Summary: Roman Army é un colectivo científico que está a investigar a presenza militar romana no noroeste da Península. E veñen de estudar dous xacementos "excepcionais" en Verín, un deles descoñecido até o momento. E non esquecen a parte da divulgación, emitindo en directo a través de Facebook algunhas fases dos traballos e integrando aos veciños en todo o proceso.

- Dicides que os achados revelan a excepcionalidade dos xacementos de Outeiro de Arnás e Alto do Circo en Verín. Por que?- Son bastante chamativos os dous porque non encaixan co que tiñamos catalogado nesta zona do Alto Támega. Non son semellantes aos castros nin ás fortificacións da época moderna relacionados coa guerra de restauración portuguesa. En principio non tiñamos máis información que esta. Pero cando empezamos a estudalos, a súa configuración, estrutura e ausencia de materiais... levounos a pensar que eran sitios verdadeiramente excepcionais. Son bastante chamativos os dous porque non encaixan co que tiñamos catalogado nesta zona do Alto Támega. Non son semellantes aos castros nin ás fortificacións da época moderna. - No caso de Outeiro de Arnás falades dunha ocupación tipo 'castellum'. Só hai outro en Galiza, non?- Si, só hai outro, a Recacha, en Navia de Suarna. Foi identificado como un asentamento militar romano. O problema é que son moi pequenos pero son dificilmente confundibles con castros. Son 0,6 hectáreas e teñen unhas defensas que se relacionan co mundo romano porque teñen un parapeto interior e un foxo exterior. E no interior non hai nada, nin vivendas nin estruturas que che permitan falar de algo continuado no tempo. Están localizados en sitios que non son bos para vivir, aínda que se poden ocupar temporalmente. No caso de Outeiro, ubícase nun lugar marxinal que nunca foi cultivado, e cando empezamos a estudalo comprobamos que é un sitio de planta pentagonal, o cal é moi chamativo, e as defensas están compostas por un talude interior bastante monumental. Desde un punto de vista morfolóxico apuntaba ao mundo romano. Non atopamos restos de cerámica, só apareceron pequenas evidencias metálicas, o que indica que foi unha ocupación estacional. Estamos á espera doutras datacións, pero desde o punto de vista científico estamos de acordo en que é un asentamento militar romano. - Os resultados son preliminares. Que estudos faltan e cando poderemos coñecelos?- Agora mesmo estamos xestionando isto, porque este é un proxecto que conta un financiamento pequeno, con colaboracións do Concello de Verín, a USC e o Instituto de Ciencias do Patrimonio do CSIC. A nosa dispoñibilidade para facer maiores mostreos é moi limitada. Queremos facer datacións de carbono 14 para afinar a cronoloxía. Todo axuda a entender a historia da zona, así que estamos satisfeitos nese sentido. - É dalgunha época romana concreta?- Aí é máis difícil. Sería un campamento pequeno, puido albergar 100 ou 200 homes de máximo. E este tipo de despregamento pode ser que responda a un control policial da zona, de apoio á construción dalgunha infraestrutura... Encaixaría posiblemente co comezo da romanización. - No caso do Alto do Circo descartades que sexa un castro da Idade do Ferro, tal e como estaba catalogado, e falades dun poboado altomedieval. - Cando chegas alí, xa só pola súa simple ubicación non é un castro. Xa estaba catalogado, é un sitio moi recoñecido pola xente da zona, conta con moitas lendas, pero non encaixaba cos castros. É demasiado grande e non é unha boa zona para vivir, non hai fontes preto, é marxinal desde o punto de vista agrícola. Tampouco hai cabanas nin nada. As hipóteses coas que traballamos agora son: que puidese ser un recinto da época tardo-antiga, despois de Roma e antes do feudalismo. Desde o século V ao VIII podería ser. A outra hipótese, a que gaña máis puntos, é que poida ser un recinto do Bronce final, antes dos castros. Pero iso esixiría unha explicación do por que. Pero non hai materiais de ningún tipo. E, por outra banda, é un sitio moi monumental, porque ten dúas liñas defensivas moi marcadas, con pedras de xistro branco. E logo tiña outra liña de defensa, unha estrutura aínda máis visible, un muro de pedra tamén moi monumental. É alucinante. E iso é o que temos. Non hai metais, non hai cerámicas. Temos un xacemento mudo. Así que estamos á espera de datacións. Pero sexa dun momento ou do outro, é a caste de sitios que até o momento non estaban estudados nin comprendidos, e é importante por iso. Todo axuda a entender a historia da zona, así que estamos satisfeitos nese sentido. O feito de non ter financiamento permítenos unha liberdade á que non queremos renunciar. E iso permítenos ser molestos e críticos de vez en cando, cousa moi necesaria. - Así que a vosa campaña en Verín xa rematou. - Si, somos un colectivo de investigación sen grandes recursos orzamentarios. En periodos moi curtos de intervención tratamos estudar a maior parte de sitios posibles e de ir moi ao gran. Entón non nos podemos meter en grandes escavacións en sitios que non tiñamos ben caracterizados. Esta sería unha investigación inicial. Pero simplemente con estas cousas que fixamos; con limpar o sitio, con coidar un pouco e ver o que hai, xa tes moitos datos. E iso é moi interesante. Con moi pouca cousa podes facer moito. E a efectos de conservación do patrimonio, se ti tes os sitios limpos e medianamente sinalizados e coñecidos, a xente vai amosar interese e vai contribuír a protexelos. E iso é algo que nos interesa moito. Aquí atopamos unha grande acollida por parte da xente, amosou moito interese, deunos información que non tiñamos. Ese era tamén o noso obxectivo: levar adiante unha comunicación ampla para poder enganchar á xente e meterlle o becho no corpo. É o mellor xeito de que a xente queira comprender e defender o seu patrimonio. É unha comarca que ten unha longa historia de defensa do patrimonio, como demostraron co tema do castelo de Monterrei. - Pero o proxecto Roman Army continúa, non?- Si, levamos ano e medio traballando, e os resultados a nivel científico foron moi interesantes porque descubrimos en todo o noroeste peninsular 16 novos sitios relacionados co exército romano. Non é o único obxectivo, que xa viches que Alto do Circo non ten que ver con isto. Pero a nivel científico está a ser unha experiencia magnífica. Temos algunha outra cousa aberta en Galiza, norte de Portugal e Castela-León. Nós somos un colectivo de investigadores que temos outros traballos, pero o feito de non ter financiamento permítenos unha liberdade á que non queremos renunciar. E iso permítenos ser molestos e críticos de vez en cando, cousa moi necesaria.


Summary: Segundo os dados da enquisa publicada este domingo pola Voz, o panorama político na Galiza muda de maneira considerábel. Ciudadanos, co 15,2% de intención de voto, irrompe con forza no país. En Marea supera o PSOE e Nós ficaría á beira do escano.

Tal e como reflicte a enquisa de La Voz, o PP manteríase en Galiza como primeira forza, cun 27,3% de intención de voto –en 2011, conseguira o 52,5% dos votos-, seguido de Ciudadanos, que collería do PP parte do apoio para acadar co 15,2% das papeletas. O terceiro lugar ocuparíao En Marea, a coligazón de Podemos, Anova e EU, que superaría o PSOE e obtería o 12,1% dos apoios. Os socialistas caerían de maneira considerábel, pasando do 27,6% dos votos ao 10,6%. Nós, Candidatura Galega, coligazón da que forma parte o BNG, entre outras forzas, quedaría co 3% do apoio no país –nas eleccións de 2011, o Bloque acadara o 11,2% do apoio na Galiza. Chama a atención a irrupción de Ciudadanos, formación que carece de estrutura en Galiza e de caras visíbeis no país. O seu delegado en Galiza, Javier Chouza, admitira en declaracións a Sermos Galiza que o partido "é consciente de que como en Galiza as eleccións aínda non tocaron, non temos tanta proxección en comunidades nas que xa se celebraron autonómicas". Chouza tamén recoñecera que Ciudadanos centraría os seus esforzos nas eleccións galegas de 2016, para o que reforzarían a organización na Galiza, Panorama estatal A enquisa publicada por La Voz outórgalle a vitoria das eleccións ao Partido Popular, que caería até o 29,4% dos votos –nas eleccións de 2011 conseguira un 44,6%-, seguido de Ciudadanos, que ocuparía a segunda posición e cuxo apoio sería chave para un goberno de Mariano Rajoy. O partido de Albert Rivera faríase co 20,9% das papeletas–a enquisa do CIS de xaneiro dáballe, tan só, o 3,1%- e superaría o PSOE, que acadaría o 19,3% -nas eleccións de 2011 obtivera o 28,8%. Aínda así, a Lei D'Hont permitiríalle ao PSOE superar en número de escanos Ciudadanos Podemos caería até o cuarto lugar, cun 13,9% do apoio. A enquisa confirma a tendencia á baixa do partido de Pablo Iglesias, ao que a enquisa do CIS lle outorgaba en xaneiro o 23,9% dos votos. A quinta forza sería IU, cun 3,7% dos votos, que no 2011 lograra o 6,9%. Convergentes Sí, a marca coa que concorre CDC ás xerais, quedaría co 2,7% –en 2011, CIU obtivera o 4,2%- e ERC faríase co 1,6% dos votos, subindo do 1,1% de 2011. O PNV, pola súa banda, lograría o 1,1% das papeletas –en 2011 acada o 1,33%. Malia estes resultados, Convergents Sí, ERC e o PNV superarían en deputados e deputadas IU. A nivel global, En Marea quedaría co 1,3% dos votos e Nós, Candidatura Galega, cun 0,34%, podería obter un escano.


Summary: Os 19 de Meirás prestarán declaración perante o xuíz de Betanzos o próximo 28 de setembro. A plataforma de apoio aos encausados xa convocou unha concentración solidaria perante a sede xudicial, na praza Irmáns García Naveira.

Avanza a fase de instrución da denuncia da familia Franco contra os 19 de Meirás. Este próximo 28 de setembro, os activistas prestarán declaración perante o xuíz de Betanzos. Os parentes de ditador pídenlles penas que totalizarían 247 anos de cadea por unha acción que consistiu na ocupación simbólica do Pazo de Meirás, en Sada, en agosto do pasado ano. Protestaban pola aldraxe de que o inmoble aínda pertenza aos descendentes do ditador. En plena Guerra Civil, e con coaccións polo medio, unha presunta comisión cidadá mercouno para llo agasallar a Franco. A familia do ditador imputa os 19 de Meirás —entre os que figuran tres integrantes da executiva nacional do BNG, Bieito Lobeira, Rubén Cela e Néstor Rego; o secretario xeral de Galiza Nova, Alberte Fernández, e o ex secretario xeral da CIG, Suso Seixo—os seguintes cargos: violación de morada, danos, delito de odio e contra o honor. Durante 80 anos, a familia Franco —que nunca renegou do patriarca— fixo uso do pazo que antes fora propiedade da escritora Emilia Pardo Bazán. Coa restauración da democracia, a situación apenas mudou. Nin sequera a declaración como ben de interese cultural (BIC) polo Goberno bipartito, e que implicaba obrigas para os propietarios, modificou a actitude dos Franco. Nos últimos tempo, o Pazo de Meirás e a loita pola devolución do mesmo ao patrimonio público converteuse nun símbolo da loita pola memoria histórica dos demócratas. A Deputación da Coruña constituíu unha comisión específica de estudo do espolio e afirma que existen vías mesmo legais para facer efectivo que o pazo sexa público. A ocupación de agosto de 2017 foi un dos episodios máis rechamantes e sonados da pelexa civil pola restitución da memoria aniquilada polo fascismo. Nota de corrección: na edición orixinal desta información consignábase equivocamente que o xuízo aos 19 de Meirás sería o 28 de setembro. En realidade, ese día os activistas si irán ao xulgado, mais non a ser xulgados, senón a prestar declaración na fase de instrución da causa, trámite en que xa teñen declarado os gardas civís que identificaron os activistas e o gardés do Pazo de Meirás. O día do xulgamento está por axendar, pois aínda fican por diante a realización de diversos trámites (entre elas, as probas periciais solicitadas polos acusados).


Summary: Por descoido ou non, un cartafol en mans do asesor de seguranza dos EUA, John Bolton, anunciou esta segunda feira que Washington manexa a previsión de enviar 5.000 soldados a Colombia.

