de produtos pescados polo sector artesanal, unha iniciativa que serve "para que nos deamos de conta de que a pesca artesanal é parte de todos". "Todos podemos axudar se, por exemplo, priorizamos os produtos pescados con estas artes sobre os de arrastre", aclara. "Todos podemos axudar á pesca artesanal, por exemplo mercando os seus produtos antes que os do arrastre" Greenpeace censura a Política Pesqueira Común (PPC), que considera "un fracaso" logo de que o 80% dos stocks pesqueiros estean esgotados xa. "Esta reforma é unha nova oportunidade para os océanos, aínda que nin o Goberno actual nin o anterior amosaron o máis mínimo interese en apoiar unha reforma coherente cos recursos dispoñibles e coa saúde dos hábitats mariños", reclama Greenpeace, que fai súas as reivindicacións conxuntas do sector artesanal. Greenpeace censura a Política Pesqueira Común e pide "un cambio radical" coa nova reforma Entre elas, a prioridade de acceso aos recursos para as artes máis sostibles, a coherencia entre cotas e recomendacións científicas , un maior control das subvencións e fondos destinadas á recuperación dos hábitats e ao apoio da pesca sostible e o establecemento de reservas mariñas. "Lamentamos que o ministro non puidese vir a escoitar o que os pescadores artesanais lle querían transmitir; agardemos que defenda este sector en Europa ante a reforma da PPC", asegurou Mario Rodríguez, director de Greenpeace, que espera que Arias Cañete, no vindeiro Consello de Ministros da UE, aposte "por un cambio radical na xestión pesqueira que garanta o futuro dos océanos e dos pescadores artesanais". En resumo, para a PPC, Greenpeace pide eliminar a sobre-capacidade pesqueira suprimindo aquelas frotas máis destrutivas, eliminar as artes destrutivas, fixar límites axustados ás recomendacións científicas, establecer plans rexionais e de co-xestión, promover as reservas mariñas e controlar o acceso aos recursos e ás subvencións só ás empresas e estados que cumpran coa normativa, promover a transparencia na trazabilidade dos produtos e favorecer as pesqueirías máis sostibles.


Summary: Con Luis Picasio Carampaima son xa 84 as e os líderes defensores dos dereitos humanos asasinados en Colombia no que vai de ano. En total, 1.200 desde a firma do acordo de paz.

O Instituto de Estudos para o Desenvolvemento e a Paz (Indepaz) informou do asasinato de Luis Picasio Carampaima, membro da comunidade indíxena de Catrú, no municipio de Alto Baudó, en Colombia. Con Picasio son xa 84 as e os líderes sociais e defensores dos dereitos humanos asasinados no que vai de ano en Colombia e 1.200 desde a firma del acordo de paz, segundo Indepaz. A morte de Picasio aconteceu o pasado 1 de xullo, tras a incursión no territorio indíxena de varios homes do grupo armado Autodefensas Gaitanistas de Colombia, coñecidas como Clan do Golfo, denuncia Indepaz, ao tempo que sinala que a Valedoría do Pobo xa advertira do risco en que se atopaba a comunidade Catrú e outras comunidades indíxenas da zona "polas accións de grupos armados ilegais" e instara o Goberno á súa "protección e atención efectiva e urxente". Luis Picasio Carampaima01/06/21Alto Baudó, Chocó Luis Picasio era miembro de la comunidad indígena del resguardo Catrú, ubicado en el municipio de Alto Baudó, Chocó. Con Luis Picasio Carampaima van 84 v líderes asesinados en 2021 y 1200 desde la firma del acuerdo de paz.🧵 pic.twitter.com/iR5xfz2Y5e— 🇮 🇳 🇩 🇪 🇵 🇦 🇿 (@Indepaz) July 3, 2021 Indepaz comunicou tamén esta semana o asasinato de Danilo Torres, líder social afrodescendente da localidade Magüí Payán. A súa morte produciuse pouco despois de que a Misión de Apoio ao Proceso de Paz en Colombia da Organización de Estados Americanos manifestara a súa "profunda preocupación e alerta" pola seguridade dos liderados étnico territoriais nos municipios de Roberto e Maguí Payán, á vez que exixiron ao Estado colombiano "reforzar de maneira urxente as medidas de protección". A Comisión Interamericana de Dereitos Humanos condenou a morte de Torres e solicitou ao Estado colombiano investigar o seu caso con "debida dilixencia" e sancionar os asasinos. Tamén exixiu implementar "un enfoque étnico-racial nas medidas que se adopten, e implementar políticas públicas que mitiguen as causas estruturais da violencia no país". Aliás, este domingo Indepaz tamén informou da que considera como a masacre número 47 deste ano, co asasinato en Balboa, Cauca, de tres mozos, identificados como Yeison Benavides e Camilo Galíndez mais un cuxa idetidade aínda non se coñece. Tanto Yeison Benavides como Camilo Galindez eran participantes activos das mobilizacións polo paro nacional e membros da Coordinadora de Procesos Populares e Comunitarios.