John Bolton é un falcón na Casa Branca e está chamando o Exército venezuelano a retirar o apoio a Nicolás Maduro. Tamén o fai Juan Gaidó, presidente da Asemblea Nacional, quen promete unha amnistía aos militares que se sumen ao golpe patrocinado polos EUA. O uso da forza armada para derrubar Maduro é un factor máis na ecuación golpista. Washington tería o apoio inequívoco de Brasilia desde a chegada ao poder do ultra Jair Bolsonaro, quen mesmo ten feito as beiras á hipótese de permitir aos EUA instalar unha base militar en solo brasileiro. Bolton compareceu co secretario do Tesouro, Steven Mnuchin, na conferencia de imprensa en que os altos cargos da Casa Branca anunciaron a conxelación dos fondos da petroleira estatal venezuelana depositados nos EUA, por volta de 6.100 millóns de euros. O secretario de Seguranza portaba un cartafol con follas de cor amarela perfeitamente visíbel para as cámaras fotográficas. Nel aparecía escrita a anotación 5.000 soldados a Colombia, captada por un fotoxornalista de Reuters. Por riba desa frase Bolton escribira "Afganistán, benvidas ás negociacións", en relación ás conversas da Administración Trump cos talibáns. Porén, proba de que os planos militares para Venezuela poden estar nunha fase aínda embrionaria é a resposta de Bogotá. O chanceler colombiano, Carlos Holmes Trujillo, dixo, nunha declaración lida, a que se podía referir a anotación de Bolton.


Summary: A Axenda Feminista para o ano 2019, elaborada polo Observatorio da Mariña pola Igualdade, dedica a súa edición ás artistas visuais galegas.

Así, cada mes céntrase na "obra, o discurso e a traxectoria de 12 mulleres do panorama artístico galego". Na propia cuberta da axenda aparecen unha ducia de obras, correspondentes a cada unha das. No interior, as efemérides tratan unicamente de arte feminista e arte feita por mulleres. Os nomes propios: Ana Gesto (performer e artista visual), Peque Varela (cineasta), Alicia Puchades (mestra de arte e gravadora), Iria Ribadomar (pintora e debuxante), Andrea Costas (desñeadora, fotógrafa e performer), Xulia Vicente (ilustradora de banda deseñada), Renata Otero (artista multidisciplinar), Xoana Almar (ilustradora e muralista), Carmen Granxeiro (creativa visual), Mónica Alonso (artista), Uqui Permui (deseñadora) e Carme Nogueira (artista). A Axenda Feminista 2019 presentarase esta sexta feira, 21 de decembro, ás oito do serán no complexo artístico Regal Xunqueira. Estará á venda por 14 euros en 16 puntos de toda Galiza.


Summary: Enquisa do Belfast Telegraph sitúa intención de voto para a formación republicana e a unionista nun 25%. A valoración da primeira ministra, a unionista Arlene Foster, no seu momento máis baixo.

Irlanda do Norte está chamada ás urnas o vindeiro 2 de marzo, a data fixada por Londres após disolver a asemblea rexional dos 6 condados irlandeses baixo soberanía británica tras caer o goberno de Belfast pola demisión do viceprimeiro ministro, Martin McGuinnes. Nos comicios de maio pasado o unionista DUP, cun 30% dos sufraxios, foi a formación máis votada, seguida do Sinn Féin, cun 24%. Mais esa fenda reduciuse sensibelmente e nas eleccións do 2 de marzo pode haber sorpresas. Unha enquisa do Belfast Telegraph indica que actualmente hai un empate técnico entre o DUP e o Sinn Féin. Un escenario inimaxinábel até non hai tanto, que unha formación nacionalista puidera ser a máis votada nos comicios en Irlanda do Norte, pode ser factíbel. A sondaxe concédelle unha lixeira vantaxe ao DUP (25,8%) fronte ao Sinn Féin (25,1%). Porén, o partido unionista perdeu 3,3 puntos desde maio pasado, período no que os republicanos irlandeses aumentaron nun 1,1. A popularidade de Arlene Foster, primeira ministra (DUP) non deixa de caer despois do escándalo de corrupción que salfira o seu partido. O sistema de voto, persoal trasferíbel, fai que as segundas e terceiras preferencias dos electores vaian ser quen decidan algúns escanos en xogo, sendo determinantes para o resultado final. Isto tradúcese en que o DUP perde votantes a favor doutros partidos do unionismo, como o UUP que, segundo a enquisa, pasaría ser terceira forza (13,9%), superando os socialdemócratas nacionalistas irlandeses (SDLP), cun 12,3%. Alliance subiría (8,8% de intención de voto) ao igual que os Unionistas Tradicionais (TUV, 4,25%), Os Verdes 3,8%. O esquerdista PBP obtería un 2,7% dos votos, aumentando nun 0,7%. Michelle O´Neill, a muller irlandesa de 40 anos que substituíu o veterano líder Martin McGuinnes como cabeza de lista do Sinn Féin nestas eleccións, é a terceira candidata mellor valorada, só superada polos de Alliance e TUV.


Summary: A crise económica e social que vive o país heleno desde a chegada da troika e a imposición dunha dura política de recortes e axustes, levan a Grecia a unha xornada de loita de 48 horas.

Ao igual que no Estado español e Poturgal, o goberno grego está a piques de aprobar os Orzamento do Estado para o exercicio 2013. A proposta do goberno de coalición --integrado pola conservadora Nova Democracia, o socialdemócrata PASOK e o centrista Dimar-- recolle máis unha vaga de recortes que suporá unha redución orzamentaria de 13,5 mil millóns de euros. Asemade, o vindeiro 12 de novembro, o Eurogrupo decidirá se o país recibe un novo tramo do segundo rescate (31,5 mil millóns de euros) que suporía a aprobación de novas medidas encamiñadas ao pagamento dos xuros. Neste sentido, o primeiro ministro grego, Antonis Samarás, anunciara hai uns meses, que o país non podería facer fronte aos pagamentos a partir de novemebro. "Convocamos a folga contra as medidas antisociais, antilaborais e ineficaces que serán votadas polo Parlamento grego" Perante unha realidade económica e social tan adversa, as centrais sindicais helenas ADEDY e GSEE, veñen de convocar unha folga xeral de dous días para os vindeiros 6 e 7 de novembro contra as "medidas antisociais, antilaborais e ineficaces que serán votadas polo Parlamento grego", aseguraba nun comunicado a GSEE; novas políticas de axuste e recortes que se virían sumar ao plan de privatizacións aprobado polo goberno a pasada cuarta feira. Segundo Samarás, a medida encamíñase cara á privatización das empresas estatais entre as que se atopan as compañías eléctrica e ferroviaria, portos e aeroportos provinciais e terras públicas. As centrais sindicais anuncian que haberá manifestacións ambos os dous días de folga, fixándose a do 7 de novembro perante o Parlamento, coincidindo coa votación dos novos orzamentos. Apagón informativo a prol do seguro médico O pasado 31 de outubro, Grecia vivu un apagón informativo en que a maior parte das canles de televisión e radio do país suspenderon as súas emisións. Ao mesmo tempo, os portais de información dixital, mantiveron a xornada sen se actualizaren, aliás, a imprensa secundou o paro e non se publicou ningún xornal en papel o día seguinte (1 de novembro). Os sindicatos de xornalistas amosaban deste xeito, o seu rexeitamento á fusión dos seus seguros médicos aprobada polo goberno de Samarás, verbo das exixencias chegadas desde Bruxelas. "Esta decisión do goberno supón a confiscación dos bens das caixas de saúde dos empregados dos medios", aseguraban desde o sindicato de xornalistas ESIEA. Porén, esta xornada de loita, dá continuidade ás desenvolvidas por este sector nos últimos anos que protestaba polo impagamento dos soldos e o despedimento masivos e os recortes do goberno. O Tribunal de Contas di que as políticas de austeridade son 'inconstitucionais' Segundo o Tribunal de Contas heleno, as políticas desenvolvidas polo goberno de Antonis Samarás, confrontan coa obriga constitucional de "respectar e protexer a dignidade humana e os principios de igualdade" entre as persoas. Malia que o ditame non é vinculante e polo tanto, non impedirá que as políticas de axuste e recortes aprobadas e implementadas polo goberno heleno continúen en vixencia, o certo é que as vítimas destas medidas poderían iniciar unha batalla legal. Neste sentido, os recortes en servizos públicos, salarios, subsidios e pensións que pretende aprobar o executivo grego cos novos Orzamentos de Estado para 2013 é segundo o tribunal, ilegal.


Summary: Unha maré de xente enche as rúas da capital de Galiza na convocatoria de Queremos galego para o 17M. "A nosa forza e constancia pode reverter a situación" na que se atopa o idioma propio de Galiza, animou Marcos Maceira, portavoz da plataforma, perante unha Praza da Quintana que ficou pequena para acoller a masiva afluencia en defensa do galego.

De Ridadeo a Tui e de O Incio a Fisterra. Miles de persoas acudiron este 17 de maio desde todas as comarcas do país a Compostela para, máis unha vez, amosar que o galego ten un exército de valedores por todos os recunchos de Galiza. Unha verdadeira maré humana, que superaría as 25.000 persoas segundo algunhas fontes [que o ano pasado cifraban a afluencia á mobilización en 20.000]. Desde Queremos Galego evitaron dar unha cifra. "Son miles e miles de persoas as que están aquí, un apoio impresionante", recoñeceron. Xente como Vitorio e Thais, de Rianxo; como Alberte, de Ourense, como Ana, de Viveiro ou Lola de Verín. Como Peque de Vigo, Pili de Compostela ou Suso da Coruña. E así, miles e miles de nomes. "Foi o pobo galego quen conseguiu os avances que se deron para o noso idioma", dixo Marcos Maceira, portavoz de Queremos Galego e presidente da Mesa, na lectura do manifesto. Sábeno ben Vitorio e Thais, Alberte, Ana, Lola, Peque, Pili ou Suso. Momentos antes de saír a manifestación da Alameda de Compostela, a xente ateigaba a zona, Gaitas, pandeiretas, faixas, bandeiras, cánticos, lemas... Toda unha festa pola defensa dunha mensaxe clara a rotunda: "En galego, sen límites", como indicaba a faixa de cabeceira. Moito máis que unha palabra de orde, toda unha declaración vital, como incidía Maceiras no inicio da marcha: "Queremos deixar de vivir con exclusións por vivir en galego". Unha mensaxe que apoiaba Ana Pontón (BNG), que destacaba a "mensaxe de esperanza e optimismo" que había que extraer "de que hoxe haxa aquí miles e miles de persoas polo galego". Luis Villares (En Marea), denunciaba que "non podemos empregar o galego con normalidade" e que, fronte a iso "hai un pobo que se move". Non foron os únicos representantes políticos que había na marcha, onde se viron rostos do BNG, Anova, Causa Galiza, Esquerda Unida, PSdeG... Máis unha vez, a defensa do dereito a vivir en galego reuniu miles e miles de persoas A nosa lingua é unha festa A manifestación comezou coma todas as mobilizacións a prol do galego. Con alegría, ánimo e compromiso. Axiña se comprobou que a mobilización era masiva. Un dos termómetros para medir a afluencia das mobilizacións que decorren en Compostela é a Praza de Galiza. Cando a cabeceira da manifestación enfiaba a zona vella pola parte da Rúa do Hórreo (e após percorrer o ensanche santiagués), a cola non chegara a dobrar a esquina coa Rúa da Senra. En resumo: unha serpe de música, cor e defensa do galego formada por miles de persoas estendéndose polo centro da capital de Galiza. "Na Galiza, en galego", "Feijóo escoita a lingua non se toca", "Queremos vivir en galego"... foron algúns dos lemas coreados polos participantes na manifestación. Rostros da política, do deporte, da cultura, do sindicalismo dos movementos sociais estaban presentes na marcha. Mais o corazón, o músculo da mobilización configurábano as miles de persoas que enchían Santiago de Compostela. Tamén coincidiron e conviviron na marcha as diferentes familias do galego. Desde AGAL e o Bloco Laranja até mantedores a capa e espada da norma ILG. As voces A actriz Isabel Risco encargouse de animar o ambiente mentres A Quintana, lugar de remate da mobilización, se ía enchendo. "Que Feijóo deixe de ser un acomplexado e nos deixe vivir no noso idioma", reclamaba entre os aplausos da xente ao tempo que pedía un aturuxo solidario para cos saharauís que coreaban "Liberdade, en galego". Bieito Lobariñas e Josito da Teixeira puxeron a regueifa no acto, cunhas coplas improvisadas nas que se combinaban as 'labazadas' en verso a Feijóo e a súa política lingüística cos parabéns a quen defende e loita polo galego Tomou a palabra Miguel Pernas, actor e director de dobraxe, que informaba que en todo o 2016 non houbo nin unha soa película dobrada ao galego. "Non é un problema de demanda é o veto, a mantenta, da oferta", denunciaba, e reclamaba "cinema, teatro, música en galego!". A seguir falou Karina Pereira, estudante, quen enfatizou que "queremos os nosos apelidos restituídos", ao igual que a toponimia do país, que resiste no idioma propio, embora o que digan "Google Maps e Feijóo". Guadalupe Vidal, avogada de Vigo, explicou como na xustiza "o que en español sería impensábel en galego é o cotiá", é dicir, a súa ausencia e discriminación. "Queremos xustiza en galego e para o galego!", finalizou. Patricia, do comité de empresa de Eurocen, defendeu o dereito a sermos atendidos en galego e que non haxa que cambiar de idioma para poder ter este dereito. O ramo púxoo Cibrán Arxibai, profesor de matemáticas. "Desde 2010 teño prohibido dar aulas en galego e empregar material en galego". Unha frase para resumir e exemplificar o 'apartheid' que o noso idioma sofre no ensino por mor do 'decretazo'. "Se buscas a Galiza..." A cantante Belem Tajes colleu a guitarra para poñer música ao acto. Non sen que antes Isabel Risco lembrase que foi "represaliada por usar o galego nas aulas" e pedindo un aplauso de apoio para ela. As palmas encheron de apoio unha Quintana ateigada, chea até a bandeira. Entón, Belem Tajes interpretou unha particular versión do 'Galiza', de Manuel María. "Galiza somos nós / a xente e maila fala / se buscas a Galiza /en ti tes que atopala". O de Outeiro de Rei a sobrevoar a Quintana na voz da cantante, acompañada polos participantes na mobilización. Incumprimentos Marcos Maceira denunciou que a Xunta de Feijóo "non só incumpre a cativa legalidade que ampara o galego", senón que mesmo "fachandea de actuar contra el". Explicou como no ensino o noso idioma está nunha situación de marxinalidade grazas á combinación do 'decretazo' e a Lomce mais aclarou que non é este eido no único no que hai problemas para o galego. "Non esperamos nada deste goberno mais exiximos que cumpran o acordado", instou o portavoz de Queremos Galego, que lembrou que "somos a única nación do estado coa lingua propia a perder falantes, mais tamén a única na que o pobo está só co seu idioma sen goberno que o acompañe". Porén, esa realidade non debe levar a derrotismos e pesimismos. "É a nosa forza e constancia a que pode reverter a situación", dixo Maceira. A interpretación do himno galego puxo o ramo á mobilización. Que non ao compromiso pola defensa do idioma nos 365 días do ano. E iso téñeno moi claro Vitorio e Thais, Alberte, Ana, Lola, Peque, Pili ou Suso.


Summary: O físico berciano Saúl Ares lidera un proxecto para predicir a dinámica epidémica da COVID-19 no Centro Nacional de Biotecnoloxía do CISC. Ares está a seguir os datos do brote de coronavirus detectado na Mariña e valora que a súa evolución é "mala". "O principal problema é que as medidas sempre chegan con retardo", apunta.

—Atendendo aos datos do brote na comarca, como valora a súa evolución? Valóroa mal porque a tendencia segue a ser exponencial, o que significa que o crecemento do brote non está a frearse. Non se trata dun brote moi explosivo, mais está medrando ao mesmo ritmo, o que é unha mala noticia. —Cinco días abondan para que se deixe sentir o impacto do fechamento da Mariña? Aí é onde teño eu a pregunta, porque realmente non sei cales son as medidas que se están a tomar na propia comarca. Simplemente está fechada para que a poboación non saia fóra? —A máscara é obrigatoria e os locais manteñen a capacidade reducida nos locais. Daquela a situación está case como antes do fechamento, case toda a xente emprégaa habitualmente. Eu penso que o fechamento é positivo para que o brote non se estenda, pero creo que deberan aplicarse outras medidas máis fortes dentro para evitar que continúe a medrar na Mariña. Penso, como creo que moita xente, que o prazo de cinco días foi adoptado máis por motivos políticos que de saúde. Por outra banda, considero que é bo ser dinámicos, con prazos curtos para comprobar a evolución dos acontecementos para valorar se estender ou non estas medidas. A evolución é mala, veremos que se fai. —A celebración das probas ABAU ou das eleccións do domingo podería agravar a evolución da enfermidade? A ABAU decorreu en todo o Estado con coidado, coas máscaras postas. Hai que ter en conta que nos exames o alumnado non está a falar, o que tería aumentando o risco. Non é bo, mais se se ten coidado non ten que haber problema. En canto as eleccións, o barullo que teño presenciado non é o máis recomendábel agora. Ademais, hai persoas que teñen que pasar case todo o día enteiro nos colexios. Pódense tomar medidas, claro, pero é complicado. —Que medidas considera daquela que serían axeitadas? O confinamento foi moi efectivo. Decretouse tarde, cando xa tiñamos un número de casos tan alto que non se puido evitar a traxedia, mais a evolución non foi a que está a ter lugar no Brasil ou nos Estados Unidos. Na Mariña poderíase aplicar un confinamento semellante. O principal problema é que as medidas sempre chegan con retardo. Hai que adiantarse, tomar unha decisión, logo podemos retirala se a consideramos esaxerada. O contrario non funciona. —Un informe do Sergas da pasada fin de semana advirte da posíbel transmisión comunitaria. Coincide con esa valoración? Quen teñen os datos son os profesionais sobre o terreo, mais penso, polo que eu podo analizar da evolución dos casos, que xa hai transmisión comunitaria. Non entendería que con brotes illados, nos que os contactos estean controlados, poida haber este crecemento exponencial. Creo que desde o principio do brote hai unha serie de persoas asintomáticas que non estamos a ver e que están a facer que esa transmisión comunitaria teña lugar. —No rastrexo de contactos das persoas contaxiadas, que importancia ten atopar o paciente índice (o que comeza a cadea de transmisión da enfermidade)? Non son epidemiólogo e non teño unha opinión ben formada, mais penso que chegado este momento non é tan importante. Pode haber máis dun, dous ou tres casos que comezasen a contaxiar. —Ten explicado que as dinámicas dunha epidemia non se poden predicir, pero é posíbel debullar posíbeis escenarios da súa evolución? Podemos comparar que acontecería se a situación segue como até o de agora ou se se tomasen outras medidas de contención. Pero mentres o crecemento sexa exponencial como até o de agora non hai ningunha pista nos datos que poida dicir cando o brote vai comezar a frear. Isto pode acontecer mañá, dentro dunha semana ou de dúas. —Coa excepción do 7 de xullo, as pasadas xornadas rexistraron un número de novos casos cada vez máis alto. Tendo isto en conta, poderíase afirmar que o brote está baixo control? Non, totalmente non. O brote estaría controlado se o número de novos casos fose máis lento do que agardaríamos tendo os datos que temos. E non está a ser así. De novo, quen o pode analizar mellor son os profesionais sobre o terreo. Se os contactos están localizados e controlados comprobarán que isto frea. Eu só vexo os casos novos de cada día, que é unha información moi nesgada que fai que eu poida equivocarme. Mais, a partir dela, o que podo deducir é esa falta de control. —O acceso aos datos dispoñíbeis da pandemia no Estado suscitou numerosos debates. Considera que mellorou nestes meses? Non aprendemos nada sobre datos e como transmitilos. As Administracións continúan a compartilos en formatos terríbeis, ás veces mesmo enganando un pouco. Por exemplo, o dato que hoxe compartiu a Xunta da Galiza era de 21 casos no brote da Mariña, porque estaban a tomar os casos novos e mais a restar os de persoas curadas. Un tiña que ler a noticia con atención para decatarse de que son 35 os novos casos na comarca. Así a Xunta e así o resto de Administracións. No caso galego, cun brote de poucos días, non é tan problemático tomar os datos e introducilos a man no ordenador, mais é o único modo de facelo agora".


Summary: Este sistema para "descargar" de traballo a Atención Primaria e, sobre todo, as áreas de Pediatría comezará a funcionar entre esta sexta feira e principios da semana próxima. Tamén haberá partidas económicas para mercar luvas e máscaras, mais só para estudantado que vaia a clase sen elas.

A Consellaría de Sanidade avanzou esta quinta feira que entre mañá e a segunda feira estrearase o bautizado como 'Covid-auto escola', un sistema para realizar as probas PCR ao alumnado e á comunidade educativa en xeral cando se detecte un caso positivo por coronavirus nun centro. Con esta ferramenta, que non é máis que unha adaptación do sistema de realización de probas diagnósticas desde os coches que se implantou hai meses, quere centralizar todos os exames de saúde. Cada centro acudirá ao "circuíto único" que hai estabelecido no hospital de referencia da súa área sanitaria. O presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, explicou hoxe que deste xeito se "descarga" de traballo a Atención Primaria e, en particular, o servizo de pediatría. Así mesmo, servirá para "diminuír o tempo de sospeita e diagnóstico". Por outra banda, o Consello da Xunta aprobou unha partida de 23 millóns de euros destinadas a que os centros educativos paguen gastos extra derivados da pandemia. Serán, por exemplo, para financiar obras de reacondicionamento e para mercar luvas e máscaras para aquela rapazada que acuda sen elas. Igualmente, hai un compromiso para transferir fondos ás universidades. Á marxe da comunidade educativa, mañá comezará un novo cribado para detectar doentes de Covid-19 entre os 44.000 profesionais sanitarios da Galiza.


Summary: "Os que primeiro están a sufrir os recortes son os rapaces", advirte José Manuel Lage.

O secretario de Organización do PSdeG-PSOE, José Manuel Lage, chamou este sábado á "contestación" e a "reacción" da sociedade galega diante dos "recortes perpetrados pola Xunta" no sistema educativo de cara ao presente curso. Na mesma liña, sinalou que o reinicio das aulas esta semana "demostra improvisación" e "deixa á vista a brutalidade dos recortes de profesorado na escola pública". O curso escolar dá comezo con 747 prazas docentes sen cubrir "Vemos con preocupación como o Goberno galego segue a deteriorar os servizos públicos", dixo, en alusión tanto á "sanidade" como ao "ámbito do ensino", algo que, insistiu, "calquera pode verificar". Lage nomeou, concretamente, o caso do IES Punta Candieira, en Cedeira, "que terá once profesores menos este ano cando a matrícula de alumnos é similar". Neste mesmo centro, a CIG-Ensino denunciou na sexta feira a "prohibición" por parte da Consellaría de Educación das protestas convocadas pola comunidade educativa. Acusan a Consellaría de "prohibir" protestas nos centros de ensino O socialista falou dun recorte "de máis de 1.500 docentes" só tomando como referencia os cursos 2021-22 e o presente, 2022-23, e lamentou que o Goberno de Alfonso Rueda estea "ausente" ante esta situación. "Os que primeiro están a sufrir os recortes son os rapaces", dixo Lage, ao tempo que cualificou de "alarmantes" as cifras que enumerou. Formoso viaxará a Estrasburgo Por outra parte, o secretario xeral dos socialistas galegos, Valentín González Formoso, anunciou que viaxará a próxima semana a Estrasburgo, sede oficial do Parlamento europeo, para reunirse con cinco membros da Comisión Europea e varios representantes da Eurocámara. Os Vinte e sete instan Bruxelas a limitar o prezo do gas Os asuntos que abordará durante a súa viaxe de tres días, tal e como detallou nun comunicado, van desde o impulso das enerxías renovábeis e a pesca, a política agraria común e até a cohesión territorial.


Summary: O líder do Partido Popular galego vén de facer públicos os nomes das tres mulleres que asumirán o número un en das catro circunscricións galegas. Elena Candia farao por Lugo e Ángeles Vázquez por A Coruña. Marisol Díaz Mouteira repite por Ourense, mentres o propio Feixoo concorre por Vigo.

O líder do Partido Popular da Galiza e presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo, vén de facer públicas as cabezas de lista polas distintas circunscricións galegas. Optou por situar a alcaldesa de Mondoñedo, Elena Candia, como número un por Lugo. Asemade, a conselleira de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, Ángeles Vázquez, será cabeza de lista pola Coruña. Marisol Díaz Mouteira, até hai dous días delegada territorial da Xunta en Ourense, recunca á fronte da candidatura deste censo. Pola súa banda, o propio Feixoo mantense como número un por Pontevedra, coa ex alcaldesa de Vigo, Corina Porro, como segunda, quen cesaba esta semana no seu cargo de delegada da Xunta na cidade para integrarse nas listas populares.


Segundo a última actualización da situación sanitaria asociada á pandemia na Galiza trasladada pola Consellaría de Sanidade este sábado con rexistros até ás 18 horas da sexta feira, os casos activos de covid-19 redúcense tras varios días de incrementos até os 11.606, 381 menos que no último balance. Tamén descende a presión hospitalaria ao baixar en 47 as persoas hospitalizadas con Covid até situarse en 610 en toda a rede sanitaria galega. Ademais, baixan tamén os hospitalizados nas Unidades de Coidados Intensivos (UCI) dos hospitais galegos, nas cales hai ingresadas 22 persoas (cinco menos). Lucía Estrada, doente de Covid persistente: "Vivo nunha constante febrícula e cada esforzo pon o meu corpo ao límite" Por áreas sanitarias, os sete distritos rexistran descensos no número global de hospitalizados excepto Vigo, onde na xornada desta sexta feira os ingresados en planta por Covid ascendían a 98 (un máis que na quinta), mentres que en UCI hai catro persoas ingresadas (dúas menos). A área onde máis caen os hospitalizados é a de Ferrol, na cal nestes momentos pasan a enfermidade en centros hospitalarios 47 pacientes, o que supón 11 menos que os contabilizados na quinat feira. Nas unidades de coidados intensivos ferrolás hai unha persoa ingresada. Baixan os contaxios Pola súa parte, os contaxios de Covid-19 na Galiza descenden até os 1.021, que implican 69 menos que os 1.090 contabilizados nos datos ofrecidos a sexta. Cabe destacar que co novo protocolo xa non se contabilizan os autotest positivos e non se fan probas de diagnóstico á poboación en xeral, salvo á vulnerábel, polo que o número de contaxios reais probabelmente sexa maior. A Xunta habilita a declaración de autotest positivo a traves da súa aplicación móbil Porén, a taxa de positividade ascende a 39,87%. Así, continúa por encima do 5% que marca a OMS para dar por controlada a pandemia. As vítimas da pandemia da Covid-19 na Galiza aumentan a 3.474, despois de notificar a Consellaría de Sanidade este sábado outros dez falecementos de pacientes con patoloxías previas.


Summary: Pontevedra acolleu no día de onte a Feira Franca "máis numerosa" que lembra a organización, que cualifica a xornada de "espectacular e fantástica".

O día posterior á celebración da Feira Franca o Concello de Pontevedra non se atreve a ofrecer un número determinado de persoas asistentes ao festexo, mais a organización, o Consello da Feira Franca, sinala que é "a máis numerosa" que lembra. Nun comunicado de prensa, o Concello afirma que todas as actividades "estiveron ateigadas de xente" e o espectáculo de xustas medievais que acolleu a praza de touros "tivo que colgar o cartel de completo nos dous pases". No que respecta ás medidas de seguridade, a organización salienta que toda a Feira Franca se desenvolveu "con absoluta normalidade, sendo un éxito a súa coordinación". A Feira Franca xa se converteu nunha das citas do verán en Galiza.


Summary: O IGADI publica as actas do I Congreso de Estudos Internacionais de Galicia, celebrado o pasado mes de xuño. As súas conclusións sinalan as "posibilidades aínda non exploradas" de desenvolvemento da presenza internacional que o actual marco xurídico permite.

O 28 e 29 de xuño do pasado ano celebrouse en Pontevedra o I Congreso de Estudos Internacionais de Galicia, que buscaba analizar o actual estado da acción exterior e da internacionalización na política, na cultura, na sociedade ou na economía galegas. O inicio do Congreso fíxose coincidir co 80 aniversario da aprobación en referendo do Estatuto de Autonomía de 1936, como recordatorio do carácter universalista e aberto ao mundo da Xeración Nós e do galeguismo dos anos 20 e 30 do século pasado. O encontro estaba impulsado polo IGADI e a Universidade de Vigo. O presidente do IGADI, Xulio Ríos, pedía "loitar contra a idea de que a acción exterior é unha excentricidade ou un malgasto" e apelaba a que "o autogoberno e a universalidade son as dúas caras dunha mesma moeda". "Reviste certa urxencia superar a falta de comprensión institucional e cívica desta cuestión instando aos diversos actores a asumir un maior compromiso cunha acción exterior centrada nos intereses da nosa Terra" Nas conclusións do Congreso salientouse que no actual contexto de mundialización, "a acción exterior é unha política pública irrenunciable para todo goberno, calquera que sexa o seu nivel, superando as limitacións clásicas. Para levala a cabo debe dotarse dunha estratexia específica, integral e consensuada e aplicala con perseveranza". E que "en Galicia, a autonomía e o vixente marco xurídico de relacións co Estado brinda posibilidades aínda non de todo exploradas para desenvolver unha acción exterior leal que teña en conta as nosas especificidades", subliñándose as diferenzas crecentes coas políticas desenvolvidas neste senso por Cataluña e Euskadi. Asi mesmo, sinalouse que "reviste certa urxencia superar a falta de comprensión institucional e cívica desta cuestión instando aos diversos actores a asumir un maior compromiso cunha acción exterior centrada nos intereses da nosa Terra". "Cómpre reivindicar a acción exterior como un espazo de encontro entre as principais forzas políticas cun programa de mínimos que facilite a súa continuidade á marxe das alternancias", díxose. E propúxose "construír unha marca Galicia que responda ás nosas ambicións", sinalando ámbitos coma a diáspora, "a nosa dimensión europea pero tamén atlántica", e "as posibilidades da nosa lingua e cultura, das nosas universidades, das nosas empresas e sectores produtivos". O Congreso contou con 15 achegas de expertos e expertas, que analizaron a acción exterior galega dende o punto de vista institucional, económico, social e cultural, e que agora se publican nun número especial da revista Tempo Exterior. Comezando pola conferencia inaugural (Galicia, "célula de universalidade". Reflexións sobre cultura e acción exterior) que correu a cargo de Ramón Villares, presidente do Consello da Cultura Galega. E engadindo dúas intervencións que expuxeron as políticas de acción exterior levadas a cabo por Cataluña e Euskadi. O Congreso contou con 15 achegas de expertos e expertas, que analizaron a acción exterior galega dende o punto de vista institucional, económico, social e cultura Estes foron os 15 relatorios: Galicia e a súa proxección internacional (Jesús Gamallo Aller), Galicia precisa da política exterior (Xoán Antón Pérez Lema), Galicia, unha autonomía no mundo. Galicia, unha nación cultural (María Pilar Pin Vega), A economía galega ante os desafíos da globalización ((Fernando González Laxe), Internacionalizar unha economía, internacionalizar a empresa (Abel Veiga Copo), A economía galega en perspectiva internacional: avances, feblezas e retos de futuro (Manuel González López), As ONG para o Desenvolvemento nunha paradiplomacia en Rede (Emilio M. Martínez Rivas), Ativos duma paradiplomacia em rede (Teresa Moure), Galicia no ollo divino (Xavier Alcalá), Ambicións e posibilidades globais da nosa industria cultural. Reflexión sobre a internacionalización do libro galego (Xosé Ballesteros), O cinema como operador da internacionalización (Margarita Ledo), A produción audiovisual de Galicia e a internacionalización (Antón Reixa) e Galicia e a Cooperación Transfronteiriza no horizonte 2014-2020 (Rosa Ricoy). Descarga aquí o número 33 de Tempo Exterior, coas actas do I Congreso de Estudos Internacionais de Galicia (.pdf)


Summary: A seguinte conversa é o encontro literario entre dous escritores que son amigos desde hai máis de corenta anos. A publicación de As vidas de Nito (Edicións Xerais) de Xabier Paz é o pretexto para Vítor Vaqueiro afondar con el non só na súa obra, senón tamén na construción do feito literario. Vaqueiro aproveita a ocasión para facer o recoñecemento público de que o pulo de Xabier Paz foi determinante para o inicio da súa traxectoria na escrita.

É possível que a memória, que sempre nos é infiel, me atraiçoe mais uma vez se digo que conheci Xabier Paz (A Corunha, 1949) um dia indeciso de começos —intuo— do ano 1969, em Compostela, onde empatam as ruas de Rosalia Castro e Rapa da Folha, onde existia uma loja de discos de notável lembrança, na que adquiríamos vinilos de John Coltrane e Hendrix, de Miles Davis, Quilapayum e Zeca e onde se desenvolviam despedidas demoradas. Posso (quero) imagina-lo excessivamente delgado e com uma camisola de raias verticais na que a cor verde era sobranceira. Ali começou um diálogo que ainda se perpetua no presente, quase meio século máis tarde. Devo dizer que a ele, tão serôdio na aparição literária, devo a minha dedicação à escrita, começada por volta dos 15 anos e abandonada algo depois de um ano, se calhar dous, por temor à pesquisa insaciável do meu progenitor masculino, sempre diligente na averiguação das minhas cousas privadas. Foi ele, quando eu confessara esta circunstância numa adega paupérrima da vizinhança da Avenida de Lugo, tirando para O Restolhal, quem me empurrou a recomeçar aquela atividade que já nunca deixei, cousa que devo agradecer-lhe publicamente. Conversamos sobre o seu último romance, As vidas de Nito (Vigo, Edicións Xerais, 2013), do ponto de vista de quem estas letras escreve o melhor texto narrativo que o autor produziu. É preciso que diga que eu, como Valentín, um dos protagonistas do romance, tenho certo pendor a pensar que quem escreve deve fazê-lo sobre aquilo que conhece de primeira mão, já que, se assim não for, existe o risco de escorregar polo caminho da pesquisa que converte o ato literário num exercício virado, numa grande parte, cara a documentação e o arquivo. A norma na que está escrita a presente entrevista é responsabilidade única do entrevistador, recolhendo, porém, com estrita fidelidade o léxico de Xabier Paz que, além do dito, supervisou finalmente o texto. -Desejaria que definisses, duma maneira breve, o teu percurso literário desde o começo até o dia de hoje. Não saberia que dizer da minha carreira além da descrição dos livros já publicados. Nunca escrevi com um planejamento de longo alcanço, escrevo sob o impulso não premeditado. Esse impulso de saber o que me acontece a mim e o que acontece ao meu redor é o motor da minha escrita, de modo que se pode dizer que as minhas obras são uma reflexão, quer poética, quer narrativa, sobre a minha pessoa e sobre a vida em geral. Que sei eu. Para sintetizar e, talvez desfocar, diria que uma das minhas preocupações preferenciais estavam, e estão, no enigma da hominização, na formação do ser humano e o surgimento da mente, no funcionamento das sociedades com a persistência da exploração humana, tudo envolvido na consciência de pertencer a uma nação negada. Ou seja, antropologia, filosofia e política, uma mistura que não dei ainda hoje desenleado. Pode soar pedante, mas seria um exercício a meio caminho entre a antropologia, a filosofia e a política. -Quando nos conhecemos, por volta de 1968, ti já escrevias. Houve que esperar um longo andamento de mais de trinta anos para que aparecesse a tua primeira obra, Sedimentos. Como explicas esse longo período de silêncio editorial? Com efeito, quando muitos autores e autoras vêm tão apurados, eu dei à luz meu primeiro livrinho, quase meia centena de poemas, cumpridos os cinquenta anos. No fundo, não acho que o que eu faço seja muito importante e por isso durante anos não tentei publicar. Mas houve circunstâncias concretas que podem explicar o caráter tão tardio dos meus livros. Dous fatores acho que foram determinantes nesse não aparecimento. Por um lado, um externo, a situação sócio-política que me urxía a dedicar corpo e alma à não nata quebra democrática, e outro interno, a insegurança na própria escrita. Não estavam os tempos para pensar na obra própria e não tinha fé suficiente no que fazia. Polo meio, ponhamos os anos de 1985 a 1995, a reciclagem profissional, tese por meio, requereu não poucas energias. "Quando muitos autores e autoras vêm tão apurados, eu dei à luz meu primeiro livrinho, quase meia centena de poemas, cumpridos os cinquenta anos". -Falando da quebra democrática, vou fazer uma longa consideração. Pode-se dizer que ti e mais eu fomos companheiros de militância, certo que com algumas interrupções, desde o ano 1970. Lembro um dia, haverá uns 20 anos no que numa manifestação, ao passarmos perante a galeria Sargadelos, em Compostela, disseste: "se levássemos um pequeno ficheiro das manifestações às que assistimos, no que figurasse data, motivo da convocatória, condições meteorológicas, número de assistentes, atuação dos corpos repressivos, etc. teríamos um banco de dados de exceção". Esse seria, digo eu, um labor borgesiano, uma espécie de História Nacional da Vindicação. Certo que, quando ocorre a morte do ditador, ti e mais eu esperávamos um evoluir dos acontecimentos diferente ao que foi e que, essencialmente no PSOE —que não era nada na Galiza de 1975: fala-se de 17 militantes— se produziu a recepção duma enxurrada de arribistas procedentes do PC e doutras organizações de esquerda que foram ou são hoje alcaides de cidades importantes do país ou mesmo que ocuparam a presidência da Junta de Galiza. Sendo isto assim, a que lhe atribuis a insistência de Nito —que fala desse período histórico como a Desfeita— em refletir sobre a Transição, que se converte para ele numa espécie de obsessão? Pensas que Nito não acaba de assumir o estado de cousas da "democracia" atual? Acho que qualquer pessoa leitora encontrará evidente que Nito não está satisfeito com a evolução política e social. Ele não lutou por isso. Depois, a transição foi uma fraude: consumo e amnésia, e em seguida, ou seja, agora, com a crise, nem mesmo consumo. Ele sempre defendeu a quebra Democrática, ou seja, a ruptura com o regime: depuração do aparelho repressivo e do exercito, reparação das vítimas do terrorismo franquista, direitos nacionais, etc. Algo considerado maximalista pelo Partido Comunista e por quase toda a oposição ao franquismo. Cumpria um pacto que foi a transição. Em troca da legalização de partidos e sindicatos e dos estatutos de autonomia, quase café para todos com a invenção de Comunidades Autónomas como Madri, por exemplo, foram lavados todos os crimes do franquismo, todos os crimes dos franquistas . Nito dize, foi uma fraude. Para ele é uma questão recorrente porque o ativismo político foi a sua vocação, uma maneira de viver durante várias décadas. Além disso, como é uma pessoa idosa, e os velhos são teimosos, todos os dias debulha os mesmos episódios, que são acontecimentos da sua vida. Na Desfeita também há uma componente íntima, uma vertente para ele mais devastadora: o fracasso de muitos afectos. A terminar, o desencontro com os confrades e amigos, e o subsequente desmoronamento dos afectos, afectou-lhe muito. Para quem nem esperava nem dá explicado, ainda que faça tentativas de racionalização, um fracasso tão fundo na idade adulta tem sequelas. A Desfeita foi para Nito várias coisas . O percurso literário do que falaste antes, acho eu, vem marcado por uma primeira fase, que abrange de 2001 a 2006, pola poesia —Sedimentos, No canto do mar, Memoria de Lucrecio— para, a seguir, iniciar um caminho narrativo, inaugurado com Folhas do bacalhau (2005) que, embora a sua classificação editorial como crônica é, em realidade, uma obra literária (vejamos, por exemplo, W. G. Sebald ou Claudio Magris) e, de maneira já aberta com Renacer e As vidas de Nito. Pode-se entender, do anterior, um trânsito decidido cara à narrativa? "Dous fatores acho que foram determinantes nesse não aparecimento. Por um lado, um externo, a situação sócio-política que me urxía a dedicar corpo e alma à não nata quebra democrática, e outro interno, a insegurança na própria escrita". Há algum trânsito, mas não feito a propósito. Nunca tomei a decisão de parar de escrever poesia. Como eu disse, obxectivar o meu percurso literário é fazer lista de obras publicadas: quatro poemarios e três livros de prosa. Mesmo que a cronologia das edições não corresponde à da criação. As Folhas do Bacalhau, por exemplo, comecei a escreve-las em 1985, quando já tinha terminado Sedimentos. Comecei por ensaiar versos como expressão de ansiedade. Aliás, o meu primeiro poema publicado por volta de 1971, foi Oda a ferramenta, devedora das Odas elementales de Neruda, e que apareceu no suplemento cultural de um jornal compostelano. Durante anos a minha actividade política estinhou, embora não estinhase de todo a escrita, digamos criativa. Além disso, nunca deixei de escrever poesia, ainda que nos últimos anos rebaixase a intensidade com que o faço, em benefício da narrativa. No caixão dormem três poemarios que aguardam melhores tempos para a lírica. Com tudo, é verdade que, desde 2006, ano do meu último poemário publicado, Filogenia do sangue, apareceram duas obras narrativas: Renacer em 2008 e As vidas de Nito, neste ano que corre. Recentemente, mitigada a minha actividade política e animado pela boa recepção da crítica, insisto na prosa narrativa com histórias alicerzadas em figuras históricas: a pintora Artemisia Gentileschi, o sábio Galileu, o arcebispo Xelmírez ou a rainha Urraca. Embora no meio escrevo As vidas de Nito, mais contemporânea e que não exigiu muita documentação, pois já a tinha no meu disco rígido. -Se compararmos os dous últimos romances aos que me acabo de me referir, Renacer e As vidas de Nito, vê-se, do meu ponto de vista, um feito importante: o primeiro é, por seguirmos uma convenção clássica, um romance histórico, com alicerces em grande parte documentais, em quanto As vidas de Nito constitui um exercício da memória e da experiência persoal. Valentin, um dos protagonistas d'As vidas de Nito, considera "que se deve escribir primordialmente do que se conhece a fondo", opinião que eu poderia assinar, ainda que tenha de reconhecer que a minha aversão polo romance histórico tenha um ponto de exageração. Então: qual é a diferença anímica, psíquica —se é que existe— à hora de abordares estes dous romances? Como enfrentaste cada um dos dous processos? Em qual dos dous te sentiste mais cômodo? E, em relação com o anterior, até onde chega o caráter autobiográfico do texto? Avondas perguntas e nenhuma farrapo de gaita. Talvez estes temas dariam para um seminário de 40 horas. Na minha escrita há um denominador comum: escrevo sobre o que me interessa, sobre o que eu quero conhecer e tamém sobre o que me inquieta —os demônios interiores—. O corolário seria que aspiro a espalhar esse ponhamos "conhecimento" e reflexões, que me parecem de interesse; afinal, um perigoso desejo didático. "Mitigada a minha actividade política e animado pela boa recepção da crítica, insisto na prosa narrativa com histórias alicerzadas em figuras históricas" Diferenças poucas, ainda que as vidas sejam mais autobiográficas; nas novelas históricas vão também os demônios interiores. Por exemplo, no Renacer as relações de Aretino com a mãe, o papel da família ... No meu caso, na medida em que sempre vai algo próprio no texto, no processo da escrita há sempre um momento doloroso, embora também haja outros momentos humorísticos. Cómodo não estou quase nunca. Não sou um artesão que domina as ferramentas e saiba exatamente a cada momento na fase em que está e qual vai ser o resultado de seu trabalho. Enquanto escrevo estou aguilloado pelas dúvidas e a insegurança . A principal diferença vai no processo, não tanto na escrita. Num caso, nas tramas históricas, dedico muitas horas a documentação. Na preparação é quando mais desfruto. A história de Artemísia, a pintora, cativou-me. Quando escrevi As vidas… , como eu disse, já estava bem documentado, tinha tudo dentro, ainda que a memória seja tão traidora. As vidas de Nito é uma obra na que apanhei muito material autobiográfico, com sucedidos verídicos, mesmo que as diferenças de Casiano e um servidor sejam óbvias. -Continuando: essas diferenças entre autor e Nito sugerem também semelhanças. N'As vidas de Nito fazes uso dum procedimento que possui uma tradição literária importante. Que eu lembre, agora mesmo me vêm à cabeça focagens semelhantes em Los cachorros do primeiro Vargas Llosa ou em Las babas del diablo de Cortázar. Refiro-me à fusão do "eu" e o "ele". A minha pergunta é se essa escolha esteia, justamente, um projeto subtil de identificação não já entre narrador e Nito, mas entre narrador e Autor. Talvez, no subconsciente, sim, há uma mistura de vozes, o leitor pode sentir a fusão que indicas. Com tudo, o narrador principal é Nito, um homem vedranho, sem família e, como se pode deduzir das respostas anteriores, um homem ressentido, desconforme, a voz dominante são as suas reflexões e conversas, quer com a neta, quer com os outros moradores, quer com Valentim. Mas de vez em quando, para poder vê-lo de fora, há uma terceira pessoa, e fala dele para que quem leia tenha outra visão do protagonista. Assim, pode intervir o filho, o pai de Aldara , na sua sumária e decisiva aparição. Para ter uma visão poliédrica de Nito é preciso o concurso de outro narrador . "A identificação entre narrador e autor é uma questão que não sei precisar nem em geral nem neste caso. Acho que sempre existe e nunca é cabal". A identificação entre narrador e autor é uma questão que não sei precisar nem em geral nem neste caso. Acho que sempre existe e nunca é cabal. Embora se fale de seres fantásticos, o autor anda a reu por entre a tripada de seus personagens. É impossível criar personagens sem deixar neles a marca, ou o negativo da marca. Na escrita de cada autor está, mais ou menos codificado, o seu retrato . -Não, eu não falava de confusão, mas de fusão, já que acho muito interessante esse troco do ponto de vista que vai do ele ao eu ou ao nós ... ora, para além disso, há uma cousa que a mim particularmente me surpreende: do meu ponto de vista, Nito é um ser muito só. Morta África, semelha que só tem relação com a sua neta Aldara, praticamente uma desconhecida até o momento de começar as visitas, o seu amigo Valentim e as pessoas a compartilharem com ele a vida na residência. Mas Nito levou uma vida ateigada de relações sociais: universidade, mundo do trabalho, militância política, atividade cultural. Qual é a causa desta solidão, quando o esperável não deveria ser isto? Não sei. Não conheço o que não está escrito. Deveria escrever um livro sobre esse tema tão interessante. Só posso dizer que muitos dos colegas e até mesmo amigos, da minha fase universitária desapareceram da minha vida ao começar as nossas respectivas vidas profissionais. Além disso, a amizade é uma planta que precisa cuidar para evitar que murcha e nem sempre o fazemos. Em geral, há, também, um trânsito em quanto aparecem os filhos. É difícil manter relacionamento com a gente solteira e sem filhos. Eles têm outros horários... Nito diria que cada vida de uma pessoa tem os seus amigos e, ao final, são poucos. Além disso, se for o caso, como viveu tanto vão lhe restar poucos. -Do meu ponto de vista, o livro fica atravessado por um vento de devastação e morte —quer no pessoal, quer no coletivo— que testemunha o percurso do tempo e que se serve dum campo semântico inequívoco e recorrente: "fracaso colectivo", "torpe fachenda", "candidos cimentos", "derrota irreversíbel" que a própria Aldara constata quando diz referindo-se a Nito: "veña a mortificarse, a furgar". Ora, existe um segundo aspecto que não está constituído pola matéria da derrota, mais, por dizê-lo de alguma maneira, pola destruição da Utopia: "quimeras igualitarias", "iluminados", "visionarios", "utópicas aspirações", "espelhismo", "pretensões prometeicas". Não achas que esse discurso é o que hoje se acha presente na ideologia conservadora? Quantas vezes escutamos que se nos chamava "iluminados" ou "visionários", que devíamos renunciar à utopia quando, em verdade, a realidade de hoje foi a utopia de ontem? Quanto tu dizes é verdade ainda que não em termos absolutos. No texto há também outros ventos e outras brisas. Como anedota, a palavra "vida" aparece mais de quatrocentas vezes no texto. Eu acho que cada pessoa ao ler destaca algumas coisas ou outras. Além do que dizes há suficientes reflexões sobre a necessidade de ir contra a desordem, contra a entropia, diz Nito. O protagonista faz um esforço contínuo para entender e, de qualquer forma, Nito diz expressamente que não se arrepende do feito. Mas não há uma fronteira clara ou um programa de ação. Por uma parte, Nito, mesmo de velho, defende uma atitude de confronto com os que mandam, um confronto não só político, mas ideológico, mas por outro, considera que a ação política deve ser menos arroutada que a de moço, mais equilibrada, e por isso vem a autocrítica. Sobre as utopias e sobre a forma de achegá-las, sobre o equilíbrio entre o coletivo e o individual, há muita teia que cortar . Eu não penso assim, mas, talvez, o livro poder ser lido como apoio às idéias reacionárias e de dominação, nao sei. Do que estou convencido é de que não houve grandes avanços na realidade moral da humanidade, mas essa é farinha de outra muinhada que não aparece explicitamente no livro. "A minha escrita, em geral, pode ser vista como um exercício a meio caminho entre a antropologia, a filosofia e a política". Não, não, eu não disse que o livro pudesse ser lido duma perspectiva reacionária. Isso seria excessivo. O texto transparenta que Nito é uma pessoa desenganada, mas de esquerdas, mesmo até o instante final, nas derradeiras linhas que lhe escreve a Aldara. Nelas a perspectiva, norteada pola relatividade e a probabilidade não casam com um pensamento reacionário. Ora, uma pequena brincadeira: deve-se supor que Aldara é a editora (no sentido anglo-saxão do termo) d'As vidas de Nito? Digo-o porque as palavras finais que ela lê não são exatamente as mesmas que as que iniciam o volume. Então? É claro que Aldara é o motor, a causa eficiente das reflexões escritas de Nito e também morgada, que recebe o herdo do avô. Continuando com a brincadeira devo dizer que andei a escrever As fichas de Nito, ... -Ah! , quer dizer Apostilas ás vidas de Nito, não é? (ri) More or less (ri de novo) com a diferença que As fichas de Nito são um projeto inacabado e as apostilas das que ti falas não. Trata-se de um livro em que a neta, depois de morto o avô, decide ordenar os papéis herdados para publicar alguma coisa. A verdade é que tenho querença por muitas das "fichas" de Nito e quisera vê-las publicadas. Além disso, sinto que há algo a dizer sobre como afectou à neta conhecer o avô. No que dizes que as palavras não são exatamente as mesmas pode dever-se a que na primeira parte do livro são possíveis de serem lidas como reflexões do protagonista e ao fim, como se diz, já são escrita. Em todo o caso, o que importa é essa declaração final, explícita, de que quanto fez ele nos meses postremeiros foi devido ao encontro ventureiro com ela e que quer deixar-lhe a ela esse derradeiro esforço por viver. -Eu senti-me identificado com um aspecto que aparece n'As vidas de Nito. Embora sermos ti é mais eu pícaros —como se di no norte— de cidade, possuímos umas fortes ancoragens com isso que genericamente se chama a aldeia, a tua São Cosme de Barreiros, a minha Salceda de Caselas. Eu, teimo, senti-me muito identificado com as vivências de Nito na aldeia que eram para ele um ancoradouro amável, como para mim o era. Que é o que faz feliz a Nito na aldeia que não acha na cidade? Eu acho que essa felicidade infantil e adolescente tinha muito a ver com o verão, com a liberdade horária das férias. Mas também havia um mundo de relações que o estimulavam. Na aldeia Nito não era tratado pelos moradores como uma criança, o pequeno de tudo em casa, mas quase como um membro mais. As crianças da aldeia amadurecem mais cedo, trabalham, têm certas responsabilidades, como ficar com as vacas, ajudar a juntar os molhos, apanhar as patacas, ... que uma criança de cidade não pode nem sonhar. Nito na aldeia sente-se maior, cousa pola que devece. Além disso, estava o mundo da relação com as jovens, mais facilmente na aldeia por ter colegas que faziam de intermediários e por existir as verbenas onde o encontro era mais natural e frequente. Mesmo no aspecto físico estava mais cómodo na aldeia. Como se diz no texto, o seu cabelo creche era bem avaliado na aldeia enquanto na cidade se considerava pouco atraente. Em geral Nito, creio eu, na aldeia sentia-se mais próximo da natureza, e não só pelos insetos que colecionava e as enguias que pescava, mas também mesmo polo facto de que o que comia estava ali, ao lado, e era apanhado: os ovos, o leite, legumes, os limões ... Por outro lado, ser de cidade na aldeia tinha certo prestígio. Nito sempre encaixou bem nesse outro mundo onde era tratado quase como adulto. Em geral, diria Nito de adulto, era um viver menos convencional e mais autônomo do que o da cidade, sempre mais rígido em todos os sentidos . "O processo de conhecimento não deve ser entendido de uma única maneira, usando a lógica formal, mas também o sentimento e a intuição. Neste sentido, na minha obra há uma reivindicação, mormente implícita, da ciência". -Eu achei muito interessante essa atenção pola raridade, representada pola parelha Cham e Eng, ou por Edward Mordake, que merecia chamar-se Edward Mistake, os quais, em resumo, são prolongações de Nito —na infância, um ser raro, ou polo menos visto assim polo Nito adulto—. Resulta interessante a escolha das fichas, muitas com referência à termodinâmica, ou ao evolucionismo, ao clássico The two cultures, de Snow, que já tem meio século e como se fosse ontem. Não é certo que na tua obra —As folhas do bacalhau, Memoria de Lucrecio— existe uma reivindicação constante sobre o papel da ciência e sobre a relação entre a ciência e a literatura? Sim. Como já disse antes, com alguma arrogância, a minha escrita, em geral, pode ser vista como um exercício a meio caminho entre a antropologia, a filosofia e a política. Eu não acho que existam compartimentos estanques, estâncias incomunicáveis na mente humana. O pensamento no estado de vigília é um. Até mesmo o pensamento mágico não é independente do ambiente cultural em que é produzido. O ser humano tem facetas, ou momentos, como desejarmos, mas a esquizofrenia, a cisão, é uma patologia. O grande erro da escola moderna foi arredar Ciências e Letras como se fossem áreas distantes e mesmo antagónicas. A filosofia, não como lista de biografias, mas como disciplina do correto pensar para bem viver, e a matemática, não como receituário de fórmulas, mas como arte do raciocínio, são muito parenteadas. Eu não entendo como se pode estar abandonando a filosofia no ensino oficial. O utilitarismo grosseiro está fazendo muito dano por fabricar pessoas unidimensionais. O processo de conhecimento não deve ser entendido de uma única maneira, usando a lógica formal, mas também o sentimento e a intuição. Neste sentido, na minha obra há uma reivindicação, mormente implícita, da ciência. Sem reflexão não há criação e em todo avanço científico há criação e até mesmo poesia, ou seja, um outro modo de ver as coisas. Pensemos na ação dos fermentos ou nas propriedades dos raios X. Se não há poesia neles não sei onde estará . -Sim, como dizia Valente, ciência e poesia são dous caminhos complementares de olharmos a realidade ... Com efeito, assim o vejo eu ... -Qual é o trabalho que neste momento tens nas tuas mãos? Poesia? Narrativa? Já aludí, tenho na gaveta Aníbal e a pintora, sobre a vida de Artemísia Gentileschi, pintora do S.XVII, e três livros de poemas, sempre incompletos: Na fisura do Ceo, Cantos Milesios e Introducción ás Ciencias. De vez em quando retomo os poemas para corrigir e ordenar, mas dedico mais tempo a terminar o romance No espelho da noite, uma espécie de biografia de Galileu, com ênfase na sua relação com as mulheres. Além disso, parece que o arcebispo Gelmírez e a rainha Urraca gostariam de dizer-me alguma coisa, ainda não sei bem o quê. Passatempos não faltam. -Que teima com a Literatura concibida como Arqueologia!! ... Para quando um romance sobre o home de Neanderthal ou a mulher de Cromagnom? E agora, um pouco mais a sério: de que outras cousas que não saíram nesta conversa desejarias falar? Debo ser compasivo coas persoas lectoras e non atormentalas máis, xa falei dabondo. Apenas darche as grazas a ti e a Sermos Galiza pola atenção e o espazo dedicados para As Vidas de Nito.


Summary: A coordenadora nacional de EU e a dirección de Espazo ecosocialista galego apostan na constitución dunha "gran alianza electoral" cara ás eleccións ao Parlamento europeo que terán lugar o vindeiro ano. Aliás, Yolanda Díaz acusa o "BNG e outros sectores" de querer que a coaligación acabe por rachar.

Diversas forzas políticas que converxen na coligación electoral da Alternativa Galega de Esquerda amosaron publicamente a súa vontade por manteren a unidade electoral cara ás europeas de 2014. Neste senso, a Coordenadora nacional de Espazo ecosocialista galego (EEG) avanzou que artellará unha "convención electoral onde debaterá" a constitución dunha "ampla alianza" que concorra aos comicios europeos do vindeiro ano. Da man deberían ir "todas as forzas das esquerdas nacionais e estatais", aseguraron desde a formación após a xuntanza trimestral da súa Coordinadora nacional, cuxo obxectivo é "ir creando as alianzas necesarias para vertebrar unha alternativa política e electoral ás actuais elites dominantes". Espazo ecosocialista galego aposta na constitución dunha "ampla alianza" en que converxan "as esquerdas nacionais e estatais" de cara ás europeas de 2014 Logo da experiencia vivida nas eleccións ao Parlamento galego --de cuxos resultados AGE tirou grupo parlamentar propio (9 deputad@s)-- as forzas integradas na coalición electoral apostan en repetiren a fórmula e concorreren de maneira conxunta ás europeas. No entanto, non descartan converxeren con outras formacións --mesmo de ámbito español-- e constituíren "marcos de confianza e estruturas de relación" que dean continuidade a AGE e a convertan no motor dunha coalición máis ampla. "Sería absolutamente marabilloso que AGE, a esquerda anticapitalista galega, concorra nun proceso de máximas alianzas no conxunto do Estado español", asegurou a coordinadora nacional de Esquerda Unida e vice-voceira parlamentar de AGE, Yolanda Díaz quen se amosou moi partidaria de a coligación creada conxuntamente con Anova concorrer ás europeas. "Son partidaria dun máximo de converxencia", sentenciou. As asembleas nacionais que Esquerda Unida e Anova celebrarán nos vindeiros meses tratarán a súa eventual converxencia eleitoral nas europeas,entre outras cuestións. Porén, desde Esquerda Unida xa amosaron a súa disposición por "reforzar" a coalición e mesmo pular pola constitución dunha máis ampla de ámbito estatal. "Se formos capaces de conformarmos unha grande alianza electoral de aquí ás europeas, estou segura de que serían espectaculares", asegurou a coordenadora nacional de Esquerda Unida a respeito dos resultados dos comicios. Porén, a nivel español unha das correntes integradas en Izquierda Unida --a liderada polo deputado Gaspar Llamazares-- xa anunciou a súa vontade de consitituír unha "fronte ampla" cara ás eleccións europeas á que está chamada "a esquerda española", nomeadamente Equo e PSOE, ben como as cúpulas de CCOO e UGT en aras de se constituír unha "alternativa críbel" ao Partido Popular. Neste senso, malia a non se debater até o momento a proposta lanzada por Llamazares nos órganos de Izquierda Unida, as súas delegacións territoriais poderían estar a artellar fórmulas que deviñeran na creación desa coalición electoral. Yolanda Díaz: "Calquera persoa da Galiza, da esquerda crítica, identifica a mensaxe da Alternativa Galega con EU" Para a deputada de AGE, a sinerxia electoral e política con outras formacións non supón a perda de identidade para a súa organización pois asegurou que "non existe ningún risco" a respeito do recoñecemento de Esquerda Unida nas siglas de AGE. "Calquera persoa da Galiza, da esquerda crítica, identifica a mensaxe da Alternativa Galega con EU", sentenciou, malia a existiren múltiples forzas políticas no seo da mesma. "BNG e outros sectores están interesados en que rache a coalición" Ao igual que xa acontecera en anteriores ocasións, a vice-voceira de AGE e coordinadora nacional de EU aproveitou para bater contra formacións arredadas da órbita da Alternativa Galega. Neste senso, e após nun mítin interpelar ao BNG coa frase "non vos enterades de nada", en alusión á reivindicación do dereito a decidir que realiza a formación frentista, Yolanda Díaz acusou agora o BNG e "a outros sectores" de procuraren a ruptura da coligación electoral xurdida da man de Anova e EU. "Sinceramente, EU pensa que se caésemos na trampa truncariamos as ilusións xeradas a máis de 200.000 persoas", defendeu a parlamentar.


Summary: O pasado mes de maio a Casa das Campás de Pontevedra acollía a presentación do documentario A palavra dun patriota, no que se repasaba a traxectoria de Antom Arias Curto, con décadas de militancia independentista ás costas.

O documentario A palavra dun patriota xa foi proxectado en diferentes cidades e vilas do país, seguido de coloquios e debates nas máis das veces, coa participación de voces de diferentes xeracións de independentistas. Falamos co seu protagonista, Antom Arias Curto (Monforte, 1944). Un dos fundadores do partido Comunista de Galicia (París, 1969), evoluíu cara ao independentismo a comezos dos 70, compromiso que mantén firme até hoxe. Cumpriu condenas en prisión tanto no franquismo [condenado polo TOP] como na monarquía constitucional [por pertenza a organización armada] e actualmente é unha das persoas encausadas na Operación Jaro, impulsada pola Audiencia Nacional. -En Maio presentábase en Pontevedra un documentario sobre ti, A palavra dum patriota. Satisfeito co resultado? -Estou moi satisfeito porque, para alén do aspecto biográfico, este traballo contribúe para deitar luz -xunto a outras investigacións presentes e futuras- sobre o tempo histórico que vai da resistencia á Ditadura no tardofranquismo até o presente neofranquista co independentismo como fío condutor. O autor da reportaxe é Augusto Fontám. Neste momento, estamos a facer presentacións en vilas e cidades, recibindo unha boa acollida. Coñezo o autor desde hai moitos anos e agradezo moito este traballo. -Que é o que falla, onde non acerta o independentismo para non ser quen de chegar ao conxunto da sociedade galega? -O independentismo conta neste país co mérito incontestábel de manter posicións de conflito político e de ruptura co Estado español durante décadas baixo desfavorábeis correlacións de forzas, encanto outros sectores nacionais derivaban para posicións autonomistas e reformistas. Desde a miña óptica, esta resistencia, cos seus acertos e cos seus erros, é corresponsábel de certa "normalización" social da posición independentista, da súa actual hexemonía nas novas xeracións de nacionalistas e da pervivencia da vontade de artellar un proxecto político e unha estratexia que superen as hexemónicas. Convén sermos autocríticos, mais tamén recoñecer os logros desta traxectoria. Esta firmeza estratéxica, que se materializou en distintos proxectos e organizacións desde a Ditadura até a actual crise do Estado das Autonomías, pagouse cara e supuxo o plus de represión que chega até hoxe e explica, en parte, a minorización. Alén disto, está a propia configuración sociopolítica do país, cunha fraca conciencia nacional, a crise demográfica, a precariedade laboral xeneralizada, o consumismo, etc., que dificultan o asentamento e expansión do noso proxecto e atrancan o itinerario independentista. Por último, existen erros e incapacidades propias, endóxenas, que é preciso superar, mais avanzamos, seguimos e venceremos. "Sinto orgullo cando miro para atrás. Con decisións acertadas e erróneas, podo asegurar que neste itinerario sempre me guiou o amor pola liberdade do meu pobo" -Non é algo habitual que, ao remate dunha manifestación independentista no Día da Patria, un militante suba ao escenario para ler un comunicado, como ficheches ti este ano. Por que ese paso? -Non o é, mais as situacións excepcionais requiren tamén procedementos extraordinarios. Ao rematar a manifestación, leuse o comunicado oficial de Causa Galiza e logo lin a miña carta aberta á militancia independentista. Esta pivotou sobre tres ideas: a necesidade de articular unha estratexia político-social independentista con Causa Galiza como punto de saída; a urxencia de concretar a repatriación e a excarceración progresiva dos independentistas presos e presas a través do cumprimento da legalidade penitenciaria e a aplicación do artigo 479.4 bis do Código Penal, que permite a redución substancial das condenas impostas e, por último, o convite á reflexión política e estratéxica dos independentistas que neste momento se encontran fuxidos ou exiliadas como consecuencia de decisións militantes adoptadas no pasado e a clarificación das condicións existentes no suposto de se presentaren voluntariamente por decisión propia. -No comunicado convidas a "revisar a pertinencia" de estratexias e métodos de loita "elixidos no pasado" por un sector do independentismo. Un convite que vindo dunha persoa coma ti, que acumula anos de prisión, ten unha importancia especial. Por que este chamado? -O avance cara á independencia non ten un único camiño, nin conta cun único método de loita. Pódese ascender ao curuto dunha montaña por rotas diversas. Cando o ascenso por unha ladeira se torna impracticábel, é conveniente retornar ao campamento base e revisar a estratexia de ascenso. Isto, que é un tanto metafórico, resulta perfectamente comprensíbel. Urxe afortalar unha conciencia nacional galega sen complexos e liberada dos subxetivismos que introduciu nela o colonialismo para perpetuar o seu dominio. Cando falo de "revisar a pertinencia", non é exclusivamente respecto á loita armada: falo de analisar, estudar e pragmatizar as vías para fortalecer o músculo independentista na sociedade e dotar este pobo dunha perspectiva realista de superación da dependencia. A revisión proposta é moito mais ampla. "A loita de todos estes anos é historicamente corresponsábel da actual hexemonía independentista nas novas xeracións de nacionalistas" -É un chamado a se organizar para loitar e actuar dentro dos propios límites da legalidade, non é? -No Estado español é inviábel culminar un proceso independentista no marco da legalidade. O caso catalán confírmao: o exercicio do dereito de autodeterminación é ilegal e o Estado emprega toda a súa artillaría política, institucional, económica, mediática, policial e xudicial para abortalo. A independencia é un conflito entre lexitimidades que implica a ruptura e superación da legalidade española. Esta é a perspectiva do noso conflito, mais para desenvolvela necesitamos afortalar a conciencia nacional, acumular, organizar e empoderar forzas, construír a hexemonía na sociedade e dotar á conflitividade social dispersa que existe no país dunha perspectiva independentista. Estas son as reflexións e apostas absolutamente legais nas que andamos e que, "curiosamente", provocaron a nosa detención e o actual procesamento político na Audiencia Nacional. -Es un dos 9 independentistas encausados na 'Operación Jaro'. Como está na actualidade o proceso? Que obxectivos cres que persegue a 'Operación Jaro'? -Nove persoas estamos sendo "investigadas" supostamente desde outubro de 2015 por delitos de "integración en banda armada" e "enaltecemento do terrorismo" debido á nosa militancia en Causa Galiza, que ao final recuperou a condición de organización política legal. Se finalmente chegamos a xuízo con estas acusacións, estaríamos a enfrentar condenas de 7 a 17 anos de prisión. Alén disto, en xuño, cando remataba o prazo da suposta investigación, a Audiencia Nacional decidiu prorrogala ata decembro de 2018, co que alongan artificialmente a incertidume até tres anos. Coincidindo con iso, en xuño, iníciase a Operación Jaro II, que afecta tres militantes de Ceivar acusados de "enaltecemento do terrorismo" e dá continuidade ao circo represivo iniciado en 2015. Os obxectivos desta montaxe son evidentes: trátase de erosionar e dobregar o compromiso militante dos procesados e procesadas, criminalizar o independentismo organizado por volta de Causa Galiza e encerralo no círculo vicioso da represión, de xeito que a actuación se limite a cubrirse dos golpes e fique reducido a posicións residuais. Todo isto sucede sobre persoas que teñen traballos precarios, hipotecas, fillos, familiares ao seu cargo, etc. "O obxectivo da Operación Jaro é encerrar o independentismo no círculo vicioso da represión, de xeito que a súa actuación se limite a cubrirse dos golpes e fique reducido a posicións residuais" -Estiveches recentemente en Catalunya para falar da 'Operación Jaro' –sendo recibido no Parlamento catalán- . Como viches o ambiente? Que leccións de proveito se poden tirar para Galiza do que acontece alí nestes anos? -Fomos recibidos no Parlament de Cataluña por deputados da CUP e ERC. A visita encadrábase na "internacionalización" da denuncia da Operación Jaro, dando a coñecer os seus obxectivos políticos, a nosa situación procesal, as iniciativas de contestación e, sobre todo, recabar apoios. Alén disto, organizamos varias palestras e fumos entrevistados na imprensa catalá. É surpresivo comprobar a normalidade mediática e política coa que se tratou o caso nos Països Catalans frente ao que aínda sucede aquí. Palpamos a realidade social e política dun pobo decidido a dar pasos cara a súa independencia e a súa propia legalidade. Este avance e a agudización da crise do réxime posfranquista terán repercusións positivas para os demais pobos do Estado español que loitan pola súa independencia. De feito, o proceso catalán desmonta as posicións que hoxe en Galiza postulan a "mellora" do marco autonómico e evidencia que a única opción para concretar a soberanía nacional é a independencia nacional. "No Estado español é inviábel culminar un proceso independentista no marco da legalidade" -En 1970 foche detido e posto a disposición do Tribunal de Orden Público (TOP) franquista por mor da túa actividade política. En 2015, detido e levado perante a Audiencia Nacional pola túa militancia en Causa Galiza. Pasaron 45 anos entre un e outro feito. Se pousas a mirada sobre todos estes anos, que ves? -Sinto orgullo cando miro para atrás. Desde que en 1970 fun condenado a dous anos de prisión polo TOP por "asociación ilegal" por militar no PCE desde 1962 e participar na fundación do PCG en 1968, ata que en 2015 fun detido con oito compañeiros e compañeiras por orde da Audiencia Nacional, foron 55 anos nos que coñecin a represión franquista, a clandestinidade, a tortura e a prisión, abracei o independentismo e contemplei a transformación da Ditadura apoiada polo nazismo e o fascismo na actual seudodemocracia monárquica española. Vexo que neste período se intentaron liquidar as bases materiais e subxetivas da nación galega e represar o proceso de descolonización e independencia, mais a realidade é que este proceso continúa. Nunha traxectoria de 55 anos como esta encontras mesturadas decisións acertadas e erróneas, mais o que podo asegurar é que neste itinerario sempre me guiou o amor pola liberdade do meu pobo. Hoxe, estando coxo e manco, cunha discapacidade física do 73% derivada da tortura e das neglixencias sanitarias, sigo a militar e loitar pola independencia nacional e o socialismo, con mais experiencia, mais coa mesma ilusión de sempre.


Summary: Falamos co seareiro expulsado do estadio de Vallecas por levar unha estreleira. "Faltaban uns minutos para rematar o partido e achegóusenos o xefe de seguridade do Rayo, varios de seguridade e catro policías nacionais para dicirnos que esas bandeiras non podían estar no estadio", lembra Breixo L.

Breixo é un galego que vive en Madrid e que a pasada fin de semana se desprazou acompañado dun amigo até o estadio do Rayo Vallecano para ver o partido que enfrontaba a equipa madrileña co CD Lugo. "Entramos por unha porta diferente á dos seareiros do Lugo, nós fixémolo pola da afección local. Supoño que os de seguridade desa porta non tiñan consigna de requisar porque non nos quitaron as bandeiras [fala das bandeiras galegas coa estrela vermella, estreleiras] e iso que entramos os dous con elas amarradas á cintura, sen ningún impedimento". Na primeira metade estiveron na bancada dos afeccionados do Rayo Vallecano sen ningún tipo de problema. "No descanso decidimos ir onde estaban os afeccionados do Lugo para gozar alí da segunda metade. O absurdo foi que no minuto 88, cando o partido estaba a piques de rematar, veu o xefe de seguridade do Rayo Vallecano canda varios axentes de seguridade e catro policías nacionais, e de forma bastante intimidatoria comináronnos a acompañalos fóra". Este afeccionado indica que nese momento pediron que se lles explicase o por que´desa petición. "No momento non nols quixo dar explicacións mais si o fixo despois, fóra", lembra. "Vostede sabe que as bandeiras independentistas están prohibidas nos estadios, non se pode vir con bandeiras políticas", díxonos. Respondémoslle que no estadio podían verse bandeiras republicanas españolas e que esas polo que se ve non tiñan problema, que eles só querían retirar a que levabamos nós, que non ofende a ninguén". Circular "Entón argumentaron que había unha circular aprobada pola Liga na que se aseguraba que non se permitía nos estadios bandeiras como a estreleira". Breixo coñece a circular e considera que nela "non prohíbe que un afeccionado leve estas bandeiras. Mais eles interpretan como lles pete. Outro compañeiro emigrado, galego e que é socio do Rayo, puxo unha queixa perante o club polo acontecido". Breixo engade que "houbo varios seareiros galegos que ao ver o que acontecía saíron canda nós a preguntar o que pasaba. Entón entereime que xa lles requisaran a eles bandeiras e faixas na entrada ao estadio".


Summary: O profesor Basilio Losada vén de ser recoñecido hai uns días co Premio Ramón Piñeiro 'Facer País' e mañá sábado ingresará na Real Academia Galega como membro de honra.

O profesor, tradutor e crítico literario de Láncara, primeiro catedrático de Filoloxía Galega na Universitat de Barcelona e embaixador da cultura galega en Cataluña, dedicará mañá sábado o seu discurso ás primeiras novelas de Rosalía de Castro, que será respondido polo presidente da RAG, Xesús Alonso Montero. Basilio Losada (Láncara, 1930), emigrante en Cataluña desde cativo, é unha das figuras máis senlleiras da cultura galega do noso tempo, cunha produción que vai da investigación e o ensaio á crítica literaria, a tradución e mesmo a creación. O seu ingreso na RAG celebrarase no salón de actos da institución, na rúa Tabernas, 11 da Coruña, nun acto de entrada libre a partir das 12 horas. Como tradutor, grazas a el as letras galegas chegaron a espazos hispánicos a través das súas traducións ao castelán de Celso Emilio Ferreiro, Álvaro Cunqueiro, Uxío Novoneyra, Xohana Torres e un longo etcétera. Salientan os seus traballos Poetas gallegos de posguerra (1971), Poetas gallegos contemporáneos (1972) e Poetas gallegos de hoy (1990), publicados en edicións bilingües por editoras de fóra de Galiza. Tamén cómpre mencionar as súas traducións de voces poéticas catalás ao galego, así como de clásicos e contemporáneos do mundo lusófono ao castelán, faceta que foi recoñecida en 1991 co Premio Nacional de Tradución por Memorial do convento de José Saramago. Losada é ademais autor de traballos de investigación e ensaios de carácter literario, parte deles publicados desde os anos 60 en Galicia, pero tamén activo divulgador a través dos medios de comunicación (prensa e radio), libros colectivos e conferencias. Unha dimensión esta última non menos importante, na que actuou como auténtico embaixador da lingua e a cultura galegas en Cataluña. O seu labor mereceu o recoñecemento tanto do seu alumnado como de institucións do ámbito catalán, galego e lusófono. A Generalitat de Cataluña concedeulle a Creu de Sant Jordi, en Brasil recibiu a Orde do Cruceiro do Sul; en Portugal, a Comenda da Orde do Infante don Henrique; e en Galicia, a Medalla Castelao e o Premio Otero Pedrayo. Esta mesma semana a Asociación Cultural Val de Láncara anunciou tamén que é o gañador do XIV Premio Ramón Piñeiro Facer País. O xurado valorou o labor deste lugués en favor da lingua e cultura galegas e a súa contribución á difusión da identidade galega por diferentes países.


Summary: Podes seguir aquí o minuto a minuto da sesión de control ao goberno, marcada polas preguntas sobre a Operación Zeta e sobre sospeitas de financiamento ilegal.

Minuto a minuto da sesión de control que comeza ás 10:00 no Parlamento de Galiza ao executivo galego. 10:53 Núñez Feijóo Reprocha a AGE a súa actitude, que provocou a marcha de dúas deputadas ao Grupo Mixto. Volve citar, máis unha sesión, os EREs de Andalucía. 10: 51 Yolanda Díaz "Depure as persoas do seu partido implicadas nesa trama. O seu partido semella estar podre, con corrupción, financiamento irregular, tramas..." "Vostede quere que sexa críbel que non saiba a que se adicaba o seu amigo?". 10:46 Núñez Feijóo "Nestes Orzamentos 2015 AGE propón elevar a débeda en 150 millóns de euros mais acúsanme a min de elevar a débeda. Non teñen rigor". O presidente da Xunta di que "vostede está por riba de todos. Se un xuíz investiga a Izquierda Unida ese xuíz ten unha manifestación na porta". "Podemos ser a primeira comunidade na que sexa ilegal facer calquera doazón dunha empresa a un partido político" "Eu dou a cara sempre polo pobo ao que represento". 10:44 Yolanda Díaz (vice-portavoz AGE) "A débeda, a corrupción e a pobreza son as tres pegadas na súa faciana". Díaz lembra a Feijóo que é "o responsábel político" de 5 persoas imputadas na trama "magna de corrupción" "Que relevancia tivo a súa amizade con Pachi Lucas nesa trama?" "Vostede era o único galego que non sabía a que se adicaba Marcial Dorado. Malia que Lucas frecuentaba a casa pública en Monte Pío vostede di que descoñecía a que se adicaba". 10:40 Núñez Feijóo "A resposta a todas esas perguntas é rotundamente non", asegura o presidente da Xunta, en relación ás cuestións formuladas por Jorquera (ver abaixo). E fai un relatorio do, afirma, medidas de compromiso contra a corrupción impulsadas polo PP. "En financiamento sospeitoso o kilómetro 0 está na Deputación de Lugo, na que co-gobernan" 10:37 Francisco Jorquera "Minte que algo queda, di o refrán", comeza Jorquera a súa réplica. "Para ler unha relación de imputados do seu goberno por presunta corrupción precisaría media hora". "Está en condicións de afirmar, categoricamente, ante este Parlamento, que descoñecía que o señor de Lucas traballaba de conseguidor para esta trama? Si ou non? Está en condicións de desmentir, rotundamente, ante este Parlamento, que é falso que vostede advertise ao señor de Lucas que tiña os telefones pinchados. Si ou non? Vostede é o presidente do PP de Galiza. No sumario alúdese a pagos en B, por parte da trama ao seu partido. Pode afirmar tamén vostede neste Parlamento, de xeito categórico, que é falso? Si ou non?". 10:34 Núñez Feijóo Núñez Feijóo volve referirse ao Bipartito para dicir que daquela apenas había comisións de investigación. Di que de facer unha comisión de investigación tería que ser sobre as adxudicacións de Vicepresidencia do bipartito cando estaba en funcións. A resposta do presidente da Xunta nesta quenda fai en todo momento fincapé no Bipartito, sen responder ás preguntas feitas pola oposición. 10:30 Francisco Jorquera (portavoz BNG) "Por terceira vez pregúntolle se vai seguir sen asumir responsabilidades sobre os cursos de formación. Dea explicacións convincentes, que non deu ningunha. Negouse a comparecer, a non ser que entenda por iso cumprir coa obriga de vir ás sesións de control". Jorquera reprocha a Feijóo que se negue en Galiza a constituír comisións de investigación que exixe para Andalucía 10:26 Núñez Feijóo "A sesión de control sempre é o mesmo, señorías, sigan así". O presidente lembra que a conselleira de Traballo vai comparecer. Afirma que o xulgado pediulle toda a documentación sobre os cursos de formación "desde o ano 2000, desde o Bipartito". "O Bipartito deu 66 millóns de euros para cursos. De que se nos acusa a nós?". "Vostedes saben que quero comparecer, e fareino" 10:24 Méndez Romeu "Vostede non quere dar explicacións, por iso temos que recorrer a mecanismos parlamentares para que subordinados seus respondan por vostede" "Falta que compareza para falar do financiamento ilegal do seu partido. Tenlle medo á transparencia? Dea a cara, non fuxa e dea explicacións". 10:20 Núñez Feijóo Defende o investimento nun "patrimonio universal" e considera que "parece mentira" que rehabilitar a Catedral é "inadecuado". Feijóo afirma que o plan dos socialistas nas caixas galegas era "fusionala con Bankia" e di que "levamos 9 preguntas sobre esa comparecencia que vostedes non queren citar e eu tampouco vou citar por respeto á súa pregunta". 10:17 Méndez Romeu (portavoz do PSdeG) O portavoz socialista fala do compromiso de investir millóns de euros na reparación da Catedral mentres a pobreza aumenta, "son as súas prioridades". Méndez Romeu acusa a Feijóo de "estar para a propaganda e promoción persoal, non para o que se lle necesita. Pedín a súa comparecencia no último ano en 20 ocacións, e nunca comparece. É soberbia". "Recibiu o seu partido directa ou indirectamente financiamento de fontes públicas? Vai explicar iso?" 10:13 Núñez Feijóo "Hai hoxe máis servizos no rural que en 2009" afirma o presidente da Xunta. 10: 10 Carme Iglesias A deputada afirma que as medidas descritas polo presidente "parécenme boas" mais sinala que nestes anos o PP votou en contra de iniciativas nesa mesma liña. "Os urbanitas deberían aprender os valores de sostibilidade e solidariedade do rural". 10:07 Núñez Feijóo (presidente da Xunta) Núñez Feijóo afirma que a Xunta traballa como unha prioridade o lograr que a xente do rural e do urbano teñan as mesmas posibilidades. Fala de proxectos para incentivar o turismo no rural, eliminar o feismo, propiciar instalación de industrias e mellorar as comunicacións. O presidente promete "imposto cero" para traballar no rural. 10:00 Carme Iglesias (Grupo Mixto) Carme Iglesias pregunta ao presidente da Xunta, "que presume de ser rural, como se fose memorias dun neno labrego", se hoxe en día un neno do rural tería as súas oportunidades de chegar ao cargo.


Summary: A Cámara aprobou hoxe co apoio de todas as forzas con representación parlamentar sumarse á solicitude de que o Consello de Ministr@s lles conceda a medida de graza parcial.

O Parlamento galego aprobou esta cuarta feira (25 de xuño) unha declaración institucional mediante a cal a institución se suma á petición de indulto para as traballadoras da piscina de Montecelo (Pontevedra) acusadas dun delito contra os dereitos dos traballadores. Ambas as dúas foron condenadas a tres anos de cadea pola Audiencia Provincial. A Cámara insta na súa declaración ao Consello de Ministr@s a conceder a "medida de graza" --un indulto parcial-- para "evitar o seu ingreso en prisión". Da mesma maneira o pleno do Concello de Pontevedra --co apoio de todas as forzas con representación-- tamén se sumou á petición que reclama a medida de graza para as dúas traballadoras. O lexislativo xa solicitara o indulto tamén para Carlos Rivas e Serafín Rodríguez que ao igual que Tamara Vidal e Ana María González están a piques de entrar en prisión acusad@s do mesmo delito. No seu caso os feitos que foron xulgad@s pola Audiencia Provincial de Pontevedra reférense á folga desenvolvida polo sector do transporte en 2008. A vindeira segunda feira (30 de xuño) CIG, CC.OO e UGT convocan mobilizacións en todo o país para exixiren o indulto destes dous operarios baixo o lema "defender os dereitos da clase traballadora non é delito". HORAS E LUGARES A Coruña: 30 de xuño ás 20:00 na Casa do Mar Ferrol: 30 de xuño ás 20:00 na Praza de España Compostela: 30 de xuño ás 20:00 na Praza de Galiza Ribeira: 30 de xuño ás 20:00 na Praza do Concello Lugo: 30 de xuño ás 20:00 na Ronda da Muralla (Edificio Sindical) Viveiro: 30 de xuño ás 12:30 nos Xulgados Monforte: 30 de xuño ás 20:00 nos Xulgados Ourense: 30 de xuño ás 20:00 no Pavillón dos Remedios Pontevedra: 30 de xuño ás 20:30 na Praza da Peregrina Vilagarcía: 30 de xuño ás 20:30 na Casa do Mar Vigo: 30 de xuño ás 20:00 na Vía Norte


Summary: O ministro de exteriores afirma perante 58 embaixadores que o goberno central ''non tolerará en ningún caso'' a independencia de Catalunya e que para impedila empregará "todos os medios".

García-Margallo, ministro de Exteriores do Goberno español, advertiu que o executivo central está disposto a empregar "todos os medios" que teña o seu alcance e que lle permita a lei para impedir que Catalunya realice o 9N o seu referendo. A preguntas de se iso implicaba a suspensión da autonomía catalá, Margallo conestou que si. Margallo, que se define como "patriota", aseverou que o goberno español non vai tolerar en ningún caso a independencia catalá e incidiu en que a consulta traspasa as "liñas vermellas" da unidade de España e o principio de legalidade. Debate no Parlament No debate de política xeral que está a decorrer no Parlament de Catalunya, ERC ofreceu ao president Artur Mas entrar no goberno para "blindar" a consulta, unha proposta que fixo por boca do seu presidente Oriol Junqueras.